Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 2355 բառահոդված (էջ 229/236)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 763, սյունակ 1 Էջ 763
ՓԵՌԵԿ «ճեղք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sphēr- «ճեղքել, բացել, կիսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sphēr-g-)
արմատից. հմմտ. հուն. σπαράσσω «պատռել», հ. իսլ. spiorr «շորի պատռած կտոր», լիտվ. spragėti «պայթել»։ Ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 4, 496), -եկ-ը կարող է լինել վերջածանց կամ *-g աճականի արտացոլումը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փեռեկել, փեռեկումն, փեռեկտել, պեռեբել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σπαράσσω
«պատռել»
հ. իսլ.
spiorr
«շորի պատռած կտոր»
լիտվ.
spragėti
«պայթել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 496
Էջ 763, սյունակ 1 Էջ 763
ՓԵՐԹ (-ի) «կտոր, պատառ, ծվեն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sphēr- «ճեղքել, պատռել, կիսել» -թ աճականով
«ճեղքել, պատռել, կիսել» արմատից՝ -թ աճականով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փերթել, միափերթ, սեկափերթ, փերթկար
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 499
Տե՛ս նաեւ
Էջ 764, սյունակ 1 Էջ 764
ՓԻՆ «աղբ, կղկղանք, կեղտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *spino- «փրփուր, կեղտ» (անմիջական նախաձեւ՝ *pino-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pino- ` *spino- «փրփուր, կեղտ» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շանփին, շնփին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πῑ́νος
«կեղտ, բիծ»
հ. հնդկ.
phéna-
«փրփուր»
հ. պրուս.
spoayno
«փրփուր»
լատ.
spuma
«փրփուր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 504
Էջ 764, սյունակ 1 Էջ 764
ՓԻՆԱՏ «աղքատ, խեղճ, թույլ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *spen- «հենել» արմատի հետ, որ հիշատակում է Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 505)։ Թերեւս կապ ունի փանաք հոմանիշի հետ (տե՛ս)։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 505
Տե՛ս նաեւ
Էջ 765, սյունակ 1 Էջ 765
ՓՂՁՈՒԿ (փղձուկ) «սրտի դառնություն, լաց, հեծկլտոց»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կազմված է անծանոթ փուղձ- կամ փուղծ- արմատից՝ -ուկ ածանցով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փղձկիլ, փղձկալ, փղձկումն, փղձուկ, փղձկիլ
Էջ 767, սյունակ 1 Էջ 767
ՓՈՒԹ «կտոր, պատառ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *speud- «ճնշել, շտապել»
արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σπουδή
«խնամք, ջանք, փոյթ»
ալբ.
pune
«գործ, աշխատանք» <*spudna
լատ.
pudet
«ամաչել»
Մատենագիտություն
H. AG 501; Աճ. ՀԱԲ 515
Էջ 767, սյունակ 1 Էջ 767
ՓՈՐՁ (-ոյ, -ի) «փորձ, քննություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *per- «փորձել» (անմիջական նախաձեւ՝ *phor-g`)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փորձանք, փորձութիւն, անփորձ, երազափորձութիւն, բազմափորձ, փորձառու, փորձնական, փորձաբար, փորձարկել, փորձանոթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πείρα
«փորձ, փորձառություն»
լատ.
periculum
«փորձ, փորձարկություն, վտանգ, փորձանք»
լատ.
experimentum
«փորձ, փորձարկություն»
հ. վ. գ.
fara
«լրտեսում, վտանգ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 520
Էջ 768, սյունակ 1 Էջ 768
ՓՈՒԼ (*բուլ) «փլվածք, ավերակ, լուսնի նվազում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *phol- «ընկնել, փլվել»
Բնիկ հնդեւրոպական` *phol- «ընկնել, փլվել» արմատից. հմմտ. հ. բ. գ. fallan «ընկնել», լատտ. fallo «խաբել», հ. իսլ. falla «ընկնել»: Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 522) բխեցնում է կովկասյան աղբյուրից` վրաց. phxuna «փշրել, կոտրատել»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փլանիլ, փլուցանել, փլուզանել, փլատակ, վիմափուլ, բլցնել, բլբլակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. բ. գ.
fallan
«ընկնել»
լատտ.
fallo
«խաբել»
հ. իսլ.
falla
«ընկնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 522
Էջ 768, սյունակ 1 Էջ 768
ՓՈՒՉ «փչյուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *phu- «փչել»
Բնիկ հնդեւրոպական` բնաձայնական *phu- «փչել» արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. phupphukāraka «հեւալով», պրս. pūk «փչիւն», հուն. φῦσα «փուքս, շունչ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դյուրափուչ, ոսկեփուչ, փչումն, փչողական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
phupphukāraka
«հեւալով»
պրս.
pūk
«փչյուն»
հուն.
φῦσα
«փուքս, շունչ»
Մատենագիտություն
H. AG 502; Աճ. ՀԱԲ 525-526
Էջ 769, սյունակ 1 Էջ 769
ՓՈՒՔ (-ո) «փուքս, շունչ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *phu- «փչել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փքալ, փքանալ, փքոիլ, փքում
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 529
Տե՛ս նաեւ