Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված · Էջ 206 / 448
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 387, սյունակ 1 Էջ 387
ԿԱՌՔ (-աց) (հազվադեպ` -ի, -ից) «կառք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ լատ. carrus
Աղբյուր՝ հուն. κάρρον
կա նաեւ սրանից փոխառված հուն. κάρρον
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կառավար, կառավարել, կառաւետ, կառամարտիկ, կառանշան, կառապետ, կառամուտ, կառապան, կառաւոր, խաչակառք, մարտակառք, ոսկիակառք, սայլակառք, կառախումբ, կառավարիչ, կառավարչական, կառատուն, դիակառք, հանրակառք, շոգեկառք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 532
Էջ 387, սյունակ 1 Էջ 387
ԿԱՍՏՐԻՈՍ (կաստրիոս, կաստորիոս, սխալմամբ` կտորոց, կոթորոս) «կուղբ, ջրշուն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. καστόριος «կուղբ բառի ածականը»
Աճառյանը բերում է κάστωρ ձեւը եւ գրում. «վերջավորությունը չի հարմարում»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 532
Էջ 387, սյունակ 1 Էջ 387
ԿԱՍԵԼ (-իլ) «հետ կանգնել, դադարել»
Փոխառություն (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *kak-
Աղբյուր՝ իրանական *kas (հավանաբար) «փոքրացնել, նվազեցնել»
Կասկածելի են համարում Հյուբշմանը (AG 12) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 531-532). սակայն հմմտ. ավելի նոր` Bailey, DKS 57:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կասեցուցիչ, կասումն, անկասելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. kasu «փոքր, չնչին»
պ. kastan «փոքրացնել, նվազեցնել, պակասեցնել»
Մատենագիտություն
AG 12; ՀԱԲ 531-532; Bailey, DKS 57
Տե՛ս նաեւ
Էջ 387, սյունակ 1 Էջ 387
ԿԱՍԿ I «(մաքրված) գարի, գարու կորկոտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Աղբյուր՝ պ. kask
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կասկաջուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. kask
Մատենագիտություն
H. AG 515; Աճ. ՀԱԲ 533
Էջ 387, սյունակ 1 Էջ 387
ԿԱՍԿԱԾ II (կարկաժ, կաժ, արկաժ) «մի բույս, malobathron»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Եթե կասլայ-ի սխալագրությունը չէ, ապա, թերեւս, կրկնավոր կազմություն է, որի ուղիղ ձեւը կարկաժ-ն է` կաժ արմատից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 534
Էջ 387, սյունակ 1 Էջ 387
ԿԱՍԿԱՐԱՅ (կասկար) «կասկարա, միս խորովելու վանդակաձեւ գործիք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. εσχάρα (բուն աղբյուրը չի հավաստված) «օջախ, վառարան. խարույկ»
Մի կողմից` կա հուն. εσχάρα «օջախ, վառարան. խարույկ,
Էջ 388, սյունակ 1 Էջ 388
ԿԱՍԿԵԼ ««պղծել, խախտել» կամ «դադարել, պակասել» (ԲՀ)»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Երկրորդ իմաստի դեպքում թերեւս կապ ունի կասել բայի հետ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 388, սյունակ 1 Էջ 388
ԿԱՏԱԿ II (կատիկ), -ի, -աց «ծաղր, կատակ, կատակաբանութիւն, ծաղրածու, խեղկատակ»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷet- «խօսել, ասել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷed-)
Աղբյուր՝ մ. պ. kalak < *kataka- «բերդ, ամրոց», թուրֆ. qdg, պ. kada «տուն, բնակարան» (կասկածելի) «քաղաք»
Կասկածելի է բխեցումը հնդեւրոպական *gʷet- «խօսել, ասել» արմատի *gʷed- տարբերակից. - Աճ. ՀԱԲ 2, 536 (ըստ Լիդենի)։ Եթե կապուած է Ներսեսովիչի կալաք «կատակ» բառի հետ, ապա հաւանական է բառի իրանական ծագումը. t/l յարաբերութեան համար հմմտ. մ. պ. kalak (հայ. քաղաք) < *kataka- «բերդ, ամրոց», թուրֆ. qdg, պ. kada «տուն, բնակարան»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կատակել, կատականք, կատակութիւն, խաղակատակ, այպանակատակ, հացկատակ, ծաղրակատակ
Նոր՝
կատակարան, կատակախօս, կատակասէր, կատակերգու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. gadati «ասում է»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 536
Էջ 389, սյունակ 1 Էջ 389
ԿԱՏԱՐ (-ի, -աց, -ոյ (°)) «ծայր, կատար, ավարտ, լեռնագագաթ, աքաղաղի կատար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, թեքել, կամար կապել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘ-od-)
Հազիվ թե ծագի սեմական աղբյուրից (հմմտ. եբր. keter «պսակ, թագ, կատար»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կատարել, կատարումն, կատարելիք, կատարած, կատարեալ, կատարելապէս, կատարելամիտ, անկատար, լիակատար, դժուարակատար, երագակատար, բերակատար, հայրենակատար, խորհրդակատար, կամակատար
Նոր՝
գործակատար, յանձնակատար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ. բրբ. kyta «սապատ, վեր ուռած ծալք, ուռուցք»
շվեդ. բրբ. küt «սապատ, պալար»
Էջ 389, սյունակ 1 Էջ 389
ԿԱՏԻԿ (զթիկ) «կատիկ, մակալեզու»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ թաթար. kadyk «կոշտ, պինդ, ցցված»
հմմտ. թաթար. kadyk «կոշտ, պինդ, ցցված» > ռուս. кадык «ադամախնձոր»։
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 20