Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«չու» որոնման արդյունք՝ 289 բառահոդված · Էջ 21 / 29
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 591, սյունակ 1 Էջ 591
ՇՆՈՐՀ (-ի, -աց) «շնորհ, վայելչութիւն, գոհութիւն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *snohr
Աղբյուր՝ պրթ. šnwhr
Աղբյուր՝ մ. պ. -šnohr
Աղբյուր՝ ավ. xšnaovra- «գոհութիւն»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից՝ *snohr: հմմտ. պրթ. šnwhr, մ. պ. -šnohr, աւ. xšnaovra- «գոհութիւն» (xšnav- «գոհանալ»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շնորհել, շնորհազարդ, շնորհալից, շնորհակալ, շնորհակորոյս, շնորհապատում, շնորհաւոր, ապաշնորհ, անշնորհ, յոգնաշնորհ, հոգեշնորհ, մարգարեաշնորհ, բազմաշնորհ, երանաշնորհ
Նոր՝
շնորհագեղ, շնորհակալական, շնորհաւորութիւն, շնորհաւորական
Մատենագիտություն
H. AG 214; Աճ. ՀԱԲ 526-527
Էջ 594, սյունակ 1 Էջ 594
ՇՈՒՆՉ (-ոյ) «շունչ, շնչառություն, հոգի, անձ, օդի շունչ, քամի»
Բնաձայն (թերեւս)
Թերեւս բնաձայնական կազմություն։ Պոկոռնին (Pok. 1, 632) բխեցնում է *k’uonk’ - նախաձեւից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շնչել, շնչական, շնչակեաց, շնչաւոր, շնչապահ, միաշունչ, համաշունչ, անշունչ, բոցաշունչ, բռնաշունչ, դառնաշունչ, խստաշունչ, հողմաշունչ, հրաշունչ, մահաշունչ, յորդաշունչ
Նոր՝
շնչառություն, շնչահեղձ, շնչարգելություն, մեղմաշունչ, ներշնչանք, ներշնչում
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 535; Pok. 632
Էջ 595, սյունակ 1 Էջ 595
ՇՉԵԼ (նոր՝ շչալ, շաշել) «շչալ, շաշել»
Բնաձայն
Բնաձայն կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շչումն, շչիւն, շչակ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 542
Էջ 602, սյունակ 1 Էջ 602
ՈՉ (-ով, չ-) «ոչ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kue- (անմիջական նախաձեւ՝ n- (<*kuo-)) դերանվանական հիմք
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական n- եւ չ տարրերից, որոնցից երկրորդը գալիս է վերջահար *-k’- մասնիկից (հմմտ. ո-ք, ին-չ, այլեւ հ. հնդկ. ca, ավ. ča հուն. τέ, լատ. -ex), իսկ առաջինի հարցը լիովին պարզ չէ։ Ճիշտ է, այն կարծես համընկնում է n- (<*kuo-) դերանվանական հիմքի հետ, բայց այդ դեպքում ո՞րն է ժխտական տարրը (*kuo-kue- պիտի նշանակեր «ով որ», «ով է », որի անցումը ոչ-ի դժվար է բացատրել)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոչինչ, չժողովուրդ, ոչնչութիւն, չիք, ոչնչանալ, չմեղ, ոչէութիւն, չբոտի, չախորժութիւն, չբոտիլ, չագահութիւն, չքատորիլ, չահագին, չքանալ, չանձնաւոր, չնաշխարհիկ, չանսական, չնչին, չաստուած, ոչնչին, չեւ
Նոր՝
ոչնչական, չէական, չբմեղանք, չբմեղութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ca
ավ. ča
հուն. τέ
լատ. -ex
Էջ 603, սյունակ 1 Էջ 603
ՈՌԵԿԱՆ «ուրուրանման մի գիշատիչ թռչուն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *er-, or- «արծիվ (եւ նմաններ)» (անմիջական նախաձեւ՝ *or-s-i-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *or-s-i-` *er-, or- «արծիվ (եւ նմաններ)» արմատից, որից նաեւ հայ. որոր, ուրուր (տե՛ս)։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 603, սյունակ 1 Էջ 603
ՈՌՆԱԼ «ոռնալ ձայն հանել (անասունների մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *rēu- «բնաձայնական» (անմիջական նախաձեւ՝ *rū-n-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *rū-n-` *rēu- բնաձայնական արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ruvati «ոռնում է, մռնչում է»
հուն. ὠρύομαι «ոռնալ, մռնչալ»
հ. անգլ. ryn
ռուս. реветь «ոռնալ, մռնչալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 565
Էջ 603, սյունակ 1 Էջ 603
ՈՍԿԻ -ւոյ, -ւով, -եաց «ոսկի, ոսկյա»
Անստույգ
Կասկածելի են եւ՛ հնդեւրոպական մեկնաբանութիւնները (օրինակ՝ *aues- «լուսաւորել» արմատից), եւ՛ ոչ հնդեւրոպական (փոխառութեան) կասկածները
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոսկեղեն, բազմոսկի, ոսկենկար, յոգնոսկի, ոսկեպատեան, ոսկիածին, ոսկեզարդել, ոսկիակուռ, ոսկերիչ
Նոր՝
ոսկեզօծել, ոսկեատ, ոսկեդար, ոսկեած, ոսկեդարեան, ոսկիգիսակ, ոսկեդրամ, ոսկերչական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ֆինն. aske «պղինձ»
շումեր. guškin «ոսկի»
Էջ 605, սյունակ 1 Էջ 605
ՈՍՏՂ «սոսնձապատ ճյուղ թռչուն որսալու համար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
ոստ «ճյուղ» բառի հետ նույնը՝ աճած -ղ-ով։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 607, սյունակ 1 Էջ 607
ՈՐԻ (-ւոյ) «մի տեսակ ագռավ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *er- «մեծ թռչուն, արծիվ» (անմիջական նախաձեւ՝ *oriuo-)
որից որոր, ուրուր (տե՛ս)։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 607, սյունակ 1 Էջ 607
ՈՐԼՈՐ «մի թռչուն»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
ուղղելի է որ լոր:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 581