Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված · Էջ 214 / 448
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 401, սյունակ 1 Էջ 401
ԿԵՐԿԵՐ «սեւ փարփար»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «բնաձայնական արմատ»
Բնաձայնական կրկնաւոր կազմութիւն։ Թերեւս հնդեւրոպական *ger- բնաձայնական արմատից, որտեղից՝ կռունկ եւ, թերեւս, կեռնեխ։
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 82-83
Էջ 401, սյունակ 1 Էջ 401
ԿԵՐԿԵՐԻԼ «խսպոտել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «խսպոտ կանչել»
Բաղադրութիւն (նոր)՝ կերկերում, կերկերուն: Թերեւս կրկնաւոր կազմութիւն՝ բնիկ հնդեւրոպական *ger- «խսպոտ կանչել» արմատից, որտեղից՝ «կռունկ» նշանակող բառեր։ Աղայանը համեմատում է հուն. γαργαρίζω «ողողել (կոկորդը)» բայի հետ՝ *gʷer- «կլանել» արմատից, որ քիչ հաւանական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կերկերում, կերկերուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. jaratē «աղմկում է, հնչում է»
հ. հնդկ. jarā «ճիչ, աղմուկ»
հ. վ. գ. carrōn «ճռնչալ»
մ. ն. գ. kerren, karren «ձայն հանել, ճռնչալ, ճռռալ»
նորվ. karra «կչկչալ, կռկռալ»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 83; Pok. IEW 476
Էջ 401, սյունակ 1 Էջ 401
ԿԵՐՊ (-ի, -ից) «կերպ, եղանակ, դէմք, տեսակ, տեսիլ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. kerp
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կերպակերպ, կերպարան(-ք), կերպարանակից, կերպարանաւոր, կերպարանափոխ, կերպարանել, լուսակերպ, իգակերպ, գիշերակերպ, գազանակերպ, կայսերակերպ, սքանչելակերպ, կենդանակերպ, բիւրակերպ, բազմակերպ, անկերպարան
Նոր՝
կերպարանափոխել, կերպարանափոխութիւն, փոխակերպութիւն, փոխակերպումն
Մատենագիտություն
H. AG 168; Աճ. ՀԱԲ 578; Pok. IEW 620
Էջ 401, սյունակ 1 Էջ 401
ԿԵՐՊԱՍ (-ոյ, -ու, ուջ՝ նաեւ -ի, -ից) «նուրբ գործուածք, կերպաս, մետաքս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. karpās (karbās)
Աղբյուր՝ թելուգ. karpās «բամբակ»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կերպասաբեր, կերպասագործ, կերպասի, կերպասեայ
Նոր՝
կերպասավաճառ
Մատենագիտություն
H. AG 168; Աճ. ՀԱԲ 579
Էջ 401, սյունակ 1 Էջ 401
ԿԵՐՏ(-Ք) (-ք) «կերտուածք, գործ, շէնք»
Ստուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կերտել, կերտութիւն, կերտանալ, ձեռ(ն)ակերտիկ, աս-
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԵՓԱԼԱ «գլխավոր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κεφαλαῖος
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 581
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԶԱԿ (-ի, -աց) «կզակ, ներքին ծնոտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gu-g(h)-) *-ակ ածանցով
հ.-ե. զուգահեռները *g-ով են, թեեւ իրանական, բալթիական, սլաւոնական խմբերում *g(h)-ի եւ *g(')-ի արտացոլումները չեն տարբերւում, հայերենում էլ *-ugh- եւ *ugh- տալիս են -ուզ: Սակայն հնարաւոր է ամբողջական փոխառութիւն իրանական աղբիւրից (հնդեւրոպական *kug- *keu- «ծռել» արմատից), թեեւ այդպիսին չի հաւաստւած:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կզակահաց
Նոր՝
կզակակալ, կզակային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. վ. գ. kugel «գնդակ»
գ. kogal «կլոր լեռնագագաթ»
նորվ. kjūka «գունդ»
խոլ. kjūka «մատնակոճ»
լիտվ. guga «(փոքր) սապատ»
ռուս. гугля «ելունդ»
պ. güzak «ոտքի կոճ»
լիտվ. gùžus
լեհ. guz «ելունդ»
Մատենագիտություն
ն. վ. գ. None
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԶՈՒԿ «սալորենի» (բբ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
կազմուած է կզ- (կուզ կամ կիզ) արմատից՝ -ուկ ածանցով: Այդ արմատը կարող է կապւած լինել «կլորութիւն» ընդհանուր իմաստի հետ: կապ ունի՞ արդեօք հ.-ե. *geu-gh- կամ *gei-gh- ձեւերի հետ (*gei- կամ *geu-) «ծռել»:
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԷՁՆ «թեք, զառիվայր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gei- «պտտել, ծռել, թեքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *geigh-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեձնել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. jihma «թեք, շեղ»
նորվ. keik «թեքութիւն, շեղութիւն»
հ. խուլ. kikna «հետ թեքւել»
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԷՆԳՐԻՍ «գարի» (ԲՀ)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κέγχρος ((°)) «կորեկ»