Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 172, սյունակ 1
ԳՈՒՄ
I
«խումբ, գումարում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. գումար
Ենթադրական կազմություն՝ իրանական ծագման գումար բառից:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 172, սյունակ 1
ԳՈՒՄԱՐ
«համախումբ, հավաք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gumārtan
«կարգել, նշանակել, հանձնարարել, հանձնել»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gumāretan
«լիազորել, կարգել»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. gamāru (gammaru)
«լիակատարություն»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. gamartu(m)
«հավաք, ամբողջություն»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. gummurtu(m)
«լիակատարություն»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից. հմմտ. մ. պ. gumārtan «կարգել, նշանակել, հանձնարարել, հանձնել», gumāretan «լիազորել, կարգել» (թերեւս փոխառություն ակկադերենից. հմմտ. ակկադ. gamāru (gammaru) «լիակատարություն», gamartu(m) «հավաք, ամբողջություն», gummurtu(m) «լիակատարություն»), ավելի քիչ հավանական է անմիջական փոխառություն ենթադրելը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գումարել,
գումարութիւն,
բազմագումար,
երկնագումար,
հոգեգումար,
համագումար,
հանրագումար
Մատենագիտություն
H. AG 130;
Աճ. ՀԱԲ 591
Էջ 172, սյունակ 1
ԳՈՒՄԱՐՏԱԿ
(-ի, -աց)
«խումբ, բազմություն, բանակ, համախումբ, մարդարտաշար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gumārtak
«լիազոր, հանձնակատար, կուսակալ»
Բաղադրություն՝ գումարտակել. -ակ-ի հանումով կազմվել են գումարտ, գումարտակական ձեւերը: Փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց մ. պ. gumārtak «լիազոր, հանձնակատար, կուսակալ» բառը իմաստով զգալիորեն տարբերվում է. ենթադրելի է սկզբնական այլ իմաստ, որ պահպանել է հայերենը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գումարտակել,
գումարտ,
գումարտակական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 592
Տե՛ս նաեւ
Էջ 173, սյունակ 1
ԳՈՒՆԴ
I
(-ի, -ից, -աց)
(գունտ, կունդ, կունդն, կունտն)
«գունդ, գնդաձեւ մարմին, երկնակամար, արեւի կամ լուսնի գունդ, ճրագարանի կլոր մաս, անիվ, գլուխ, խորաչափ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *gund
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գնդել,
գնդաձեւ,
գունդսաղ,
գնդախաղ,
գնդասեղ,
գնդագիր,
երկրագունդ,
ձիւնագունդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
gunda
«խմորի գունդ»
մ. պ.
gund
«ամորձի»
Մատենագիտություն
H. AG 130;
Աճ. ՀԱԲ 599
Տե՛ս նաեւ
Էջ 173, սյունակ 1
ԳՈՒՊԱՐ
«ըմբշամարտ, կռիւ, պատերազմ, վէճ, մի օդերեւոյթ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«խփել, զարկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gu-par (<*vi-para))
փոխատու լեզու՝ իրանական
Ենթադրւում է *gu-par (<*vi-para)՝ հնդեւրոպական *per- «խփել, զարկել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գուպարել,
գուպարած,
գուպարադիր,
գուպարայադք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
pərət
«մարտ, կռիւ»
հայ. (< իրան.)
պատ-ել
«յաղթել»
մ. պ.
ni-part
«կռիւ»
խոտ.-սակ.
purr
«յաղթել»
Էջ 175, սյունակ 1
ԳՐԱՄԱՏԻԿՈՍ
(-ի, -աց)
(գրամարտիկ, գրամարտիկոս, դրամատիկոս)
«քերական, քերթող, գրամատիկոս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. γραμματικός
Մատենագիտություն
H. AG 345;
Աճ. ՀԱԲ 602
Էջ 175, սյունակ 1
ԳՐԱՄԱՐ
«ծանրության փոքր մի չափ, գրամ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. γραμμάριον
Մատենագիտություն
H. AG 345;
Աճ. ՀԱԲ 602
Էջ 181, սյունակ 1
ԴԱՄԱՐԻԼ
«ապշել, շլանել, շվարել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դամարութիւն
Էջ 182, սյունակ 1
ԴԱՄԱՐՃԱԿ
(-ի, -աց)
«բազմություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական dāmacīk
«աշխարհիկ»
հմմտ. dāmacīk «աշխարհիկ» (°)։
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 182, սյունակ 1
ԴԱՅԵԱԿ
(-ի, -աց)
(դահեակ)
«դայակ, ստնտու, դաստիարակ, խնամակալ, սնուցող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. dāyak
փոխատու լեզու՝ պ. dāya
Հյուբշմանը (AG, 437) համարում է բնիկ հայերեն՝ դիել, դալ (< դայյ) ձեւերի հետ միասին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դայեկորդի,
դայեկութիւն,
դայեկատոհմ,
դայեկարար
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 619;
AG 437
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։