Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«տի» որոնման արդյունք՝ 2894 բառահոդված
· Էջ 222 / 290
Էջ 601, սյունակ 1
ՈՂՈՐԿ
ուշ՝ -ի, -ից
(ուղորկ, ըղորկ, ղորկ)
«ողորկ, քաղցրախոս»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *lerg-
«հարթ, ուղիղ, լերկ, ճաղատ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *lorg-)
«հարթ, ուղիղ, լերկ, ճաղատ» արմատից, որից նաեւ լերկ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողորկել,
ողորկակեղեւ,
ողորկապատեան,
ողորկաբար,
անողորկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. հոլ.
lerg «զառիվայր, ճանապարհ, հարթութիւն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 555-556
Տե՛ս նաեւ
Էջ 601, սյունակ 1
ՈՂՈՐՄ
-ոյ
«ողորմ, գութ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«ոչնչացնել, վնասել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ol-)
«ոչնչացնել, վնասել» արմատից, որից նաեւ եղեռն (տե՛ս)։ Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 556) համեմատում է գերմ. համիմաստ բառերի հետ՝ գոթ. arms, հոլ. arm, գերմ. arm «խեղճ, թշվառ», եւ վերականգնում է հայ.-գերմ. զուգաբանութիւն՝ հայերենի համար կրկնավոր տարնմանութեամբ (*որորմ>ողորմ) զարգացում. սակայն Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 782) գերմ. արմատը հատկացնում է *orbho- «որբ» արմատին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողորմիլ,
ողորմած,
ողորմածութիւն,
ողորմուկ,
անողորմ,
անողորմածութիւն,
աղիողորմ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 556;
Pok. IEW 782
Տե՛ս նաեւ
Էջ 601, սյունակ 1
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՂՈՔ
(-ոյ)
«աղաչանք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el-, *ol-
(անմիջական նախաձեւ՝ *olokh- (<*elokh-))
բնաձայնական արմատից
բնաձայնական արմատից, որից նաեւ աղաւթ-ք, աղաչել, աղատել, ողբ: Աճառեանը, հենուելով Պեդերսենի վրայ, համեմատում է լատ. loquor «խօսել» բայի արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողոքանք,
ողոքումն,
ողոքիչ,
անողոք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
loquor «խոսել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 557
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՂՋ
(-ոյ)
«առողջ, ամբողջ, ամբողջական, ողջամիտ, ողջախոհ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *solo-
«անվնաս, ամբողջական»
(անմիջական նախաձեւ՝ *solio-)
Հյուբշմանը (IF 19, 476) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 558) բխեցնում են *olyo- արմատից (հմմտ. հ. հոլ. oll «ընդարձակ, մեծ», գոթ. alla, հ. վ. գ. all, անգլ. all «ամբողջ, ողջ»): Հնարավոր է երկու հիմքերի բաղարկություն: Կապ ունի՞ ուրարտ. alguse «կյանք» բառը հայ. ողջ-ի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողջանալ,
ողջոյն,
ողջախոհ,
նախողջոյն,
առողջ,
ամբողջ,
բխջախոհ,
ողջերթ,
անառողջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sarva «ամբողջ, բոլոր»
հուն.
ὀλος «ամբողջ, ամբողջական»
լատ.
salvus «ողջ, անվնաս»
լատ.
salus «առողջություն»
թոխս. A
salu «ամբողջովին»
թոխս. B
solme «ամբողջ, ամբողջական»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 979-980;
IF 476;
Աճ. ՀԱԲ 558
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՅՑ
(ույժ)
«սառը»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *oug'-
«սառը»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ուժանալ,
ուժակեր,
ուժութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ocht (<*ougt) «ցուրտ, սառնություն»
լիտվ.
ausz-tu «ցրտել»
լատվ.
auksts «սառը, ցուրտ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 561;
Pok. IEW 783
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՉ
(-ով, չ-)
«ոչ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kue-
(անմիջական նախաձեւ՝ n- (<*kuo-))
դերանվանական հիմք
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական n- եւ չ տարրերից, որոնցից երկրորդը գալիս է վերջահար *-k’- մասնիկից (հմմտ. ո-ք, ին-չ, այլեւ հ. հնդկ. ca, ավ. ča հուն. τέ, լատ. -ex), իսկ առաջինի հարցը լիովին պարզ չէ։ Ճիշտ է, այն կարծես համընկնում է n- (<*kuo-) դերանվանական հիմքի հետ, բայց այդ դեպքում ո՞րն է ժխտական տարրը (*kuo-kue- պիտի նշանակեր «ով որ», «ով է », որի անցումը ոչ-ի դժվար է բացատրել)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոչինչ,
չժողովուրդ,
ոչնչութիւն,
չիք,
ոչնչանալ,
չմեղ,
ոչէութիւն,
չբոտի,
չախորժութիւն,
չբոտիլ,
չագահութիւն,
չքատորիլ,
չահագին,
չքանալ,
չանձնաւոր,
չնաշխարհիկ,
չանսական,
չնչին,
չաստուած,
ոչնչին,
չեւ
Նոր՝
ոչնչական, չէական, չբմեղանք, չբմեղութիւն
ոչնչական, չէական, չբմեղանք, չբմեղութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ca
ավ.
ča
հուն.
τέ
լատ.
-ex
Էջ 603, սյունակ 1
ՈՊՂԻՏ
«ծանրազեն մենամարտիկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ὁπλίτης
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 563
Էջ 603, սյունակ 1
ՈՊՏԻՏԱՐ
(ոսպիտար, ոսպիկար, ափսիտար)
«ծառա (թագավորի ձեռքին ջուր լցնող)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ լատ. hospitarius
հունարենի միջնորդությամբ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 563
Էջ 603, սյունակ 1
ՈՋԻԼ
ուջ՝ -ոյ, -ի, -աց
((որջիլ), ուջ)
«ոջիլ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *er(e)k/gh-
«ոջիլ, տիզ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *orghilo-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *orghilo-` *er(e)k/gh- «ոջիլ, տիզ» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որջլալից
Նոր՝
ոջլոտ, ոջլոտիլ, փայտոջիլ
ոջլոտ, ոջլոտիլ, փայտոջիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
liksá «անիծ»
ալբ.
ergjiz «մանր ոջիլ, անիծ»
լիտվ.
erke «տիզ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 335;
Աճ. ՀԱԲ 564
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։