Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ել» որոնման արդյունք՝ 4109 բառահոդված · Էջ 208 / 411
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 426, սյունակ 1 Էջ 426
ԿՈՒՂԽ «շատակեր, որովայնամոլ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘʰel- «կլանել»
որտեղից նաեւ՝ կուլ-, կլանել:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 426, սյունակ 1 Էջ 426
ԿՈՒՃ (-ոյ, ի կճէ) (կիճ` բառարանային ձեւ՝ սխալ վերականգնմամբ) «մարմար»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gud'o-)
Հազիվ թե կապ ունենա կոճ բառի հետ (տե՛ս), այսինքն՝ ծագել հնդեւրոպական *gud'o- նախաձեւից՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կճայատակ, կճասալ, կճեայ, կճետարած, կճեայարկ, կճեապաճոյճ, ջրկիճ
Նոր՝
լուսնակուճ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 426, սյունակ 1 Էջ 426
ԿՈՒՄ (հգն.) այտ «մեկ ումպ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gem- «բռնել, սեղմել, ճնշել, ժխտել, լցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gom-)
Քիչ հավանական է նաեւ համեմատությունը հնդեւրոպական *kᵘem- «կուլ տալ, խաչստել» արմատի հետ՝ որպես մի այլ հնդեւրոպական լեզվի ազդեցություն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կմել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. γεμω «լցված լինել»
հուն. γεμος, γομος «բեռ»
լատ. gumia «շատակեր, որկրամոլ»
լիտվ. gãmalas «ձնագունդ, մի կտոր հաց, միս»
սերբ. gòmolja «պանրի կտոր»
Էջ 427, սյունակ 1 Էջ 427
ԿՈՒՄԲ «ուռուցք, ուռած մաս»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gumbh-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կմբեայ, կմբաւոր, կմբրաւոր, կմբբաւոր, ոսկեկմբեայ, ոսկիկմբեայ, ոսկեկնբեայ, ոսկիկմբե
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. gumbed «գմբեթ, կամար»
հ. անգլ. cumb «աման, թաս»
լիտվ. gumbas «ելունդ, կոճղոմ»
լատվ. gumba «ուռուցք»
հ. սլ. goba «սպունգ. սունկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 658; Pok. IEW 396
Էջ 427, սյունակ 1 Էջ 427
ԿՈՒՆԴ II «ճաղատ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ken-d- «պոկել, անջատել»
ծագի իրանական կորած մի արմատից, որ, թերեւս, կարող է ծագել հնդեւրոպական արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կնդել, կնդակ, կնտակ, կնդանալ, կնտանալ, կնդութիւն, կնտութիւն
Էջ 427, սյունակ 1 Էջ 427
ԿՈՒՆՁՆ -ան (կունձն, կունձ, բրբ. կունձդ) (բրբ. կունձ «կոյտ, դեզ», կունձալ «գունձ» եւ «խմորի գունդ», կունծի «կանեփի ցողուն») «գունձ, հողակոշտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geng-/*gong- «գունդ, գունձ» (անմիջական նախաձեւ՝ *gong'- կամ *gong'o-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 589) միացնում է գունձն նույնիմաստ բառի հետ, բայց պետք է ենթադրել տարբեր ծագման երկու ձեւերի բաղարկություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կունձնուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. γογγύλις, γογγύλη «շաղգամ»
հ. իսլ. kokkr «գունդ»
լիտվ. gùnga «կուզ, գունդ, գունձ»
հ. պրուս. gunsix «կոնդոմ»
ռուս. гуз «թռչնի հետույք»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 589
Էջ 427, սյունակ 1 Էջ 427
ԿՈՒՊԼ -եղ (կոպղ-, կողպ-) «կողպեք, փականք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. qufl
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոպղել, կողպել, կուպղայ, կոպ(ո)ղայ, կողպայ, կոպղէք, կողպէք, կուպղաք, կողպաք, կոպղայել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 624
Էջ 428, սյունակ 1 Էջ 428
ԿՈՒՊՐ (-եր) «կուպր, ձյութ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արամ. kuprā
Աղբյուր՝ ակկադ. kupru(m)
հմմտ. նաեւ ակկադ. kupru(m)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կապրաշաղախ, կապրածիբ, կապրածէք, կապրապատ, կապրել, կապրատեսակ, կապրեփեաց, կապրութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 308; Աճ. ՀԱԲ 661; Ջահ. ՀԼՊ 458, 477
Էջ 428, սյունակ 1 Էջ 428
ԿՈՒՌ (կուռ-ք, -ոց «կուռք») «կոռած, բանուկ, հոծ, խիտ, սպառազեն»
Փոխառություն (թերեւս)
ուրարտերենից կամ ենթաշերտային այլ լեզվից, որի ժառանգորդները պահպանվել են նաեւ կովկասյան լեզուներում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կռապաշտ, կռածոյ, կռած, կռան, կռանագործ, կռանակուռ, կռանել, կռուվիզ, անկուռ, երկաթակուռ, երդմնակուռ, թեւակուռ, պատկերակուռ, մարմարակուռ, խաւարակուռ, կարծրակուռ, ոսկրակուռ, քար(ա)կուռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց. kuriwi «կուռ, սերմ, հոծ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 662
Էջ 428, սյունակ 1 Էջ 428
ԿՈՒՌՆ (-ան) (ուշ՝ կուռ) «կռնակ, թիկունք, ուսին թեւի միացման տեղ, կողք, թեւ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gur-no-s-)
բնիկ հնդեւրոպական արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կռնակ, կռնապանակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. gurnas «կրունկ. կոճ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 397