Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված
· Էջ 230 / 466
Էջ 406, սյունակ 1
ԿԻՏԱՒԵՏ
(կիտօն)
«բյուզանդական մի տիտղոս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κοιτωνίτης
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 593
Էջ 406, սյունակ 1
ԿԻՏՐ
(բբ)
«վարունգ»
(բարբառային)
Փոխառություն (հավանաբար)
Աղբյուր՝ հուն. κιτριον
(հավանաբար)
Սրա սկզբնական κιτον ձեւից է հայ. կիտրոն-ը։ Լատ. եւ հուն. բառերը նշանակել են նաեւ կիտրոնից տարբեր տեսակներ, այդ թվում կինդրին (կիթրին) «սերկեւիլ» եւ կիտր «վարունգ»։ Վերջին իմաստը առկա է նաեւ վրացերենում՝ kitri։ Թուրքերենում kitre նշանակում է «գազ, խաղիրան»։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 593) հայերեն կիտր-ը բխեցնում է վրացերենից, բայց հավանաբար վերջինս հայերենի հետ միասին հունարենից ծագած բառին տվել է միեւնույն «վարունգ» իմաստը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրացերեն
kitri «վարունգ»
թուրքերեն
kitre «գազ, խաղիրան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 593
Էջ 406, սյունակ 1
ԿԻՐ
I
(-ոյ)
«կիր, սպիտակ խաղավարտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ակկադ. giru
Աղբյուր՝ արամ. (՞)
Աղբյուր՝ արաբ. gīr
Հ. Բեյլին (DKS 603) նշում է խոտա-սակ. cirāminai «կավե» զուգահեռը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրագործութիւն,
կրազուր,
կրակապ,
կրահամ,
կրաշաղախ,
կրաջուր
Նոր՝
կրախառն, կրահող, կրային
կրախառն, կրահող, կրային
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 457;
Ջահ. ՀԼՊ 457
Էջ 407, սյունակ 1
ԿԻՐ
II
«տանելը, կրելը, կրում, գործածություն, կիրք, բնավորություն, զատիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer-
«ծանր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷēr-/*gʷer-)
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական` *gʷēr-/*gʷer- «ծանր» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրել,
կիրառութիւն,
կիրըդունակ,
կրատրական,
բարեկիր,
բարեկրիչ,
իմաստակիր,
խաչակիր,
խորհրդակիր,
ծանրակիր,
ծիրանակիր,
հրեշտակակիր,
բեռնակիր,
բեռնակրութիւն,
կրան,
կիրառել,
կիրարկել,
կրքոտ,
անհամակիր,
համակրելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
gurú
հուն.
βρίθος «բեռ»
հուն.
βρίθω «ծանր լինել, բեռն(վ)ել»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 84-85
Տե՛ս նաեւ
Էջ 407, սյունակ 1
ԿԻՐԹ
«կիրթ, վարժ, կրթություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *kirt
Աղբյուր՝ պրթ. qərt/d
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրթել,
կիրթերաստի,
կրթութիւն,
բարեկիրթ,
դժուարակիրթ,
դեռակիրթ,
անկիրթ,
նախակրթութիւն,
յարակիրթ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 529
Էջ 407, սյունակ 1
ԿԻՐԿ
««խռիվ» (բբ)»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
«ի մի բերել, հավաքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gēr-g-)
Հազիվ թե լինի հնդեւրոպական *gēr-g- *ger- «ի մի բերել, հավաքել» արմատից:
Էջ 407, սյունակ 1
ԿԻՐՃ
«կիրճ, նեղ անցք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
իրանական աղբյուրից` կարճ-ի հետ միասին:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտ.-սակ.
ceca «կիրճ»
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 65
Էջ 407, սյունակ 1
ԿԻՑ
«մոտ, կպած, միասին, ճանապարհների կցատեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *geit-
«հարեւան կամ կից լինել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *geit-so- կամ *geit-sk-)
արմատի վերականգնումը հեղինակինն է
Ավելի քիչ հավանական է փոխառություն լինելը արեւելակովկասյան աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կցեմ,
կցան,
կցորդ,
կցորդող,
կցուած,
կցկտուր,
կցկցութիւն,
կցխանի,
կցղաք,
կցիր,
ձայնակից,
գոռակից,
գործակից,
ժամանակակից,
ժառանգակից,
իւրակից,
լծակից,
խաչակից,
ծառայակից,
կենակից,
նիզակակից,
հանցակից,
գաղափարակից,
մեղսակից,
կիցք,
կիցսընկեց,
կցուտող,
կցածեմ,
կցարկեմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γείτων «հարեւան, դրկից»
հուն.
γειτόσυνος «հարեւան» (հայ-հունական զուգաբանություն)
տինդ.
kicv «հանգույց»
Էջ 407, սյունակ 1
ԿԻՒ
(-ոյ)
«բեկն, խեժ, ձութ, մագաղաթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gʷī-
«խեժ, ձութ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷī-o-)
բնիկ հնդեւրոպական` *gʷī-o-` *gʷī- «խեժ, ձութ» արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խոլ.
bī «ձյութ»
ռուս.
живица- «բեկն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 597;
Pok. IEW 482
Էջ 407, սյունակ 1
ԿԻՒԻ(Ւ)
(բրբ. կիվ, կիվիվ, կիվկիվ)
«կիվիվ (թռչուն)»
Բնաձայն
Բնաձայնական կազմություն` կիվիվի արձակած ձայնի նմանողությամբ:
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։