Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եւ» որոնման արդյունք՝ 4539 բառահոդված
· Էջ 212 / 454
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՒԱՐ
««ծվարում, հավաքում, ամփոփում» (բրբ. ծուար «ծովախորշ»)»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *steuə-
«խտանալ, գնդվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *teuə-ro-)
Հազիվ թե ծ/թ հերթագայութեամբ (հմմտ. ծմրիլ/թմրիլ, ծոյլ/թոյլ) կապուած լինի հնդեւրոպական արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծուարիլ,
ծուարատեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
στυφρος «մածուն, ստիպպ»
հուն.
στυφω «թանձրացնել, գնդել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՒԵԼ
«մաղել, զտել, կլոր շարժումով հացահատիկի աղբը մաղի մեջտեղում հավաքել եւ հանել»
(գյուղատնտեսություն)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *teuə-
«մաղել, զտել»
թերեւս ծ/թ հերթագայութեամբ կապուած է հնդեւրոպական արմատի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
titau «մաղ, քամհար»
հուն.
σαω «մաղել»
հուն.
τω «մաղել»
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՒԽ
-ոյ
«ծուխ, մուխ, գոլորշի, շոգի»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ խեթ. tuhhu(uā)i
(թերեւս)
«ծուխ»
թերեւս բ/ծ հերթագայութեամբ ծագում է խեթերէն բառից։ Աճառեանը բխեցնում է «կովկասեան» (վրացերէն) աղբիւրից, բայց բերած օրինակները համոզիչ չեն (բուն «ծուխ» իմաստի համար կա վրաց. kvamli):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
cuxva «ցավ, տրտմություն»
վրաց.
mcuxri «աղջամուղջ, երեկո»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 470
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՒԾ
-ոյ
«ծուծ, ծծելիք. մի հարկ (°), ոսկրածուծ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
թերեւս հնդեւրոպական ծագման ծիծ բառի ձայնդարձային ձեւը։ Աճառեանը համարում է «կովկասեան» (քարթվէլական) ծագման բառ՝ բերելով մի շարք բառեր։ Մեր օրերում առանձնացւում է քարթվէլական *cow- «ծծել» արմատ, որի համար նշւում են նախիյան - դաղստանյան զուգահեռներ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծուծ-ք,
ծծել,
ծծինք,
քարախածուծ,
ուղղածուծ,
կաթնածուծ,
կովածուծ,
մեղրածուծ
Նոր՝
ծծան
ծծան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
juju «ծիծ»
վրաց.
cov(n)a «ծծել, ծծում»
վրաց.
cucna «ծծել, ծծում»
վրաց.
cucva «խոնավացնել, թրջել»
վրաց.
cici «ծիծ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 471;
Կլիմով, ԷՍԿՅ 246
Տե՛ս նաեւ
Էջ 368, սյունակ 1
ԾՈՒՂԱԿ
(ծողակ, ծաւղակ, ծաղուկ, ծաղաղակ, ծատղակ, ծալալակ, ծղուղակ, ծաղ)
«ծուղակ, որոգայթ, բակարդ»
Ծագումն անհայտ է
բխեցնել հնդեւրոպական *geu-l- ձեւից՝ *geu- «ծռել» արմատի քմայնացած *g'eu- տարբերակից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծուղարկել
Նոր՝
ծուղակել, ծուղակում
ծուղակել, ծուղակում
Էջ 368, սյունակ 1
ԾՈՒՆԳ
(-ի, -աց)
(ծուն-ք, -աց, ծունգ/կն, -ան, -անց)
«ծունկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'enu-
«ծունկ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'on-ui-)
երկակի թիվ կամ, թերեւս, *g'on-g
հիմքից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծնկակապ,
ծնկել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jānu
հուն.
γόνυ
լատ.
genū
գոթ.
kniu
խեթ.
génu
Մատենագիտություն
H. AG 457;
Աճ. ՀԱԲ 473;
Pok. IEW 381
Տե՛ս նաեւ
Էջ 368, սյունակ 1
ԾՈՒՆՐ
(ուշ՝ ծունդր)
«ծունկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'enu-
«ծունկ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'onu-r-)
մի այլ ձեւ
Բնիկ հնդեւրոպական՝ ծունգ բառի (տե՛ս) մի այլ ձեւ՝ *g'onu-r-` *g'enu- հիմքից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծունրդրութիւն,
ծնրադրութիւն,
ծնրադրական,
ծնրել
Մատենագիտություն
H. AG 457;
Աճ. ՀԱԲ 473;
Pok. IEW 381
Տե՛ս նաեւ
Էջ 368, սյունակ 1
ԾՈՒՌ
(-ոյ)
«ծուռ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'ers-
«պտտել, ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'orsos-)
որտեղից նաեւ ծուռ, ծառայ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծռել,
ծռութիւն,
ծռութիք,
ծռավիզ,
ծուռումուռ,
ծամածուռ,
ծամածռել,
ծեքածուռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γέρρον «հյուսված վահան»
մ. վ. գ.
kerren «շուռ տալ, դարձնել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 392;
H. AG 457;
Աճ. ՀԱԲ 474
Էջ 368, սյունակ 1
ԾՈՒՓ
(ծուպ)
«ծփանք, ալեծածանություն, ներքին անհանգստություն, խուզարկություն, քննություն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'eub-
«ծփալ, ալեկոծվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'ub-)
եթե ճիշտ է համեմատությունը ռուս. зыбь «ալեծածանություն, ծփանք» բառի հետ։ Հնարավոր է պատկերավոր-բնաձայնական կազմություն լինելը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծփել,
ծփանք,
ծփանի,
ծփալի,
ծփալից,
ծփական,
ծփին,
ծփումն,
ծփոց,
անծուփ,
բազմածուփ,
գեղածփիլ,
երկրածուփ,
յարածուփ,
հեղեղածուփ,
ծովածփանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
зыбь «ալեծածանություն, ծփանք»
Մատենագիտություն
Սարաջեւա, ԱՍԼՍՊ 24
Էջ 368, սյունակ 1
ԾՊԵՂ
(բրբ. ծիպղ «ցանկապատ», ծիպլի «ճիպոտ»)
«տանիքի գերանահենք»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ վրաց. ckep-la
«ճիպոտ»
Աղբյուր՝ վրաց. cipeli
«հաճարի»
Կապ չունի հնդեւրոպական *g'ebh- «ճյուղ, փայտի կտոր» արմատի, այլ՝ ծ/թ հերթագայությամբ, *steb(h)- «սյուն, բուն, ծառի բուն» կամ *steib(h)- «ձող, կարծր» արմատներից մեկի հետ։
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։