Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 487 բառահոդված (էջ 23/49)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 391, սյունակ 1 Էջ 391
ԿԱՐԱՍ (ուշ՝ -ոյ, -ի) «կարաս», կարաս-«կահույք, կահկարասի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ուրարտ. xaraci
փոխատու լեզու՝ իրան.
թերեւս փոխառութիւն ուրարտերենից, որտեղից փոխառուած պետք է լինեն նաեւ ագուլ. xaraci, կուր. xarace, լակ. xarazi: Սակայն հնարաւոր է նաեւ փոխառութիւնը իրանական աղբիւրից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարասի, կարասեկիր, կարասապան, գինեկարաս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kaláça
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 546; Olsen, NBA 887
Էջ 391, սյունակ 1 Էջ 391
ԿԱՐԴԻՆԱԼ (-ի, -աց) (կարտինալ, կարտինար) «կարդինալ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. cardinalis
փոխատու լեզու՝ ֆր. cardinal
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 549
Էջ 395, սյունակ 1 Էջ 395
ԿԱՐՏԻՆԱՐ «ծխնի» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. cardinalis «cardo «ծխնի» բառից»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 560
Էջ 398, սյունակ 1 Էջ 398
ԿԵՂՏԱՒՈՐՏ(ԱԿ)ԵԼ (կեղեւարտակել, կեղեւորտակել) ««ցտել» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
կապված է կեղ արմատի հետ (Աճ. ՀԱԲ 2, 568), եւ հիմքը խաղաւարտ բառի տարբերակն է:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 568
Տե՛ս նաեւ
Էջ 399, սյունակ 1 Էջ 399
ԿԵՄ (-ոյ) (կետմ) «կեմ, խոտե բոկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gem- «բռնել, սեղմել, ճնշել, բոկ, շղթա» (անմիջական նախաձեւ՝ *gemos-)
որովհետեւ 1) *e-ն չի փոխվում ե-ի, եւ 2) *g-ն տալիս է կրկնակի արտացոլում` ճեմ, ճիմ եւ կեմ (հմմտ. *gʷenā->կին): Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 571) համարում է փոխառություն` հուն. κημός «սանձ» բառից, որ իմաստով հեռու է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կետմատարագ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 571
Էջ 399, սյունակ 1 Էջ 399
ԿԵՄԵՏՐԻԱՅ (կիմետեր, կիմետրիոն, կումատրովն, կիմետրիոճ) «նահատակի գերեզման» (կիմետրիա) «մարտիրոսների հիշատակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κοιμητήριον
Մատենագիտություն
ԲՀ None; Աճ. ՀԱԲ 572
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԶԱԿ (-ի, -աց) «կզակ, ներքին ծնոտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gu-g(h)-) *-ակ ածանցով
հ.-ե. զուգահեռները *g-ով են, թեեւ իրանական, բալթիական, սլաւոնական խմբերում *g(h)-ի եւ *g(')-ի արտացոլումները չեն տարբերւում, հայերենում էլ *-ugh- եւ *ugh- տալիս են -ուզ: Սակայն հնարաւոր է ամբողջական փոխառութիւն իրանական աղբիւրից (հնդեւրոպական *kug- *keu- «ծռել» արմատից), թեեւ այդպիսին չի հաւաստւած:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կզակահաց, կզակակալ, կզակային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. վ. գ.
kugel
««գնդակ»»
գ.
kogal
««կլոր լեռնագագաթ»»
նորվ.
kjūka
««գունդ»»
խոլ.
kjūka
««մատնակոճ»»
լիտվ.
guga
««(փոքր) սապատ»»
ռուս.
гугля
««ելունդ»»
պ.
güzak
««ոտքի կոճ»»
լիտվ.
gùžus
լեհ.
guz
««ելունդ»»
Մատենագիտություն
ն. վ. գ. None
Էջ 405, սյունակ 1 Էջ 405
ԿԻՆՃ «աքացի»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
կից-ք «աքացի» բառի այլագրությունն է կամ բարբառային արտասանությունը։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 406, սյունակ 1 Էջ 406
ԿԻՐ I (-ոյ) «կիր, սպիտակ խաղավարտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. giru
փոխատու լեզու՝ արամ.
փոխատու լեզու՝ արաբ. gīr
Հ. Բեյլին (DKS 603) նշում է խոտա-սակ. cirāminai «կավե» զուգահեռը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրագործութիւն, կրազուր, կրակապ, կրահամ, կրաշաղախ, կրաջուր, կրախառն, կրահող, կրային
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 457; Ջահ. ՀԼՊ 457
Էջ 412, սյունակ 1 Էջ 412
ԿՆԻՔ (-ոյ) «կնիք, դրոշմ, մկրտություն խոսքի ավարտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. kanīku(m) «կնքված փաստաթուղթ»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. kunukkum «կնիք»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կնքել, կնքիչ, կնքոց, կնքումն, կնքահայր, կնքամայր, կնքատու, կնքատր, դատակնիք, անկնիք, խաչակնիք, խաչակնքել, նորակնիք, կնքամոմ, կնքապահ, կնունք
Մատենագիտություն
H. AG 308; Աճ. ՀԱԲ 608