Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«նա» որոնման արդյունք՝ 5512 բառահոդված
· Էջ 219 / 552
Էջ 339, սյունակ 1
ԽՈՅ
(-ոյ, -ի, -ից, -(ե)անք, -աւք)
«խոյ, արու ոչխար, մի կենդանակերպ, պատերազմական հին մի գործիք»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *khoti-
բխեցվում է Պետերսոնի կողմից
Աղբյուր՝ չաղաթ. goy
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աղբյուր՝ թրք. koy
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աղբյուր՝ ավար. kuy
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Փոխառութիւն, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: հմմտ. (թիւրք.) չաղաթ. goy, թրք. koy, կովկ. աւար. kuy (փոխառութիւն թիւրք. աղբիւրի՞ց): Պետերսոնը, KZ 40, 200, բխեցնում է հնդեւրոպական աղբիւրից՝ համեմատելով իռլ. cit, cetnayt «ոչխար» բառերի հետ, բխեցնելով *khoti- ձեւից եւ հայերենից համարելով թիւրքական ձեւերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոյակ,
խոյակաւոր,
խոյալ,
խոյանալ,
խոյաթիթ,
խոյայթիթ,
խոյեղջիւր,
եզնախոյ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
իռլ.
cit «ոչխար»
իռլ.
cetnayt «ոչխար»
Մատենագիտություն
KZ 200
Էջ 339, սյունակ 1
ԽՈՅԶ
«որոնում, փնտրտուք, զննություն, քննություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu-
«ուշադրութիւն դարձնել, զննել, դիտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheu-gh-)
արմատից. այլեւ, *s նախաձայնով` հայ. ցոյց, ցուցանել: Բեյլին (DKS 76) բխեցնում է *(s)keu- «նետ(վ)ել» արմատից կամ նոյն արմատից ծագող իրանական աղբյուրից (հմմտ. խոտ.-սակ. kūys «որոնել»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խուզել,
մանրախոյզ,
խուզակ,
դատարկախոյզ,
խուզական,
բազմախոյզ,
խուզարկ,
ընդվայրախոյզ,
խուզարկու,
ժամանակախոյզ,
խուզումն,
իրախոյզ,
խուզախնդիր,
լեռնախոյզ,
հետախոյզ,
խուզարկել,
խուզարկիչ,
խուզարկութիւն,
հետախուզութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kavi «խելոք, իմաստուն»
լատ.
caveō «ուշադիր լինել, զգուշանալ»
հ. անգլ.
hāwīan «նայել»
հ. իսլ.
skygna «լրտեսել, գաղտնի հսկել»
հ. իսլ.
skynja «հետազոտել, քննել, հասկանալ»
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՅԹ
(խութ)
«կոկորդիլոս»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ (s)k(h)ai-t-
«խփել, հրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheuto-)
ձայնավորման տարբերությամբ
տարբերակի կողքին (ձայնավորման տարբերությամբ)։
Մատենագիտություն
H. AG 160;
Աճ. ՀԱԲ 414
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՅԼ
(խոլ)
«ուռուցք, պալար, խաղավարտ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kaulā-/kulā-
«ուռուցք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheul-)
ձեւի կողքին. այլեւ հայ. խայտաւարտ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոյլիկ,
խօլիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κήλη «ուռուցք» (ատտ. κάλη)
հ. իսլ.
haull «փոշտանոց»
Մատենագիտություն
H. AG 160;
Աճ. ՀԱԲ 391;
Ջահ. ՀԼՊ 131
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՅՍ
«խուսափում, խոտորում, փախուստ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu-(k)-
«նետել, հալածել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheu-k-)
արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոյսել,
խուսափել,
խուսափոխտել,
խուսափանք,
խուսափակ,
լեռնախոյս,
խուսափողական,
անխուսափելի,
անխուսափելիորեն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
scēoh
անգլ.
shy
մ. վ. գ.
schiech «երկչոտ, վախկոտ, վեհերոտ»
մ. վ. գ.
scheuen «խուսափել, խրտնալ»
հ. անգլ.
skyhhan
հ. վ. գ.
suechen «վախեցնել, փախցնել»
Մատենագիտություն
Bugge, IF 447;
Ջահուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 116
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՅՐ
I
(-ի, -ից)
«բարձրաստիճան անձերի գլխարկ (թագ, փաթթոց եւ այլն)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական xōδ
Աղբյուր՝ ավ. xaoδa-
Աղբյուր՝ հ. պ. xauda
Աղբյուր՝ պ. xōy
աղբյուրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոյրադիր,
խոյրագործ,
խոյրաբանդակ,
խոյրակերպ,
խոյրաբար
Մատենագիտություն
H. AG 160;
Աճ. ՀԱԲ 392
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՅՐ
II
(խուրանք «փրկանք բազում» ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Անստույգ բառ։ փոխառութիւն իրանական աղբյուրից։
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՆԱՍՏԱՆ
«պարսկական թագավորական պալատ կամ ատյան»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
աղբյուրից.
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՆԱՐՀ
(խոնահ), -ի, -աց, ուշ` նաեւ -ից
«ցած, ներքեւ, ծնրադիր, կոր, համեստ, հեզ, հլու, նվաստ, աղքատ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *hu-āna-ra>xo
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
աղբյուրից (հմմտ. -րհ), բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: Ըստ Հ. Բեյլիի (DKS 188), վերականգնելի է *hu-āna-ra>xo իրանական նախաձեւ, որտեղից` hu-ā > xo:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոնարհիլ,
խոնարհութիւն,
խոնարհաբար,
խոնարհագնաց,
խոնարհամիտ,
խոնարհահակ,
նախախոնարհ
Մատենագիտություն
DKS 188
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՆԱՒ
(հոնաւ)
«խոնավ, թաց»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
հավանաբար իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոնաւութիւն,
խոնաւանալ,
խոնաւակաց,
խոնաւալից,
խոնաւակերտ,
խոնաւայոյզ,
աղտախոնաւ,
խոնաւաչափ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։