Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 752, սյունակ 1
ՈՒՍՏԻԿ
««կտոր. հագուստ» (՞)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ues-
«հագցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *us-ti-s-)
ձայնդարձային ձեւ
ըստ ՆՀԲ-ի՝ ճշգրտված
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
զգեստ
լատ.
vestis
Տե՛ս նաեւ
Էջ 752, սյունակ 1
ՈՒՐԱԳ
(-ի, -աց)
(ուրաբ)
«ուրագ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. uraku(m)
«մի հատիչ (ուրագ)»
ճշտված ըստ W. Von Soden ANW-ի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քարուրագի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 613-613
Էջ 763, սյունակ 1
ՓԵՌԵԿ
«ճեղք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sphēr-
«ճեղքել, բացել, կիսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sphēr-g-)
արմատից. հմմտ. հուն. σπαράσσω «պատռել», հ. իսլ. spiorr «շորի պատռած կտոր», լիտվ. spragėti «պայթել»։ Ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 4, 496), -եկ-ը կարող է լինել վերջածանց կամ *-g աճականի արտացոլումը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փեռեկել,
փեռեկումն,
փեռեկտել,
պեռեբել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σπαράσσω
«պատռել»
հ. իսլ.
spiorr
«շորի պատռած կտոր»
լիտվ.
spragėti
«պայթել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 496
Էջ 771, սյունակ 1
ՓՐԻՄԱՅ
(-ի)
(փտրայ)
«չորացած խոտ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
փոխատու լեզու՝ հուն. φρίσσανον
Ըստ ՆՀԲ-ի, փոխառեալ է հուն. φρίσσανον բառից
Մատենագիտություն
ՆՀԲ None
Էջ 774, սյունակ 1
ՔԱՂԲԱՆՈՒԹ
««դատաստան ըստ բավականության» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Աստվածաշնչի ինչ-որ հատուկ անվան մեկնությունից
Էջ 776, սյունակ 1
ՔԱՆՈՒՆ
«մահճակալի կամ գահույքի սյուններ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ ասորական kanūnta
Կապված է կանոն (<հուն. κανων) բառի հետ, բայց, ըստ երեւույթին, փոխառվել է իրանական կամ ասորական աղբյուրից (հմմտ. ասոր. kanūnta)։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 552
Էջ 778, սյունակ 1
ՔԱՐԿՈՒԹ
«?»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ըստ ՆՀԲ-ի, պետք է ուղղել աշտարակաքարակույտ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշտարակաքարկութ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 562
Էջ 786, սյունակ 1
ՔՈՌԻ
II
««գոմ» (ԲՀ՝ քուռի)»
Ստուգաբանություն ()
Աճառյանը, ըստ նշանակության, կցում է գոմ «լինել» բային՝ գոմ, գոս, գոյ.
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 587
Էջ 800, սյունակ 1
-ԱՐԷՆ
(-երէն)
«փոխարէն, աւրէնսերէն, հեթանոսերէն, ողբերէն, ստամբակերէն, քրիստոսերէն, հրէարէն (հրէայերէն, հռովմէարէն) (հռոմմարէն, հռովմերէն), պարթեւարէն, քաղդէարէն, ասորերէն, հայերէն, յուներէն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Առկա է երկու վարկած. ըստ մի շարք հայագէտ-իրանագէտների (Հիւբշման, Նիբերգ, Լիդեն եւ ուրիշներ)՝ ծագում է -աւրէն-ի համար հիմք ծառայած ašdēn «կերպ, եղանակ» բառի adēn տարբերակից։ այս ենթադրութիւնն ունի երկու թոյլ կողմ, առաջին՝ եթէ -աւրէն-ը անկախ գործածւում է հայերէնում, ապա արէն անկախ տարբերակ չկա. երկրորդ՝ համոզիչ կերպով չի լուծւում -ա-րէն-ի -երէն տարբերակի հարցը. վերջինիս համար ենթադրւում է -ե-ով կամ ի-ով հիմք, բայց -երէն-ով բառերի մէջ այդպիսի նախնական հիմքային ձեւ չի հայտնաբերւում (ինչու՞, օրինակ, ողբ, -ոյ բառից պէտք է կազմվէր ողբերէն ձեւը). գոյութիւն ունեցող հեթանոսաւրէն - հեթանոսերէն զուգահեռ ձեւերից երկրորդն ունի -երէն տարբերակը եւ ոչ -արէն-ը. հաւանականութիւն չունի նաեւ այն վարկածը, ըստ որի -արէն/-երէն-ը կազմուած է -ար/-եար եւ -էն տարրերից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փոխարէն,
աւրէնսերէն,
հեթանոսերէն,
ողբերէն,
ստամբակերէն,
քրիստոսերէն,
հրէարէն,
հրէայերէն,
հռովմէարէն,
հռոմմարէն,
հռովմերէն,
պարթեւարէն,
քաղդէարէն,
ասորերէն,
հայերէն,
յուներէն
Էջ 801, սյունակ 1
-ԱՒԷՏ
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. -vaita
փոխատու լեզու՝ իրան. -vīya
փոխատու լեզու՝ իրան. -vaiti
փոխատու լեզու՝ իրան. -vant
Ենթադրւում է իրանական ծագում. (ըստ Բէյլիի` -vaita, խոտա-սակ. -vīya ձեւի կողքին, ըստ Ղափանցեանի` -vaiti` -vant ձեւերի կողքին), բայց բերուած զուգահեռները համոզիչ չեն. անհաւանական է կապը աւէտ (աւետ, հմմտ. աւետ-ել) արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այգաւէտ,
արեգաւէտ,
երանաւէտ,
կենդանաւէտ,
շահաւէտ,
շնորհաւէտ,
ուրախաւէտ
Մատենագիտություն
Բէյլի None;
Ղափանցեան None
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։