Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«նա» որոնման արդյունք՝ 5512 բառահոդված
· Էջ 210 / 552
Էջ 326, սյունակ 1
ԽԵՂԴ
I
««տրտում» (ԲՀ)»
Անստույգ
Քիչ հավանական է կապը խեղդ «խեղդում» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեղդումն
Էջ 326, սյունակ 1
ԽԵՂԴ
II
(-ի, -ից)
(խիղդ)
«խեղդում, խեղդելու բռն»
Բնիկ հնդեւրոպական
Ծագմամբ կապված է հեղձ արմատի հետ: Հազիվ թե կապ ունենա *(s)kel- «չորացնել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեղդել,
խեղդամահ,
խեղդան,
խեղդարկել,
խեղդելիք,
խեղդումն,
ձիւնախեղդ,
բբախեղդ,
լարախեղդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκέλλω «չորացնել»
հուն.
σκληρός «չոր, կոշտ, ծանր, մռայլ»
գ.
helleg «հոգնած, ծարավից ուժասպառ»
Մատենագիտություն
Ջահուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 112
Էջ 326, սյունակ 1
ԽԵՂԵՓ
«կես մաս, ԳՁ ձայնին պատկանող մի եղանակ, երկվորյակ (բրբ. «ընկույզի միջուկ»)»
(երաժշտական)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khel-eph-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեցխեղեփ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
halbs «կես»
հ. խուլ.
halfr «կես»
հ. անգլ.
healf «կես»
հ. վ. գ.
halb «կես»
գ.
halb «կես»
Մատենագիտություն
Ջահուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 112;
Աղայան, ԲՍՀ None
Էջ 326, սյունակ 1
ԽԵՂՃ
(խեղտ)
«ձեւ, տեսք, կազմ, կատարելություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kelg-
«ոլորվել, գալարվել, նենգություն, կեղծիք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khelg-)
բխում է *kelg- «ոլորվել, գալարվել, նենգություն, կեղծիք» արմատի *khelg- տարբերակից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տխեղճ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. իռլ.
celg «նենգություն, խորամանկություն, դավաճանություն»
հ. անգլ.
hylc «ծռում, ոլորք»
լեհ.
chołgacsię «սողալ, սահել, քարշ գալ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 327, սյունակ 1
ԽԵՃԵՊ
(կեճեպ, կճեպ, այլեւ, թերեւս, փեճեկ, փեճոկ, փոճոկ)
«կճեպ, կեղեւ, պատյան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *sek-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *s(k)h)ed-)
o-ձայնդարձ
Հնարավոր է ծագումը հնդեւրոպական *s(k)h)ed- «ճեղքել, ցրել» արմատից (Պետերսոն), որտեղից հայ. շերտ (*skhedri-), այլեւ հնդկ. skhádatē «ճեղքում է»... մանավանդ որ *s(k)h)ed-ը ծագում է *sek- «կտրել» արմատից, որից ծագում է նաեւ *skend- «պոկել, անջատել» հիմնաձեւը, եւ որից ծագում են հայերենին մոտ իմաստներով բառեր։ Աճառյանը բերում է քարթվելական զուգահեռներ (վրաց. xečbi, ճան. xečepa, մեգր. sepčo), բայց չի լուծում այն հարցը, թե որն է որից փոխառել: Վերեւում տրված ստուգաբանության դեպքում հայերենն է քարթվելական ձեւերի աղբյուրը, մանավանդ որ հայերենում առկա է խ/կ հերթագայությունը, ինչպես խեղ եւ կաղ արմատների դեպքում:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skhádatē «ճեղքում է»
լիտվ.
skedervà «բեկոր»
հ. հոլ.
ceinn «թեփ, թեփուկ, կճեպ, պատյան, կեղեւ»
մ. բրետ.
quenn «կաշի»
բրետ.
kenn «թեփ»
բրետ.
ken «կաշի»
հ. բրետ.
skant «թեփ»
հ. բրետ.
skān «կեղեւ»
հ. վ. գ.
scinten «քերթել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 358;
Ջհայկյան, ՕԻԱՊԱՅ 112
Էջ 327, սյունակ 1
ԽԵՆԵՇ
(խենեշ, խենեշ)
«թուլամորթ, մեղկ, գոփ, շվայտ, վատ, զազիր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ken-
«քերել, տրորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khen-eskh-)
Բնիկ հնդեւրոպական` *khen-eskh-` *ken- «քերել, տրորել» արմատից: Եթե ճիշտ է այս ստուգաբանությունը, ապա վրաց. xeneši «վատ, զազիր, անպիտան» բառը փոխառություն է հայերենից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խենեշանալ,
խենեշութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
hnasqus «թույլ, փափուկ, քնքուշ»
հ. անգլ.
hnesce «փափուկ, փափուկ, թույլ»
հ. վ. գ.
(h)nascōn «վայելել»
հուն.
κιναιδος «անառակ, գոփ, շվայտ մարդ»
Մատենագիտություն
Ջհայկյան, ՕԻԱՊԱՅ 112
Էջ 327, սյունակ 1
ԽԵՆԹ
(խենդ)
«խենթ, հիմար»
Ծագումն անհայտ է
Քիչ հավանական է կապը *skēth- «վնաս» (այստեղից` խաբել եւ խաբարել բայերը) արմատի հետ` որպես սրա ռնգային ձեւ: Քիչ հավանական է նաեւ կապը *kwenth- «տանջել, համբերել» բայերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խենթական,
խենթանալ,
խենթութիւն,
խենթուկ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 327, սյունակ 1
ԽԵՏԵՐ
«բեկոր, մնացորդ»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Բաղադրություն` խեշտերանք (հավաք.): Թերեւս կապ ունի բրբ. խշուր եւ խոշոր բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեշտերանք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 359, 395
Էջ 327, սյունակ 1
Էջ 327, սյունակ 1
ԽԵՌ
(-ի, -ից)
«հակառակող, ըմբոստ, անսանձ, խոժոռ, խեթ, նախանձ, ոխ, հետ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«խոտորնակի, լայնակի (կտրել)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khers- (*(s)kerts-))
Բնիկ հնդեւրոպական` *khers-` *(s)kerts- «խոտորնակի, լայնակի» ձեւից (*(s)ker- «կտրել»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեռնել,
խեռալ,
խռել,
խեռութիւն,
խեռաբարոյ,
խեռային,
խեռական,
անխեռութիւն,
դժխախեռ,
խեղախեռ,
խեղախեռութիւն,
նենգախեռ,
խեռնակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
καρσιος «շեղակի, անուղղակի» ((Հեսիք.))
հուն.
επι-καρσιος «հակառակ, խոտորնակի»
լիտվ.
skēšas «խոտորնակի, շեղակի»
ռուս.
через «միջով»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 950
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։