Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 631 բառահոդված (էջ 21/64)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 249, սյունակ 1 Էջ 249
ԸՆԾԱՅ (ընձայ) (-ի, -ից) «նվեր»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կասկածելի է համեմատութիւնը հ. հնդկ. ahati «ընծա, նվեր» բառի հետ, որ Մայրհոֆերը (KEWA 1, 14) բխեցնում է *anu-(d)hiti բայանունից (վեդ. anu-dhā «նվիրել, ընծայել»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընծայել, ընծայութիւն, ընծայանալ, ընծայատար, ընծայաւոր, ընծայաբեր, ընձաբեր, ընծայատրութիւն, նորընծայ, յառաջընծայ, նախընծայել, էնընծայ, զուարճընծայք, կենընծայ, տաւնընծայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ahati
«ընծա, նվեր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 128; KEWA 14
Էջ 249, սյունակ 1 Էջ 249
ԸՆԿՃԵԼ (ընկճել, ընգճել, ընդկիճել) «խոչընդոտ լինել (՞)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Անստույգ ձեւ: Թերեւս ընկճել (ընդ + գճել) բայի տարբերակը:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 253, սյունակ 1 Էջ 253
ԹԱԲԵՆ (թաբեոս) ««շինվածք» (ԲՀ՝ «շինված»)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
կա նաեւ թաբեոս «զինված» տարբերակը, որ տրված է Աճ. ՀԱԲ-ում (2, 135)։ Անստույգ բառ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 135
Էջ 254, սյունակ 1 Էջ 254
ԹԱԼ (-թաղ-) «նվաղում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «բարձրացնել, կրել, տանել, համբերել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tol-) o-ձայնդարձ
կապ ունի թոյլ բառի հետ (տե՛ս), որ ծագում է *tel- «բարձրացնել, կրել, տանել, համբերել» արմատից (*tolio > թոյլ) եւ այդ դեպքում ծագում է *tol- ձեւից (> հայ. թալ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թալալ, թալթալ, թալուկ, թալկալ, թալկանալ, թալկացումն, թալկտիլ, թաղկումն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 258, սյունակ 1 Էջ 258
ԹԱՆՁՐ (-ձու, -ձունք, ուշ՝ -րու, -րոյ, -րունք) «թանձր, խիտ, ստվար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tengh- «ձգել, լարել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tnghiur-, *tng'hur-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թանձրանալ, թանձրալեզու, թանձրախիտ, թանձրախուռն, թանձրամած, թանձրամայրի, թանձրամարմին, թանձրամիտ, թանձրայատակ, թանձրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
tang
«ձգել, լարել»
լիտվ.
tingùs
«ծույլ, մեղկ»
հ. իսլ.
tungr
«ծանր»
ռուս.
тягость
«ծանրություն»
Մատենագիտություն
H. AG 448; Աճ. ՀԱԲ 153; Pok. IEW 1067
Էջ 262, սյունակ 1 Էջ 262
ԹԵԶԱՆ -ոյ, ուշ՝ -ի, -աց «գործվածքի լայնքի թել, հագուստի երկար թեւ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *stegh- «ծակել» կողմնակի *-gh-ով տարբերակ
կապ ունենա հնդեւրոպական *stegh- «ծակել» արմատի հետ որպես կողմնակի *-gh-ով տարբերակից ծագած ձեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեզ(ա)նիք, թեզանատ, թեզանաւոր, թեզանեայ, ոսկեթեզան
Էջ 263, սյունակ 1 Էջ 263
ԹԵԿՈՒՂԱՅ «համբերութիւն» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. tequle (teqla)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 171
Էջ 263, սյունակ 1 Էջ 263
ԹԵՂԻ «ծփի, կնձնի պտուղ, մոծակածառ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pteliā- «ծառանուն»
Կասկածելի են աւելի լայն համեմատութիւնները, որ բերում է Աճառեանը, ՀԱԲ 2, 171 (հ.-ե. *tel- ծառանիւթ արմատ, որ այժմ չի առանձնացւում)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πτελέα
«համանունը» (եթե հայերէնը հին փոխառութիւն չէ հունարէնից)
լատ.
tilia
«լորի» թերեւս
Մատենագիտություն
Pok. IEW 847; ՀԱԲ 171
Էջ 263, սյունակ 1 Էջ 263
ԹԵՄ (թէմ), թիմի, թիմով, թեմաւք «եպիսկոպոսական տարածք, երկիր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. θεμα
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեմաբերդ, թեմակալ, թեմական, թեմականաւարտ, թեմականացի
Մատենագիտություն
H. AG 350; Աճ. ՀԱԲ 172
Էջ 264, սյունակ 1 Էջ 264
ԹԵՐԱՓ(ԻՄ) ««տնային կուռք» (կան տարբեր բացատրություններ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. *Θεραφίμ
փոխատու լեզու՝ ասոր. tarafīm
փոխատու լեզու՝ եբր. tərāfīm
հգն. ձեւ, որից ենթադրված է թերափի եզ. ձեւը:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 175