Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որի» որոնման արդյունք՝ 422 բառահոդված · Էջ 21 / 43
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 430, սյունակ 1 Էջ 430
ԿՈՓ III (կոփ-) «տաշում, խփում, ծեծում»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kep/b(h)- «սուր գործիքով կտրել, ճեղքել» որպես բնաձայնական արմատ, չի ենթարկվել բաղաձայնական տեղաշարժի
հիմքերը հասնում են մինչեւ հնդեւրոպական *(s)kep/b(h)- «սուր գործիքով կտրել, ճեղքել» արմատը, եւ որը, որպես բնաձայնական արմատ, չի ենթարկվել բաղաձայնական տեղաշարժի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոփել, կոփած, կոփածոյ, կոփիչ, կոփիւն, կոփոն, քար(ա)կոփ, փայտակոփ, դրամակոփ, թակակոփ, կարծրակոփ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. kep «կտրել, տաշել, ծակել, փորել»
լիտվ. kapóti «կտրել, ծեծել»
հ. սլ. kopati
ռուս. копать «փորել»
Էջ 430, սյունակ 1 Էջ 430
ԿՌ(ԱՆ)- բուսանվանական արմատ (բուսանվանական)
Ծագումն անհայտ է
որից՝ կռաբանջար (կռան բանջար)։ Ըստ մի բժշկարանի՝ «յոյնք ակռանեայ կամ կառկարի ասեն»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կռաբանջար, կռան բանջար
Տե՛ս նաեւ
Էջ 431, սյունակ 1 Էջ 431
ԿՈՒՉ «թռչունի ձայն»
Բնաձայն
Բնաձայնական կազմութիւն։ - Աճ. ՀԱԲ 2, 670։ Սակայն հնարաւոր է կապը հնդեւրոպական *ger- բնաձայնական արմատի հետ, որից՝ կռունկ բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կռչել, կռչաձայն, հաւ(ա)կռիչ, գուժակռիչ, մագակռիչ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 670
Էջ 431, սյունակ 1 Էջ 431
ԿՌՃԵԼ (*կռոտ) (բրբ. կռոճ «մանր կտոր») «խփել, զարկել, զարդել, փշրել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «պտտել, ոլորել»
Հազիվ թե կապ ունենայ հնդեւրոպական *ger- «պտտել, ոլորել» արմատի հետ, որից ծագում է գ. krumen (հզն.) «փշրանք» բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կռճումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գ. krumen (հզն.) «փշրանք»
Էջ 431, սյունակ 1 Էջ 431
ԿՈՌՈՒՆՉ (բրբ.) «որմնաբույս, պատեղիճ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g(ē)reuenk'o-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *g(ē)reuenk'o-` *ger- «պտտել, ոլորել» արմատից, որից նաեւ՝ հայ. կռնձիլ «կծկուել, կուչ գալ, գալարուել»։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 432, սյունակ 1 Էջ 432
ԿՍԱՒ (-ոյ) «վուշ, վուշից պատրաստված կտոր, կտավից հագուստ, պարան, կտավեղեն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
կուտ բառից (տե՛ս), որը տարածվել է ողջ Առաջավոր Ասիայում եւ Եւրոպայում՝ տալով զանազան ածանցյալներ։ Հայտնված է նաեւ հակառակ կարծիքը, ըստ որի բոլոր ձեւերի աղբյուրն է սումեր. gada, որից՝ ակկադ. kitū(m), սրանից էլ մյուս ձեւերը․ սակայն այս ձեւերից ոչ մեկը հայերենի ձեւը չի բացատրում՝ ասոր. gəttau «բամբակ» ձեւը ոչ թե ակկադերենից է (Von Soden, AHW 1, 495), այլ հայերենից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կտաւագործ, կտաւավաճառ, կտաւեայ, կտաւի, կտաւեղէն, կտաւատ, հատկտաւ, կտաւագործութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սումեր. gada
ակկադ. kitū(m)
ասոր. gəttau «բամբակ»
Մատենագիտություն
H. AG 360; Աճ. ՀԱԲ 675-676; Von Soden, AHW 495
Տե՛ս նաեւ
Էջ 435, սյունակ 1 Էջ 435
ԿՐԿՋԱԼ «կղկղալ, ձայն արձակել (կաքավի մասին)»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «բնաձայնական արմատ»
Բնաձայն կազմություն, որի հիմքերը թերեւս հասնում են մինչեւ հնդեւրոպական *ger- բնաձայնական արմատը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրկջաձայն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. կռունկ
լիտվ. girgždėti «ճռնչալ»
Էջ 435, սյունակ 1 Էջ 435
ԿՐՃԵԼ II (կոճել) «կրճտել»
Բնաձայն
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘ̯rēgh-/*gᵘ̯rugh-
Բնաձայնական կազմություն, որի նման կազմություններ առկա են տարբեր լեզուներում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրճմունն, կրճտել, կրճտումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բարբվ. *γrčin
չաղաթ. qirčildamaq
Էջ 437, սյունակ 1 Էջ 437
ՀԱԳԱԳ (-ի, -աց) «շունչ, առոգանություն, շնչափող»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pouiiо- «փչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *թսս-)
որից նաեւ հել, հոգի (տե՛ս)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հագագափության, հագագահրատ, կիսահագագ, չարահագագ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 438, սյունակ 1 Էջ 438
ՀԱԼՈՂԻ (հալուղի) ««բաց կարմիր» (բ. հալաղի «մի տեսակ խաղող»)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el- «կարմիր, դարչնագույն, շագանակագույն» (անմիջական նախաձեւ՝ *ol-)
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *el- (*ol-) «կարմիր, դարչնագույն, շագանակագույն» արմատի հետ, որից եղեւին բառը: