Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եւ» որոնման արդյունք՝ 4539 բառահոդված · Էջ 214 / 454
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 371, սյունակ 1 Էջ 371
ԿԱԹ II «պղինձ» (ԲՀ)
Անստույգ (թերեւս)
կաթսայ բառի կրճատ ձեւը՝ դարձած գիտաբառ։
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 383
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԹԵԼ «կողմ (՞)»
Անստույգ (՞)
թերեւս պետք է ուղղել կարթել «ճանապարհը ծռել»:
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԹՆ (-ին, -անց) (բրբ. կատց) «կաթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *glak- «կաթ» (անմիջական նախաձեւ՝ *glakt-) ուղղ. *glakt- ձեւից` հավանաբար ենթարկված նաեւ կաթ-ի ազդեցությանը
հ.-ե. արմատ՝ *galkt- «կաթ» թերեւս
հավանաբար ենթարկված նաեւ կաթ-ի ազդեցությանը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաթնաբեր, կաթն(ա)կեր, կաթնաղբյուր, կաթնատուն, կաթնաբույծ, կաթնածուծ, իշկաթնուկ, կաթնաման, կաթնավաճառ, կաթնատամ, կաթնատու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. γαλα (սեռ. γαλακτος)
լատ. lac, lactis
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 481; Ջահ. ՀԼՊ 126
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԾ I (բրբ.) «թել, թելի կծիկ, նուրբ բուրդ, մետաքս» (բարբառային)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gengh- «պտտել, հյուսել, գործել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gogho- կամ *gōgho-) ռնգայինի կորստով
ռնգայինի կորստով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կածել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լժ ēg^hi- (*ang^hi- ձկի կողքին)
ֆինն. kangas «հյուսվածք, գործվածք» (գ. > ֆինն.)
սլովեն. gôž «փոկ»
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԼ I (կամ, կացի) «կանգնել, կենալ, լինել, երեւան գալ, ապրել, դատարկել, վերջանալ, սպառվել»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷā- «գնալ, գալ, ծնվել, երեւան գալ» իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei- «ապրել» հնարավոր է բաղարկությունը
իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ (հմմտ. նաեւ կայ եւ կանգ)։ հնարավոր է բաղարկությունը *gʷei- «ապրել» արմատի հետ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 504-505) հավաստի չի համարում` նկատի ունենալով իմաստի տարբերությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիմակալ, ներկայ, կացուրդ, կացրդական, կացարդական, կացրդի, կացարան, կացոց, կացան, կամակացույց, ընդդիմակաց, վերակացու, մշտնջենակաց, մատակաց, թագավորակաց, ինքնակացություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. á-gam «գնացի»
հուն. ἔβην «ճանապարհ ընկա, գնացի»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 463; Աճ. ՀԱԲ 504-505
Տե՛ս նաեւ
Էջ 373, սյունակ 1 Էջ 373
ԿԱԼ II (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի) «կալ, կալսելու տեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, թեքել, կորանալ, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘ̯i-lo-)
նման է հ. հնդկ. khala «կալ» բառին, բայց դժվարութիւն է հարուցում հնչիւնական անհամապատասխանութիւնը, եթե մենք գործ չունենք կաղ-խեղ տիպի համապատասխանութեան հետ՝ *(s)kel- «ծռել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կալորայ, կալոտի, կալատեղ, կալապետ, կալսել, կալածեւ, կալամէջ, կալատէր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ. khala «կալ»
Մատենագիտություն
Mayrhofer, KEWA 305
Էջ 373, սյունակ 1 Էջ 373
ԿԱԼՈՒԼ (-կալել, ուշ՝ կալնուլ, կալլուլ) «բռնել-կալել, հրամ. կա՛լ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, թեքել, կորանալ, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gu̯ol-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կալանք, կալական, կալանաւոր, ակնկալել, ակնկալութիւն, ոխակալ, ձերբակալ, ժուժկալ, խնամակալ, բռնակալ, երախակալ, ինքնակալ, թագակալ, գործակալ, դարանակալ, դիմակալ, ետեղակալ, ընկալուշ, ուշակալ, կալուածագիր, կալուածատէր, կալուածատիրական, ընկալագիր, թերթակալ, հերակալ, մոմակալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ἐγγυαλίζω «հանձնել, ընձեռել»
լատ. vola «ձեռքի ափ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 484; Pok. IEW 397
Էջ 373, սյունակ 1 Էջ 373
ԿԱԽ «կախ, կախված»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե ծագի որեւէ հնդեւրոպական centum տիպի լեզւից՝ *k'enk- «երերալ, տատանվել» արմատից եկող ոչ ռնգային եւ *kh-ով ձեւից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կախել, կախաղան, կախան, ստորակախել, կախարան, անկախ, անկախաբար, անկախութիւն, կիսանկախ
Էջ 374, սյունակ 1 Էջ 374
ԿԱԽԱՐԴԱՍԱՐ (-ի, -աց) «կախարդ, կախարդական»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *kaxvardasara
հմմտ. *kaxvarda > հայ. կախարդ եւ sara «գլուխ»
Մատենագիտություն
H. AG 236; Աճ. ՀԱԲ 487
Էջ 374, սյունակ 1 Էջ 374
ԿԱԽՐԱՀԱՆ (կահրա «բռնի, իզուր») «վայրահաչություն»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրան. (՞) (թերեւս, բուն աղբյուրը չի հավաստված)