Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«նա» որոնման արդյունք՝ 5512 բառահոդված · Էջ 202 / 552
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՅՐԱԼԻ ««գոհութիւն» (ԲՀ)»
Անստույգ (թերեւս)
թերեւս բաղկացած է խայր եւ լի բաղադրիչներից, որոնցից առաջինը փոխառուած է հուն. χαιρον «ուրախութիւն», χαιρω «ուրախանալ, գոհ լինել, գոհանալ» բառերի χαιρ- հիմքից
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՅՐԻ «պտուղ, ընծայուող պտուղ, առաջին պտուղ, երախայրիք, նուբար»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ արաբ. hair (՞) (արդեօք վաղ արաբական փոխառութիւն չէ՞) «բարիք»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խայրաբեր, երախայրիք, անխայրի, դառնախայրի
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 486 (կասկածով)
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՆ I (խոն), -ի, -ից ««սինի» (թրք. «գորենի մի չափ»)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Աղբյուր՝ պ. xuān «սինի, սեղան, սփռոց»
պ. xuān (կարդացւում է առանց ս-ի) «սինի», այլեւ՝ «սեղան. սփռոց»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանակիր
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 327
Տե՛ս նաեւ
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՆԱԲԱՐ (խանապար) «իջեւան, հիւրանոց»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արթ. xān
Աղբյուր՝ մ. պ. xān
Մատենագիտություն
Ս. Ավագյան ՎԱԲ 114-116
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՆԱԹ «հետք (՞)»
Անստույգ (՞)
Ծագումն անհայտ է
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՆԱՁԻՐԱՆ «գեղձախտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. xanāzīr
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 328 (ճշտուած)
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՆԳԱՐ (խանկար) ««կռիւ, իրարանցում. խանգարուած, փչացած» (թրք. «մթագնած». «խակ». «ապաքինուած»)»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *ken- «սեղմել, կծմթել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khn-k-, *khn-g)
արմատի հետ (*khn-k-, *khn-g > խանգ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանգարել, խանգարիչ, խանգարումն, դիւախանգարիլ, անխանգար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. hnekkja «հետ քշել, արգելակել»
Էջ 316, սյունակ 1 Էջ 316
ԽԱՆԴԱԿ II ««խանագործ (՞)» («սեղանագործ (՞)»)» (ԲՀ)
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ պրսկ. xuān (թերեւս) «սեղան, ափսե, սինի»
կապված է պրսկ. xuān > հայ. խան «սեղան, ափսե, սինի» բառի հետ
Էջ 316, սյունակ 1 Էջ 316
ԽԱՆԹԱՐ (ղանթար) «մի կշռաչափ՝ կենդինար»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. qantār
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 331
Տե՛ս նաեւ
Էջ 316, սյունակ 1 Էջ 316
ԽԱՆՁ (խանձ) «այրվածահոտ, հրդեհ, վառելիք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kend- «լուսավորել, վառվել, այրվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khndio-) ռնգայինից հետո խուլ/ձայնեղ (ծ/ժ) անցմամբ
արմատից՝ ռնգայինից հետո խուլ/ձայնեղ (ծ/ժ) անցմամբ։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 329) խանձ-ից է բխեցնում խազ «ցանկացող, մոլյալ», որ իրանական ծագում ունի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանձել, խանձիլ, խանձոց, խանձառ, խանձատ, խանձող, խանձողի, խանձիք, խանձրահոտ, խանձրահոտիլ, խանձրահամ, խանձրահամութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. candati «լուսավորում է»
հուն. κανδαρος «ածուխ»
լատ. candeō «սպիտակ լինել, փայլել, բոցավառվել, շիկանալ»
կիմր. cann «սպիտակ, լուսավոր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 331
Տե՛ս նաեւ