Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 449, սյունակ 1
ՀԱՍՏ
(-ի, -ից)
«հաստատուն, հաստ. հաստատություն, ամրություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto-
«հաստատուն, ամուր»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր» հիմքից: Այստեղից են նաեւ հաստորբ, հաստատ, այլեւ, թերեւս, Աճառյանի կողմից (ՀԱԲ 1, 85) ազդ-ի տակ դրվող աստի, աստին, աստոյ, «հաստատուն» եւ աստոյ, աստա «զորեղ» բառերը: Հնարավոր է, որ մասամբ խառնված լինի *ost- «ոսկր» արմատի (>հայ. ոսկոր) ածանցական իմաստի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստել,
հաստանալ,
հաստիչ,
հաստոց,
հաստումն,
հաստաբեստ,
հաստակաշի,
հաստակապ,
հաստահարուստ,
հաստահեղույս,
հաստահիմն,
հաստամագիլ,
հաստամետ,
հաստանդամ,
հաստապինդ,
հաստարմատ,
հաստույժ,
հաստաբուն,
հաստագլուխ,
հաստամարմին,
հաստավիզ,
հաստափոր,
հաստորբ,
հաստատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pastyá-
«տուն, բակ, բնակարան»
իբրեւ հաստատուն բնակություն
հ. իսլ.
fastr
«հաստատուն, ամուր»
հ. անգլ.
fast
«հաստատուն, ամուր»
հ. վ. գ.
festi
«հաստատուն, ամուր»
խեթ.
hastai-, hasti-
«ոսկոր, դիմացկունություն, դիմադրողականություն»
Մատենագիտություն
H. AG 464;
Աճ. ՀԱԲ 49
Տե՛ս նաեւ
Էջ 451, սյունակ 1
ՀԱՐԱՎՈՒՆՔ
(բ. հարմունք)
«վարուցանք, արտ, սերմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar(ə)-
«վարել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *arəu-)
«վարել» արմատից, որտեղից նաեւ արատ. հմմտ. լատ. arvus «վարել», arvum «արտ», կիմր. erw «դաշտ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
arvus
«վարել»
լատ.
arvum
«արտ»
կիմր.
erw
«դաշտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 63;
Ջահ. ՀԼՊ 113;
Աճ. ՀԱԲ 57
Էջ 451, սյունակ 1
ՀԱՐԹ
(-ի, -ից)
«հարթ, հավասար, ուղիղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *plat-
(անմիջական նախաձեւ՝ *plet-)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ ավ. pərəθu
«լայն»
իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: հմմտ. աւ. pərəθu «լայն» եւ հ. հնդկ. prthu- «լայն, ընդարձակ» բառերը, որոնք ծագում են հնդեւրոպական *plat- *plet- արմատից, որտեղից հայ. լայն (<*pləteno):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարթութիւն,
հարթաբարյատակ,
հարթիկ,
անհարթ,
անհարթութիւն,
միահարթ,
դաշտահարթ,
երկնահարթ,
սարահարթ,
հարթաչափ,
հարթաչափութիւն,
հարթավայր,
հարթաքանդակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
prthu-
«լայն, ընդարձակ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 452, սյունակ 1
ՀԱՐԿ
II
(-ի, -աւ, -իւ)
«անհրաժեշտություն, հարկավորություն, ծառայություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«փորձել, վտանգ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pr-g-)
*ph- սկզբնահնչյունով եւ այլ ածականով` փորձ: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 60) միացնում է հարկ «զարկ» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարկիք,
հարկետուր,
հարկատրիլ,
հարկադիր,
հարկադրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πείρα
«փորձ»
գոթ.
fairina
«հանցանք, մեղք»
հ. իսլ.
far
«վտանգ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 60
Էջ 452, սյունակ 1
ՀԱՐՄՆ
(-ին, -ունք)
«հարս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *perk-
«հարցնել, խնդրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *prk-)
որտեղից նաեւ հարց:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարսնութիւն,
հարսնանալ,
հարսնեղբայր,
հարսանիք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
procus
«փեսացու, աղջիկ ուզող»
գոթ.
fraihnan
«հարցնել»
Մատենագիտություն
H. AG 464;
Աճ. ՀԱԲ 62
Էջ 455, սյունակ 1
ՀԵԶՆԱԿԱՆ
««հեշտական» (ԲՀ՝ «ըստ աղտեղի ինչ զրոյց հեշտանալ»)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ծագումն անհայտ է
Էջ 456, սյունակ 1
ՀԵԾԱՆ
«ծառի բուն, առաստաղի գերան, թիւր, փայտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sed-
«նստել»
արմատից, որտեղից նաեւ հեծանել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հեծանահերձ,
հեծանաձգութիւն,
միահեծան,
մեծահեծան
Մատենագիտություն
Զահ. ՀԼՊ 146
Տե՛ս նաեւ
Էջ 456, սյունակ 1
ՀԵՂԻՆԱԿ
(-ի, -աց)
(հեղանակ, հիւղանակ, հեղինակ)
«ղեկավար, առաջնորդ, հիմնադիր, պետ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունենայ հնդեւրոպական *sel- «վերցնել, բռնել» արմատի հետ։ Չի հաստատուած նաեւ իրանական ծագման վարկածը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հեղինակատրել,
հեղինակել,
հեղինակութիւն,
հեղինակաւոր
Էջ 456, սյունակ 1
ՀԵՂՔ
«բերք, բոյս»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
կապ ունի եղի բառի հետ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 78
Տե՛ս նաեւ
Էջ 456, սյունակ 1
ՀԵՂՈՅՍ
(-ի, -ից)
(հեղիւս)
«գամ, բեւեռ, մեխ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հեղուսել,
հեղուսումն,
հաստահեղոյս
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։