Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3432 բառահոդված · Էջ 233 / 344
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 517, սյունակ 1 Էջ 517
ՄԱՐԿ «միջնադարյան արծաթյա մի դրամ» (դրամագիտություն)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հ. ֆրանս. marc/q
Աղբյուր՝ ֆրանկ *marka
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 284
Էջ 517, սյունակ 1 Էջ 517
ՄԱՐՁԵԼ «մերսել, շփել, տրորել»
Փոխառություն
իրանական աղբյուրից՝ նույնը մարզել ձեւի հետ. ձ-ի համար հմմտ. դերձակ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարձիկ, մարձիկք
Տե՛ս նաեւ
Էջ 518, սյունակ 1 Էջ 518
ՄԱՐՄԻՆ (-ոյ) «միս մարմին»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
արմատից: Համեմատութիւնը կասկած է հարուցում, եւ հնարավոր է համարվում ենթադրել իրանական աղբյուր, բայց այսպիսի բառ չի հավաստված:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարմնագեղ, մարմնածին, մարմնակից, մարմնահար, մարմնապէս, մարմնացի, թանձրամարմին, քաջամարմին, գեղեցկամարմին, երկմարմին, թուլամարմին, բազմամարմին
Նոր՝
մարմնամարզական, մարմնամարզիկ, մարմնամարզութիւն, գեղամարմին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. márman- «հող, աճուկ, կարեւոր մարմնանդամ, անպաշտպան մարմնամաս»
լիտվ. melmenys «երիկամը պատող միս»
Մատենագիտություն
H. AG 473; Աճ. ՀԱԲ 287; Pok. IEW 720
Էջ 518, սյունակ 1 Էջ 518
ՄԱՐ(ՈՒԹԻՒՆ) ««մոլորութիւն» (բբ)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *smer- «մտքում դնել, հիշել, հոգալ»
Թերեւս կապ ունի հուն. μέρμηρα «վրիպել, շեղվել, սխալվել, մեղանչել» բայի հետ, որ չունի հավաստի ստուգաբանութիւն, եւ որ հակված են կապելու հնդեւրոպական *smer- «մտքում դնել, հիշել, հոգալ» արմատի հետ, որից բխեցվում է հայ. մորմոք բառը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարամիտ, մարութիւն, մարդատողական, մարդամարտուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. μέρμηρα «վրիպել, շեղվել, սխալվել, մեղանչել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 518, սյունակ 1 Էջ 518
ՄԱՐՍԵԼ «մարսել, կերածը յուրացնել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mr-k'- «շփել, տրորել» (անմիջական նախաձեւ՝ (*mer-))
արմատից: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 288) բխեցնում է ասոր. məras «ճմլել, ջարդել, կակղացնել» արմատից, որ քիչ հավանական է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարսական, անմարսական
Նոր՝
մարսողական, մարսողութիւն, դժուարամարս, դիւրամարս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. marawo
հ. անգլ. mearo «փխրուն, փափուկ, մեղմ»
հ. ռուս. moromradi «կրծել, մաշեցնել, մանրել»
մ. ն. գ. morken «ճզմել, ճմլել»
ավ. mərəxš «քայքայում»
խեթ. mark- «քայքայել»
Մատենագիտություն
Աճառյանը 288
Էջ 518, սյունակ 1 Էջ 518
ՄԱՐՏ I (-ի) «կռիւ, պատերազմ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *merā- «ջարդել, փշրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mrd-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարտնչիլ, մարտիկ, մարտակից, ճակատամարտ, ըմբշամարտ
Նոր՝
մարտակոչ, մարտահրաւէր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. mardati «ջարդել, փշրել»
ավ. marəd «ոչնչացնել»
հուն. μαραίνω «սպառել, ոչնչացնել»
լատ. Martis «Մարս, պատերազմի աստուած»
Մատենագիտություն
Pok. 276-278; Աճ. ՀԱԲ 289
Էջ 519, սյունակ 1 Էջ 519
ՄԱՐՏ II «մարտ ամիս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. μάρτιος < լատ. martius
Մատենագիտություն
H. AG 367; Աճ. ՀԱԲ 289
Էջ 519, սյունակ 1 Էջ 519
ՄԱՐՏԻՐՈՍ (մարտիւրոս), -ի, -աց «նահատակ, մարտիրոս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. μάρτυς
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարտիրոսություն, մարտիրոսական, մարտիրոսաբան, մարտիրոսարան, նախամարտիրոս
Մատենագիտություն
H. AG 364; Աճ. ՀԱԲ 290
Էջ 519, սյունակ 1 Էջ 519
ՄԱՑԱՌ (բ. մացակ «արմատ») «մացառ, թփուտ. խիտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mak- «տորորել, ճմլել, սեղմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mak-so-)
Ինչպես ցույց է տալիս մացառ եւ մացակ ձեւերի զուգադրումը, արմատն է մաց. սա կարելի է, թերեւս, համեմատել լատ. maceria «ցանկապատ, կավաշեն պատ» բառի հետ, որ հակված են բխեցնելու հնդեւրոպական *mak- արմատից. այս դեպքում, թերեւս, *mak-so > մաց:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. maceria «ցանկապատ, կավաշեն պատ»
Էջ 519, սյունակ 1 Էջ 519
ՄԱՒՏ (մօտ) «մոտ, մոտիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
Նույնը մատ- արմատի հետ. ւ-ի համար հմմտ. յատ-յաւտ (յօտ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատչիլ, մատտալուտ, մատտակա, մատտակաց, մատտաւոր, մարդամատ, չարամատ, մօտաւորապէս
Տե՛ս նաեւ