Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ապա» որոնման արդյունք՝ 996 բառահոդված
· Էջ 22 / 100
Էջ 150, սյունակ 1
ԳԱՆՁ
I
(-ու, -ի, -ից)
«դրամի հավաքածու, հարստություն, կարողություն, ինչք, ունեցվածք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական ganza-
Աղբյուր՝ մ. պ. ganj
իրանական աղբյուրից (մեդերենի՞ց)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանձել,
գանձագին,
գանձարան,
գանձապահ,
գանձակողոպուտ,
գանձահատ,
գանձալից,
գանձապետ,
բազմագանձ,
մեծագանձ
Մատենագիտություն
H. AG 126;
Աճ. ՀԱԲ 517;
Ջահ. ՀԼՊ 520
Էջ 150, սյունակ 1
ԳԱՆՁԱՒՈՐ
(-ի, -աց)
«գանձապահ, գանձապետ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. ganjavar
հայ. գանձ-ի ազդեցութեամբ յ-ն ձ-ի փոխուած եւ հայ. -աւոր ածանցի ձեւն ստացած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանձաւորապետ
Մատենագիտություն
H. AG 126;
Աճ. ՀԱԲ 518
Էջ 152, սյունակ 1
ԳԱՐՇԱՊԱՐ
(-ի, -աց)
«կրունկ, ոտքի հետք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
պար-ը ծագում է *padh(a)- «ոտք» ձեւից (Ջահ. ՊԲՀ 1995, 2, 183): Կասկածելի է Փերիխանյանի կողմից գարշ-ի բխեցումը garš-<հ.-ե. *ghrs- արմատից՝ գարշապար «կոշտ (մաս ոտքի)» մեկնությամբ (Периханян, МЭСДЯ 42-43):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նեղագարշապար
Մատենագիտություն
Ջահ. ՊԲՀ 183;
Периханян, МЭСДЯ 42-43
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒԱՌ
«տարածամաս՝ նահանգ, նահանգամաս»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *ghēu-
«հորանջել, լայն բանալ, լայն բացվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ghāu-)
որ միացւում է *ghēu- «հորանջել, լայն բանալ, լայն բացւել» արմատի հետ (Pok. IEW 1, 449), բայց պէտք է առանձնացնել որպէս հայ-գերմանական զուգաբանութիւն (հմմտ. հ. վ. գ. gawi «երկիր, երկրամաս»)։ Անհաւանական է բխեցումը կովկասեան աղբիւրից՝ վրաց. gawari «տեսակ, ցեղ, ընտանիք»։ Անհաւանական է կապը նաեւ աւ. Gawe երկրանւան հետ, եթէ սա հնդեւրոպական յիշեալ արմատից չէ։ Որեւէ կապ ունի՞ արդեօք հայ. բառի հետ մ. պ. pargavār «շրջապատ, կողմ» բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւառակ,
գաւառական,
գաւառակողմն,
գաւառակոյտ,
գաւառապետ,
գաւառապետութիւն,
բարձրագաւառ,
բնագաւառ,
չարագաւառեայ,
վերնագաւառ
Նոր՝
ծայրագաւառ, գաւառաբարբառ, գաւառաբանութիւն
ծայրագաւառ, գաւառաբարբառ, գաւառաբանութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
gawi «երկիր, երկրամաս»
վրաց.
gawari «տեսակ, ցեղ, ընտանիք» (անհավանական է)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 449;
Աճ. ՀԱԲ 527
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒԱՐՍ
(կաւարս, կապարս)
«հացազգի մի բոյս՝ սորեկ, բուրիմ»
(բուսաբանություն)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. gāvars
Մատենագիտություն
H. AG 126;
Աճ. ՀԱԲ 528
Էջ 154, սյունակ 1
ԳԳՈՒԱՂՆ
(գզգուաղել, գբբուաղել, գդուղել, ղբդուաղել, դղուաղել)
«ցնցոտիապատ լինել (՞)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Թերեւս կապ ունի գրգլի «ցնցոտի» բառի հետ։
Էջ 156, սյունակ 1
ԳԵՐ
II
«վեր, բարձր, ավելի քան»
(գործածված որպես նախդիր եւ հունաբան երկերում որպես նախածանց՝ հուն ὑπέρ-ի իմաստով)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«բարձրացնել»
արմատից
ըստ ձեւի եւ իմաստի ընդհանրության՝ հայ-հուն-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերահրաշ,
գերագոյն,
գերակատար,
գերապայծառ,
գերապատիւ,
գերբնապէս,
գերիմաստ,
գերուհի
Նոր՝
գերբնական, գերմարդ, գերմարդկային, գերիշխան, գերիշխանութիւն, գերակշիռ, գերակշռել, գերադաս
գերբնական, գերմարդ, գերմարդկային, գերիշխան, գերիշխանութիւն, գերակշիռ, գերակշռել, գերադաս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
αείρω, αίρω «բարձրացնել»
Էջ 157, սյունակ 1
ԳԵՐԱՍՏԱՆ
«պատսպարան, ապահով տեղ»
(բբ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«նկատել, ուշադրութիւն դարձնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *գեր-)
հայերեն կազմութիւն՝ առանձին չպահպանուած *գեր- «ապահով լինել» արմատից եւ -(ա)ստան ածանցից։ *գեր-ը կարող էր ծագել հնդեւրոպական *uer- «նկատել, ուշադրութիւն դարձնել» արմատից։ Հնարաւոր է ամբողջովին իրանական աղբիւրից ծագելու մասին վարկածը, բայց նման բառ չի հաւաստուած:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ουρος «պահապան»
արա
ωρα «պահպանութիւն, հոգս, խնամք»
գոթ.
war(s)
հ. իռլ.
varr «ուշադիր»
հ. անգլ.
warian «պահպանել»
հ. վ. գ.
wart «պահապան»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 157, սյունակ 1
ԳԵՐԴԱՍՏԱՆ
(-ի, -աց)
«ծառաների եւ գերիների ամբողջութիւն, ինչք, կալուածք, ընտանիք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gher-
«ցանկապատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gher-dh-)
-(ա)ստան ածանցով
իրանական միջնորդութեամբ՝ արմատից։ (սխալ ստուգաբանութեամբ՝ գերդաստուռն)։ (իրանական միջնորդութեան վարկածը հեղինակինն է) :
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերդաստակական,
գերդաստանիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
փռյուգ.
gordum «քաղաք»
հուն.
κορθίς «կոյտ. բազմութիւն»
գոթ.
gards «տուն»
հ. անգլ.
geard «բակ»
հ. սաքս.
gard «բնակարան» (հզն.)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 541
Էջ 158, սյունակ 1
ԳԵՐՄԱՍՏ
-ի
(գերամաստի)
«ամրափայտ մի ծառ»
Անստույգ (թերեւս)
հայերեն բարբառային կազմություն՝ գարմիր մասրի (կարմիր մասուրի) կամ գիլի մասրի կապակցությունից. թյուրք. germešid ձեւը հավանաբար բնիկ չէ (թյուրքական այլ լեզուներում զուգահեռներ չունի)։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 546
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։