Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 249 բառահոդված (էջ 20/25)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 588, սյունակ 1 Էջ 588
ՇԻՒ (-ոյ) «դալար ճյուղ, խաղողի չանչ, ոստայնանկության մի պարագա»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skei- «կտրել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhi-p-)
Էջ 590, սյունակ 1 Էջ 590
ՇԿՈՒԹ (ըշկութ, ըշխութ) «վատ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ: ԲՀ` «վատ» կամ «առ ընդ այն» կամ «անասուն»
Էջ 592, սյունակ 1 Էջ 592
ՇՈՂՈՅԵԼ «հարժել (՞)» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
ԲՀ-ի նոր հրատարակութեան մէջ ընդունուած է շոյշոյել ձեւը, որ, թերեւս, շոյել բայի կրկնաւորն է (ըստ Ամալեանի, ԲՀ 419). ծագում է շոհել «վնասել» բայից: Շողոյ ձեւը կապ ունի շողոքորթ եւ շողոմ բառերի հետ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 600, սյունակ 1 Էջ 600
ՈՂԿ- (ողոկ կամ ողիկ) «դառը» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողկութիւն
Էջ 602, սյունակ 1 Էջ 602
ՈՂՋ (-ոյ) «առողջ, ամբողջ, ամբողջական, ողջամիտ, ողջախոհ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *solo- «անվնաս, ամբողջական» (անմիջական նախաձեւ՝ *solio-)
Հյուբշմանը (IF 19, 476) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 558) բխեցնում են *olyo- արմատից (հմմտ. հ. հոլ. oll «ընդարձակ, մեծ», գոթ. alla, հ. վ. գ. all, անգլ. all «ամբողջ, ողջ»): Հնարավոր է երկու հիմքերի բաղարկություն: Կապ ունի՞ ուրարտ. alguse «կյանք» բառը հայ. ողջ-ի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողջանալ, ողջոյն, ողջախոհ, նախողջոյն, առողջ, ամբողջ, բխջախոհ, ողջերթ, անառողջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sarva
«ամբողջ, բոլոր»
հուն.
ὀλος
«ամբողջ, ամբողջական»
լատ.
salvus
«ողջ, անվնաս»
լատ.
salus
«առողջություն»
թոխս. A
salu
«ամբողջովին»
թոխս. B
solme
«ամբողջ, ամբողջական»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 979-980; IF 476; Աճ. ՀԱԲ 558
Էջ 604, սյունակ 1 Էջ 604
ՈՍՏ I (-ոյ) «ճյուղ, շիվ, ոստ, ելունդ, բլուր, բլրակ, իլիկի վրա դիզված թել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ozdo-s- «ճյուղ, ոստ» նախաձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոստախիտ, ոստանալ, ոստաքանդ, ոստակոտոր, նրբոստ, մանրոստ, բազմոստ, վեցոստեան, դառնոստեան, եաւթնոստեայ, ոստայն, ոստայնանկ, ոստայնանկել, ոստայնանկութիւն, միոստանի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὄζος
գոթ.
asts
«ճյուղ»
հ. անգլ.
ōst
«ոստ, ելունդ»
Մատենագիտություն
H. AG 482; Աճ. ՀԱԲ 568-569
Էջ 616, սյունակ 1 Էջ 616
ՊԱԽԱՐԱԿԵԼ (պահարկել) «պախարակել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Արմատը թերեւս փոխառություն է իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պախարականք, պախարակութիւն, անպախարակելի
Էջ 617, սյունակ 1 Էջ 617
ՊԱՀԱԿ (պարհակ) ««պահակ, պահապան» (պարհակ «բերդ»)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *pahrak
կազմված է նախորդ պահ բառի աղբյուր pahr-ից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պահակել, պահակափող, անպահակիլ, տարապարհակ, դառնապարհակ, պահականոց, պահակութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրթ.
pahrak
Մատենագիտություն
H. AG 217; Աճ. ՀԱԲ 10-11
Տե՛ս նաեւ
Էջ 622, սյունակ 1 Էջ 622
ՊԱՌԱԿ (-ի, -աց) «կող, փարախ, խումբ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *parak
աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պառակիլ, պառիկիլ, պառկիլ, պառկելիք, պառակտել, պառակտումն, երկպառակ, երկպառակել, երկպառակութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
para
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 28
Էջ 624, սյունակ 1 Էջ 624
ՊԱՏԱՌ II «նենգութիւն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
ԲՀ-ի քննական հրատարակութեան մէջ՝ պատառեննենգութիւն (էջ 268) որ, թերեւս աղաւաղումն է պիտառութիւն բառի (էջ 423)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պատառեննենգութիւն