Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 955 բառահոդված (էջ 23/96)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 175, սյունակ 1 Էջ 175
ԳՈՒՄԻԼ (գրված նաեւ գոչիլ, գոզիլ) «կծկվել, կուչ գալ, շվարել» (բրբ. «ծերությունից ցնդել»)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *uerg'h- «պտտել, նեղացնել, սեղմել, խեղդել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uerg'h-lo-)
Քիչ հավանական է բխեցնել հնդեւրոպական *uerg'h-lo-ձեւից` *uerg'h- «պտտել, նեղացնել, սեղմել, խեղդել» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ.
virgill
«թոկ»
մ. վ. գ.
erwergen
«խեղդել»
լիտվ.
veržti
«ձգել, սեղմել»
լիտվ.
verlẽ
«պտուտակ»
Էջ 175, սյունակ 1 Էջ 175
ԳՐԱՊԱՆ (-ի, -աց) ««հագուստի վզամաս, օձիք, հագուստի եզրամաս, ուսանոց» (ուշ` «գրպան»)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. grēvpan
փոխատու լեզու՝ պ. girēbān
Գրպանակ ձեւը հավանաբար ինքնուրույն փոխառություն է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գրպանակ, գրպանահատ, գրպանել, ծոցագրպան
Մատենագիտություն
H. AG 132; Աճ. ՀԱԲ 602
Էջ 176, սյունակ 1 Էջ 176
ԳՐԱՒ (-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից, -ու) «գրաւ, կանխավճար, ապացոյց, նշան, փրկանք, գրազ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *ghrebh- «բռնել, իրեն քաշել»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. graw
փոխատու լեզու՝ ավ. girav
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից. հմմտ. մ. պ. graw, ավ. girav։ Թերեւս խառնվել է բուն հայերեն՝ հնդեւրոպական *ghrebh- «բռնել, իրեն քաշել» արմատից բխող հայերեն ձեւերի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գրաւել, գրաւումն, գրաւական, գրաւահարկ, գրաւաթափ, դիմագրաւել, միջագրաւ, գրաւիչ, գրաւչութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 131; Աճ. ՀԱԲ 604
Էջ 181, սյունակ 1 Էջ 181
ԴԱՀԵԿԱՆ (-ի, ուշ՝ -ից) «մի դրամ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական dahgān (dahgāna)
իրանական աղբյուրից: Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 615) հանում է *darhekan («դարեհական») ձեւից (ըստ Հակոբյանի):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դահեկանահատ
Մատենագիտություն
H. AG 133; Ջահ. ՀԼՊ 522; Աճառյանը (ՀԱԲ 615
Էջ 181, սյունակ 1 Էջ 181
ԴԱՂԱՊԱՐ «մագը» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Դալապար բառի աղավաղված ձեւը կամ լ/ղ լծորդությամբ տարբերակը:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 181, սյունակ 1 Էջ 181
ԴԱՂԼԱՅ «ներքնամաս, ներքնակողմ (՞)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. dāhila
Ս. Ավագյանը (ՎԱԲ 63) նշում է արաբական ծագումը, բայց մեկնում է «գանձատուն»՝ հենվելով հայ. դախլ, դախիլ, դախլա փոխառյալ ձեւերի վրա:
Մատենագիտություն
Ջահ. None; ՎԱԲ 63
Տե՛ս նաեւ
Էջ 182, սյունակ 1 Էջ 182
ԴԱՅԵԱԿ (-ի, -աց) (դահեակ) «դայակ, ստնտու, դաստիարակ, խնամակալ, սնուցող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. dāyak
փոխատու լեզու՝ պ. dāya
Հյուբշմանը (AG, 437) համարում է բնիկ հայերեն՝ դիել, դալ (< դայյ) ձեւերի հետ միասին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դայեկորդի, դայեկութիւն, դայեկատոհմ, դայեկարար
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 619; AG 437
Էջ 184, սյունակ 1 Էջ 184
ԴԱՇՏ I (-ի, -աց, -ից) «դաշտ, հարթավայր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. dašt
փոխատու լեզու՝ պ. dašt
փոխառություն իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դաշտագետին, դաշտական, դաշտաձեւ, դաշտային, դաշտավայր, դաշտատար, լեռնադաշտ, ձորադաշտակ
Մատենագիտություն
H. AG 134; Աճ. ՀԱԲ 623
Էջ 184, սյունակ 1 Էջ 184
ԴԱՇՏ II (թաշտ, տաշտ) «երաժշտական մի խաղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական tašt
տրված ըստ ձեւի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 624
Էջ 185, սյունակ 1 Էջ 185
ԴԱՍԱՆ ««կոխել» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Աղաւաղուած բառայօդուած, որ ձեռագրերից մէկում տրուած է բայական ձեւով` դասեմ «կոխեմ»: ԲՀ-ի հրատարակիչը (էջ 359) հնարաւոր է համարում նոյնացնել դասօն «խօսիլ» բառայօդուածի հետ` սա բխեցնելով եբր. lāšōn «լեզու» բառից