Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված · Էջ 231 / 466
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 408, սյունակ 1 Էջ 408
ԿԻՒՈՍՈՐ (կիոսօր, քիւսոր) «արքայական սուրհանդակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κούρσωρ
Աղբյուր՝ լատ. cursor
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 598
Էջ 408, սյունակ 1 Էջ 408
ԿԻՍ -ի, -ից «կախարդ, կախարդանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *keu- «ուշադրութիւն դարձնել, նկատել, լսել»
Համեմատութիւնը հուն. γόης «կախարդ» բառի հետ (ՆՀԲ) կասկածելի է ձայնաւորման պատճառով. հուն. բառը ծագում է հնդեւրոպական *gou- «գոռալ, կանչել» արմատից եւ չունի -e- ձայնաւորում, որպէսզի տար կիս (*gēuk > կիս): Հնարաւոր է բառի իրանեան ծագումը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. γόης «կախարդ» (կասկածելի է)
Էջ 408, սյունակ 1 Էջ 408
ԿԻՒՐԱԿԷ (կիրակէ, կիրակի, կիւրիակէ, -եայք) «կիրակի»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κυριακή «կիրակի»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կիրակամուտ, կիրակէմուտ, կիրակմուտ
Նոր՝
կիրակնօրեայ
Մատենագիտություն
H. AG 357; Աճ. ՀԱԲ 598
Էջ 408, սյունակ 1 Էջ 408
ԿԼԱՓՆ ((բրբ. կլափ՝ կլափին անել, կլափին տալ), կլափել, կլամ) «կզակ», «բերանը բացուխուփ անել», «բերանը բաց անել», «կոկորդի բերան» (բրբ.)
Բնաձայն
հ.-ե. արմատ՝ *gel- «գնդ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gleb(h)-)
Կարծես թե զուգահեռ ունի ն. գ. klaffen «բաց լինել» բայի մէջ, որ գալիս է հնդեւրոպական *gel- «գնդ(վ)ել» արմատի աճականով *gleb(h)- հիմքից (այս դէպքում կլամ ձեւը պիտի գար *gləm(bh)-ից), բայց հայերենում *g-ն *l-ից առաջ պիտի ընկնէր, եթէ չենթադրենք *gĕləm(bh) նախաձեւը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. գ. klaffen «բաց լինել»
Էջ 408, սյունակ 1 Էջ 408
ԿԼԻՄԱ(Յ) (կղիմայ, կլեմ, կղեմ) «աշխարհամաս, կլիմայական գոտի, կլիմա»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κλίμα
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կլիմայագէտ, կլիմայագիտութիւն, կլիմայական, կլիմայավարժ
Մատենագիտություն
H. AG 358; Աճ. ՀԱԲ 600
Էջ 409, սյունակ 1 Էջ 409
ԿԾԻԾ «գող»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gei- «պտտել, ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gig-) կրկնավոր կազմություն, ածանցական ձեւ
կրկնավոր կազմություն՝ *gei- «պտտել, ծռել» արմատի ածանցական *gig- ձեւից։ հմմտ. հ. հնդկ. jihmá «ծռուռ, կեղծ, խորամանկ, նենգ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կծծի, կծծանք, կծծութիւն, գաղտակծիծ, մանրակծծի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. jihmá «ծռուռ, կեղծ, խորամանկ, նենգ»
Էջ 409, սյունակ 1 Էջ 409
ԿԾԻԿ «կծիկ, կծկված, կուչ եկած, նվաճված»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gei- «պտտել, ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gig-) -իկ ածանցով
(*gig- (-իկ ածանցով) «պտտել, ծռել» արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. jihma-ga «ոլորագնաց», հայ. կէգն (*geigh-) եւ այլն` իմաստի նրբերանգով։ Ավելի քիչ հավանական է *gu-g-` *geu- «ծռել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կծկել, կծկութիւն, կծկատարագ, կծկաթոռ
Նոր՝
կծկում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. jihma-ga «ոլորագնաց»
հայ. կէգն (*geigh-)
լիտվ. gùžas «կոնգոմ, ելունդ»
Էջ 409, սյունակ 1 Էջ 409
ԿԾՄ- (բրբ.) «՞» (բուսանուններ)
Անստույգ (թերեւս)
կապված է կիծ- արմատի կամ կծմնծուկ (կնճմնծուկ) բառի հետ, եւ մ-ն ածանցական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կծմախոտ, կծմակոլոբ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 409, սյունակ 1 Էջ 409
ԿԿԵԼ «ոստայնանկել, կտավ գործել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gei- «ծռել, թեքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gi-g-) g-ածանցականով
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gu-g-) g-ածանցականով
*gei- «ծռել, թեքել» կամ *geu- «ծռել» արմատից` *-g ածանցականով կազմված (*gi-g- կամ *gu-g-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կկոց, կկոցել
Էջ 409, սյունակ 1 Էջ 409
ԿԿՈՒ (-ի) «կկու (թռչուն)»
Բնաձայն
Բնաձայն կազմություն, որի հիմքերը հասնում են հնդեւրոպական շրջանը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. kōkila, kōka
հուն. κόκκυξ
լատ. cuculus
կիմր. kag
ռուս. кукушка «կկու»
Մատենագիտություն
H. AG 172; Աճ. ՀԱԲ 601