Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 330, սյունակ 1
ԽԻԲ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ai-t-
«խփել, հրել»
որտեղից նաեւ՝ խայթ, խէթ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խբել,
խբան,
խբումն,
խբալ,
խիբամայրի,
առխբել,
գաղտախբել,
ոտնխբի,
ծակախիբ,
ծառախիբ,
ամրախիբ,
կողախիբ,
խբնի,
խբանել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 364
Էջ 330, սյունակ 1
ԽԻՂԲ
«շատ, ստուար, որոշ քանակի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-(e)p-
«կտրել»
որտեղից՝ գոթ. halbs, հայ. խեղփ «կես»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
halbs
հայ.
խեղփ
«կես»
Էջ 330, սյունակ 1
ԽԻՂՃ
(-ի, -ից)
(խեղճ, խիղծ)
«խիղճ, խղճմտանք, կարեկցանք. չար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kheldio-
«պարտաւոր լինել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kel-)
Քիչ հաւանական է կապը հնդեւրոպական *(s)kel- «կտրել» արմատի հետ, որտեղից՝ հուն. κολονω «վնասել, փչացնել, ստորացնել», լատ. calamitas «դժբախտութիւն», clādēs աղէտ»։ - Ջհաւկեան, ՕԻԱՊԱՅ 114 (ընդհանրապէս հնարաւոր է հնդեւրոպական երկու արմատների կապը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խղճել,
խղճալ,
խղճական,
խղճամիտ,
խղճմտանք,
խղճալի,
անխիղճ,
խեղճմութիւն,
խղճահարութիւն,
անխղճօրէն,
անխղճմտանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
kaltė
«հանցանք, մեղք, պարտականութիւն»
լիտվ.
kaltas
«մեղաւոր, հանցաւոր, պարտական»
Մատենագիտություն
Ջհաւկեան, ՕԻԱՊԱՅ 114
Էջ 337, սյունակ 1
ԽՈԶ
II
(-ի, -ից)
«կամրջի երկաթե կապ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. hauz
«ցանկապատված տեղ»
թերեւս արաբ. hauz «ցանկապատված տեղ» (՞)
Էջ 337, սյունակ 1
ԽՈԶԱՆ
«խոզան, հնձված արտի մնացուկ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոզանել,
խոզանստել,
խոզանակ,
խոզանակաձեւ,
խոզանատեղ
Էջ 337, սյունակ 1
ԽՈԹ
I
«խոթում, խայթում, խեթ, ծուռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ai-t-
«խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ktoth-)
*(s)k(h)ai-t- «խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել» արմատի կողքին, որտեղից՝ հայ. խայթ, խիթ, խեթ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոթել,
խոթմոթել,
մոթխոթել,
խոթոտել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 384
Էջ 338, սյունակ 1
ԽՈԽՈՄ
(-ի, -աց)
(խոխում, խոհում, սխալմամբ` խոխումն` ԲՀ)
«խոր ձոր, ձորձոր, առվամեջ, հոսանքի անցած տեղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ խեթ. hunhumarri
«հոսանք, հեղեղ, ալիք»
փոխատու լեզու՝ խեթ. hunhuan
«հոսանք, հեղեղ, ալիք»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 386) բխեցնում է կովկասյան աղբյուրից (խումից), բայց հավաստի զուգահեռներ չկան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոխոմել,
խորախոխոմ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 386
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՆԱՐՀ
(խոնահ), -ի, -աց, ուշ` նաեւ -ից
«ցած, ներքեւ, ծնրադիր, կոր, համեստ, հեզ, հլու, նվաստ, աղքատ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *hu-āna-ra>xo
աղբյուրից (հմմտ. -րհ), բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: Ըստ Հ. Բեյլիի (DKS 188), վերականգնելի է *hu-āna-ra>xo իրանական նախաձեւ, որտեղից` hu-ā > xo:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոնարհիլ,
խոնարհութիւն,
խոնարհաբար,
խոնարհագնաց,
խոնարհամիտ,
խոնարհահակ,
նախախոնարհ
Մատենագիտություն
DKS 188
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՏՈՐ
(խոտորն)
«խոտոր, ծուռ, շեղ, թեք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed-
«ճեղքել, ցրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khod-)
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)k(h)ed- «ճեղքել, ցրել» արմատի հետ (*khod- > խոտ-)։ Արդյոք այստեղ նույնպե՞ս առկա է խ/կ հարաբերությունը՝ խոտոր/կոտոր։ Քիչ հավանական է *khouod- *keu- «ծռել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոտորել,
խոտորություն,
խոտորումն,
խոտորնակ,
խոտորնակի,
խոտորնակել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκεδανυμ
«ցրել, տարածել, բաց թողնել»
անգլ.
scatter
«ցրել»
հայ.
շերտ
<*skhedri-
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՐ
(-ոյ)
«խոր, խորունկ, խոր տեղ, փոս, խորին, զորեղ, սաստիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kerd-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khoro-)
արմատից, որտեղից՝ հայ. քերել, քորել. մերձավոր իմաստների համար. հմմտ. հ. խլ. skar «քարթ, կտրվածք, անցք, ծակ», skor «քարթ, ճեղք», հ. սլավ. *červo «որովայն, փոր, արգանդ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորել,
խորին,
Խորին Ասորիք,
խորամիջոց,
խորաջուր,
խորագույն,
խորաձոր,
խորագետ,
խորամանկ,
ծովախոր,
խորագին,
խորաթափանց,
խորահմուտ,
խորապես,
խորաքանդակ,
խորիմաստ,
խորխորատ,
խորխորիլ,
խորխորշել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խլ.
skar
«քարթ, կտրվածք, անցք, ծակ»
հ. խլ.
skor
«քարթ, ճեղք»
հ. սլավ.
*červo
«որովայն, փոր, արգանդ»
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։