Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«տի» որոնման արդյունք՝ 2894 բառահոդված
· Էջ 215 / 290
Էջ 585, սյունակ 1
ՇԵՂ
ուշ՝ -ոյ
«շեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *skhel-
«ծռել, հենել, ծուռ»
որի *khel- տարբերակից՝ խեղ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեղել,
շեղիչ,
շեղութիւն,
առիշեղ,
առշեղ,
առշեղել,
անշեղ
Նոր՝
շեղակի, շեղատառ, շեղում, անշեղօրէն
շեղակի, շեղատառ, շեղում, անշեղօրէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
շաղ ((շաղել, շաղիլ))
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 508
Տե՛ս նաեւ
Էջ 585, սյունակ 1
ՇԵՂԲ
«դանակի մետաղյա մաս, դանակի բերան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *skhel-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kel-p-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 508) բխեցնում է ասոր. selpa «դանակ» բառից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեղբիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
scalpe «կտրիչ, հատիչ»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 127;
Աճ. ՀԱԲ 508
Էջ 585, սյունակ 1
ՇԵՂՋ
(շեաղջ, շիղջ, սեղջ), -ոյ
«կույտ, դեզ, (ցորենի, արմտիքների)»
Անստույգ (՞)
Աղբյուր՝ խեթ. šeli- (՞)
(փոխառությո՞ւն)
«հացահատիկի կույտ»
Կապ ունի՞ խեթ. šeli- «հացահատիկի կույտ» բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեղջել,
շեղջաշեղջ,
շեղջակոյտ,
ջրշեղջ,
ջրշիղջ,
շեղջանակ
Էջ 585, սյունակ 1
ՇԵՌ
«մեզ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *sk'er-
«արտաթորություն, կղկղանք, գոմաղբ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skher-)
որտեղից՝ հայ. ցեռ: Հին ձեւը կարող էր -ճ ունենալ, որից առաջ եղել է ռ-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շռատ,
շռծակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ցեռ
ավ.
sairya «գոմաղբ»
հուն.
σκώρ «կղկղանք, գոմաղբ»
լատ.
muscerda «խոզի աղբ»
ռուս.
срать «կղկղել»
ռուս.
мусор «աղբ»
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԵՐԵՓ
(շերեպ)
«շերեփ, մեծ գդալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *sker-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhereph- (*skhereb-))
բնիկ հնդեւրոպական՝ *skhereph- (*skhereb-)` *sker- «կտրել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շերեփակոթ,
շերեփաձեւ
Նոր՝
շերեփով
շերեփով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
черпать «քաշել, հանել, շերեփել»
ռուս.
черпак «շերեփ»
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԵՐՏ
(-ի, -ից)
«շերտ, երկար եւ տափակ կտոր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed-
«ճեղքել, ցրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhed-ri-)
Աճառյանը համարում է կասկածելի։ Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել *skerd- «կտրել» արմատից (*skherd- >շերտ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շերտակոտոր,
շերդակոտոր,
շերտափակ,
շերտաւոր,
շերտաւորում,
շերտաւորութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skhadatē «ճեղքել»
հուն.
σκεδάννυμι «ցրել, կոտորել»
լիտվ.
škedėns «կտոր, տաշեղ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 919;
Աճ. ՀԱԲ 511-512
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԵՔ
(բ. շէք, շէնք, շքեռ)
«շեք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *skek-
«ցատկել, արագ շարժում»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhek-)
Ավելի անհավանական է Աճառյանի վարկածը (ՀԱԲ 3, 512) ասորերենից ծագելու մասին՝ ասոր. saga «ազդր»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեք-շեքել,
շեքատակ,
շեքամէջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
scehan «շտապել»
մ. վ. գ.
schicken «ուղարկել»
հ. սլավ.
skoka «ցատկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 512
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԷՋ-
«շիջում, մարում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *k'ueit-
«լուսավորել, լուսավոր, սպիտակ»
«առկայծել» իմաստի զարգացմամբ
բնիկ հնդեւրոպական՝ *k'ueit- «լուսավորել, լուսավոր, սպիտակ» հիմքից՝ «առկայծել» իմաստի զարգացմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շիջանիլ,
շիջուցիլ,
շիջելափառ,
շիջանուտ,
անշէջ,
դիւրաշէջ
Նոր՝
հրդեհաշէջ, հրշէջ
հրդեհաշէջ, հրշէջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
śvit- «փայլել»
ավ.
spaēta- «սպիտակ»
Էջ 587, սյունակ 1
ՇԻԹ
(շիտ)
«կաթիլ, բոց»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *skēt-
«ցատկել, ոստնել, ցայտել, բխել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhēt(h)-)
«բոց» իմաստը կարող է գալ *kuei-t- «լուսաւոր, սպիտակ» արմատից, մանաւանդ որ այս արմատին պատկանող բառերի մէջ կան մերձաւոր իմաստներ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շիթալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
scateo «բխել, վխտալ»
հ. լիտվ.
skasti (skatau) «ցատկել»
ռուս.
цвести «ծաղկել»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։