Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3432 բառահոդված · Էջ 209 / 344
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 461, սյունակ 1 Էջ 461
ՀԻՆԻՆԱԼ (հինանալ) «հեւալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pneu- «շնչել, հեւալ» տարբերակային ձեւից
արմատի տարբերակային ձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հինինումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. πνέω «փչել, շնչել, ֆսֆսացնել»
հուն. πνοή «քամի, շունչ»
հ. իսլ. inysa «փնչալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 95
Էջ 461, սյունակ 1 Էջ 461
ՀԻՒԱՆԴ (-ի, -աց, -եաց) «հիւանդ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pēnto- «ցաւեցնել, վնասել»
հ.-ե. արմատ՝ *pē(i)- «ցաւեցնել, վնասել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւանդանալ, հիւանդանոց, հիւանդագին, հիւանդոտ, հիւանդութիւն, հիւանդամիտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. papa- «հիւանդ»
լատ. paenuria «պակաս»
հայ. հեգ (թերեւս նաեւ)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 98; Pok. IEW 793; Ջահ. ՀԼՊ 142
Տե՛ս նաեւ
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒՂԵ (-ի) «արեւ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ἥλιος
սխալ տառադարձութեամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւղական
Մատենագիտություն
H. AG 361; Աճ. ՀԱԲ 100
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒՍ I (-ի, -ից, նաեւ -ոյ) (հեւս, հես, հուս, յօս) «մազահիւս, մազահիւսուածք, հիւսուածք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pek- «բուրդ գզել, պոկել»
Հեսկ բառի հետ միասին հիւս (հեւս) ձեւը կարող է ծագել *pek-t- > *pet-k- դրափոխութեամբ կամ -ւ-ի հաւելումով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւսել, հիւսածոյ, հիւսակ, հիւսեակ, հիւսկէն, հիւսումն, բազմահիւս, եռահիւս, հեսուլ, հիսուլ, յուսանել, յօսել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ասոր. —
հայերեն հեսկ
լատ. pecto
հ. վ. գ. fehtan «սանրել»
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒՍԻՍ (-ոյ) (հիւիս, հիւսիւսի, հիւսիս, հիւսիւի, հւսւս) «հիւսիս, հիւսիսակողմ, հիւսիսային քամի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *seuke
հ.-ե. արմատ՝ *kiio- «հակառակ կողմում ընկած»
կապակցութիւնից՝ ի հակադրութիւն հարաւ-ի (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւսիսանալ, հիւսիսակողմ, հիւսիսափայլ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒՍՆ (-ան, -ունք) (հետան) «հիւսն, փայտագործ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
կապուած հիւսել արմատի հետ։ Իմաստային զարգացման համար հմմտ. լատ. texo «հիւսել»...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւսնել, հիւսնութիւն, հիւսնական, հիւսնոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. texo «հիւսել»
Էջ 463, սյունակ 1 Էջ 463
ՀԻՒՐ (-ոյ) (հին՝ հետր) «այցելու, հրավիրված անձ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *seue- (անմիջական նախաձեւ՝ *seuero-, *setro-) անդրադարձ դերանունից
անդրադարձ դերանունից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հյուրացյալ, հյուրամեծար, հյուրասեր, հյուրասիրություն, հյուրություն, հյուրընկալ, հյուրանոց
Նոր՝
հյուրասենյակ, հյուրասրահ, անհյուրընկալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. յուր «իր, յուր»
Էջ 463, սյունակ 1 Էջ 463
ՀՄՔՏԱԼ «արհամարհել, ծաղրել, «հոխորտալ (՞)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Էջ 464, սյունակ 1 Էջ 464
ՀՆՁԱՆ -ի, -ից (հնձան) ««հնձան, խաղող ճզմելու ավազան» (բ. «պարտեզի հյուղակ»)»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
թերեւս կապված է հունձ «բերք» բառի հետ, եթե չի ծագում խեթ. hanzan «մի սարք, աման» բառից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնձանահար, հնձանայարկ, հնձանաշեն, հնձանակ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 314
Տե՛ս նաեւ
Էջ 464, սյունակ 1 Էջ 464
ՀՈԳ -ոյ «հոգս, խնամք, հոգաբարություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pouiiō- «փչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pəu-, *pau-)
որտեղից նաեւ հով, հոգի, փութս, փչել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հոգալ, հոգածել, հոգածու, հոգող, հոգաբարձ, հոգաբարձու, հոգաբարձութիւն, անհոգ, անհոգութիւն, բազմանհոգ
Նոր՝
հոգատար
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 106-107
Տե՛ս նաեւ