Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված · Էջ 219 / 448
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 409, սյունակ 1 Էջ 409
ԿԿԵԼ «ոստայնանկել, կտավ գործել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gei- «ծռել, թեքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gi-g-) g-ածանցականով
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gu-g-) g-ածանցականով
*gei- «ծռել, թեքել» կամ *geu- «ծռել» արմատից` *-g ածանցականով կազմված (*gi-g- կամ *gu-g-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կկոց, կկոցել
Էջ 409, սյունակ 1 Էջ 409
ԿԿՈՒ (-ի) «կկու (թռչուն)»
Բնաձայն
Բնաձայն կազմություն, որի հիմքերը հասնում են հնդեւրոպական շրջանը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. kōkila, kōka
հուն. κόκκυξ
լատ. cuculus
կիմր. kag
ռուս. кукушка «կկու»
Մատենագիտություն
H. AG 172; Աճ. ՀԱԲ 601
Էջ 409, սյունակ 1 Էջ 409
ԿԿՈՒՁ (կկուզ) «պպզում» «կնճռոտում, արհամարհանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gig- կամ *gug-) կրկնավոր կազմություն
կրկնավոր կազմություն` բնիկ հնդեւրոպական *gig- կամ *gug-` *geu- «ծռել» արմատներից որեւէ մեկից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կկզել, կկզայօն, կկզիլ
Էջ 410, սյունակ 1 Էջ 410
ԿՂԵԼ (*կիղ-* կամ *կուղ-*) «զտել, մաքրել, քամել, մզել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷel(ə)- «կաթել, հոսել, ծորալ, բխել, (ցած) գցել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղկղել, կղկղանք, կղկաթ, բրբ. կղեբայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. gúlati «կաթում է, թափվում է, ընկնում է, կորչում է»
հ. հնդկ. gāldyati «թափում է, հոսեցնում է, քամում է»
հուն. βαυ(ξ)ω «բխել»
հուն. βάλλω «գցել»
հ. վ. գ. grellen «բխել»
Էջ 410, սյունակ 1 Էջ 410
ԿՂԵՄԱՅ (կեղեմայ սխալմամբ` կրետայ) «ուղղություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κλίμα (ամենայն հավանականությամբ) «ուղղություն»
նույնն է կլիմայ (կողիմայ) բառի հետ, որ ծագում է հունարենից` κλίμα, որ նշանակում է «աշխարհամաս, աշխարհի կողմ» եւ կարող էր բացատրվել որպես «ուղղություն»: Ամալյանը (ՀԱԲ 391) «ուղղություն» կարդում է «գողություն» եւ բխեցնում հուն. σλεμμα համիմաստ բառից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 391
Տե՛ս նաեւ
Էջ 410, սյունակ 1 Էջ 410
ԿՂԵՐ (-ց, -ի, -ից) (կլեր, գղեր, կղերիկոս) «կղերական, հոգեւորական, կրոնավոր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κλήρος
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղերական, կղերիկոսութիւն, կղերամիտ, կղերականութիւն, հակակղերական
Մատենագիտություն
H. AG 358; Աճ. ՀԱԲ 603
Էջ 410, սյունակ 1 Էջ 410
ԿՂԶԻ (-ւոյ, -եաց) «կղզի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gel- «գնդ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gēlg̑hiio-) *-g̑- աճականով (*gel-, *gleg̑-, մասամբ *gelg̑h-°) ձեւից
Պետերսոնը եւ Պատրուբանին կապում են ըն-կղմել, ըն-կլնուլ բառերի հետ (որպես «ծովում ընկղմած»), իսկ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 603) համարում է ակկադական (ասուրական) փոխառություն` ենթադրելով այն արաբ. jazira եւ ասոր. gazartā «կղզի» ձեւերի հիման վրա, որոնք ձեւով հեռու են:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղզային, կղզեակ, կղզիաբնակ, կղզիանալ, թերակղզի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լեհ. głaz «ժայռ, գլաժայռ, գլաքար, գետաքար»
մ. վ. գ. klinge «խճոտ ձանձաղուտ գետի մեջ»
հ. իսլ. kleggi «խոտի դեզ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 70; Աճ. ՀԱԲ 603
Տե՛ս նաեւ
Էջ 410, սյունակ 1 Էջ 410
ԿՂԹԵԼ «հանգուցել, կապել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gel- «սեղմ(վ)ել, գնդվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *glit- (°))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղթել, կղթակապ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ. clīpan «ամուր կացնել, ամրացնել, կախել»
հ. անգլ. clida, cloda «սպեղանի, վերքին կպցվող բուժակտոր»
մ. վ. գերմ. klīster «սոսինձ»
նորվ. kēstra «սոսնձել, կացնել»
լիտվ. glitùs «կպչուն»
Էջ 410, սյունակ 1 Էջ 410
ԿՂՄԻՆՏՐ (-ի, -աց, -երբ) (կղմի(ն)դր, կղիմիտր, կողմինտր) «կղմինդր, աղյուս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κεραμίς
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղմինտրաշեն, կղմնդրել, կղմինտրաձածկ
Մատենագիտություն
H. AG 358; Աճ. ՀԱԲ 604
Էջ 411, սյունակ 1 Էջ 411
ԿՂՈՒՌ «մորթինանման մի բույս»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gel- «գնդ(վել)» (անմիջական նախաձեւ՝ *gēlbh-) *-b(h) ածականով
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *gel- «գնդ(վել)» արմատի հետ՝ *-b(h) ածականով (*gēlbh- կղպ-՞):