Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 2355 բառահոդված (էջ 215/236)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 720, սյունակ 1 Էջ 720
ՏԱՄՈՒԿ «թաց, խոնավ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dā- «հոսել» -մո եւ -ուկ ածանցներով
արմատից՝ -մո եւ -ուկ ածանցներով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տամկանալ, տամկութիւն, տամկատեսակ, տամկացելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dā-nu
«հոսում, հեղուկ»
ավ.
dā-nu
«գետ, հեղեղ»
հուն.
δημός
«ճարպ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 367
Էջ 720, սյունակ 1 Էջ 720
ՏԱՆՁ ուշ՝ -ի «տանձ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տանձի, տանձիկ, կարմրատանձ, խոզատանձ, տանձենի
Էջ 721, սյունակ 1 Էջ 721
ՏԱՊԱՐ II «մի տեսակ կարմիր պտուղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. tabbār
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 374-375
Էջ 722, սյունակ 1 Էջ 722
ՏԱՍՆ -ն «տասը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dek'm- «տասը»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տասներորդ, տասնապատիկ, տասնապետ, տասանորդ, երկոտասան, երեքտասան, տասնամեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dáçan
պրս.
dah
լատ.
decem
հ. վ. գ.
zēhan
անգլ.
ten
«տասը»
Մատենագիտություն
H. AG 496; Աճ. ՀԱԲ 378
Էջ 723, սյունակ 1 Էջ 723
ՏԱՏԱՆ (-ի, -աց) «տատանում, տատանողական»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *den- «շարժել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dń-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տատանել, տատանումն, անտատան, մշտատատան, յոգնատատան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
δονέω
«տեղից շարժել, ցնցել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 380
Էջ 723, սյունակ 1 Էջ 723
ՏԱՏԱՍԿ (-ի, -աց) (ուշ՝ տատաշկ, տատաշ) «մի փուշ՝ բորկոճիմ, գեղավեր»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *dēk'- «պատռել, պատռոտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dək'-) կրկնավոր
հ.-ե. արմատ՝ *denk'- «կծել» ոչ ռնգական ձեւ՝ աճած -կ- ով
Կրկնավոր՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *dək'-` *dēk'- «պատռել, պատռոտել» արմատից, որ կարող է լինել *denk'- «կծել» արմատի ոչ ռնգական ձեւ՝ աճած -կ- ով: Սակայն այս ստուգաբանությունը չի բացատրում շ-ով ձեւերը: Թերեւս ճիշտ է Գ. Ասատրյանը («Իրան-Նամե» 1996-1997), որ ենթադրում է իրանական ծագում (հմմտ. մ. պ. tašk «փուշ»), սակայն այստեղ նախ՝ կրկնավոր ձեւեր չեն հանդիպում, երկրորդ՝ հավանական չէ բխեցումը *ters- «չորացնել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տատասկաբեր, տատասկանիստ, տատասկացան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. գ. վ.
zangar
«կծող, սուր, հատու»
գ.
Zange
«աքցան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 380
Էջ 723, սյունակ 1 Էջ 723
ՏԱՏՐԱԿ (-ի, -աց) (բ. տետրակ) «աղավնիների ընտանիքի մի թռչուն»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *tet(e)r- կրկնավոր
Բնաձայնական կրկնավոր կազմություն, որ թերեւս գալիս է հնդեւրոպական *tet(e)r- կրկնավոր արմատի որեւէ տարբերակից՝ առանց բաղաձայնական տեղաշարժի (հմմտ. արտույտ): Ենթադրվում է նաեւ նույն արմատի իրանական *taturak ձեւից, որի առանց -u-ի ձեւը փոխառված է հունարենում որպես τετρος:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հունարեն
τετρος
Մատենագիտություն
H. AG 395; Աճ. ՀԱԲ 381
Տե՛ս նաեւ
Էջ 724, սյունակ 1 Էջ 724
ՏԱՐԳԱԼ (տըգալ, դրգալ, գդալ) «գդալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *drū- «ծառ, փայտ» (անմիջական նախաձեւ՝ *doru-) արմատից
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *drū- *doru- «ծառ, փայտ» արմատից.
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
daru
«փայտ»
հուն.
δόρυ
«ծառ»
ռուս.
дерево
«ծառ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 384; Pok. IEW 214
Էջ 724, սյունակ 1 Էջ 724
ՏԱՐՄ -ի, -ից «խումբ, թռչնախումբ, երամ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dergh- «բռնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *drgh- (s)mo-) արմատից
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *drgh- (s)mo-` *dergh- «բռնել» արմատից. Տե՛ս եւ տորմ, որ տարմ-ի ձայնդարձային ձեւն է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տարմատարմ, տարմանալ, տարմաջուր, տարմաբար, լուսատարմիկ, տարմահաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. իռլ.
dremm
իռլ.
dream
«խումբ, բազմութիւն, ջոկատ»
բրետ.
dram
«խուրձ, կապոց»
հուն.
δραγμα
«բուռ, խուրձ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 724, սյունակ 1 Էջ 724
ՏԱՐՄ- (տարմանեան «ծոյլ» բառում)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. tārmūθā
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 387