Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 310 բառահոդված (էջ 20/31)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 476, սյունակ 1 Էջ 476
ՁՈՒԽԼ (ձուլիլ) «շեղվել, խոտորվել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'huel- «շեղվել»
Ներկայացնում է ձախել (ձախ) բառի ձայնդարձը եւ ձուլիլ-ի հետ միասին ծագում է հնդեւրոպական *g'huel- «շեղվել» արմատից` լ > ղ > խ վաղ անցմամբ:
Էջ 479, սյունակ 1 Էջ 479
ՂԱԼԼԻ (ղալղի, խալի) «արաբական մի ծաղիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ.
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: Ձեռագրերից մեկում սրա փոխարեն գրված է խաղա «մշեղ» (մշկայուղ):
Էջ 482, սյունակ 1 Էջ 482
ՂՈՐԿԱՅ «՞»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ծագումն անհայտ է:
Էջ 493, սյունակ 1 Էջ 493
ՃԻՒՂ (-ոյ) (ճեղ-ան, ճյուղ, ճիղ-ոյ, -ի, -ից, բ. ճեղնը) «ճիւղ»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկայնաճիւղ, բազմաճիւղ, ճիւղաւոր, ճիւղաւորութիւն, հազարաճիւղ, եռաճեղ, ճղճկեն, երկճղի
Էջ 505, սյունակ 1 Էջ 505
ՄԱՅԶԵԼ «տեսնել, իմանալ, զգալ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *meigh- «առկայծել, թարթել, մութ, մփին» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'h-ով տարբերակ)
Հազիվ թե որեւէ կապ ունենա հնդեւրոպական *meigh- «առկայծել, թարթել, մութ, մփին» արմատի՝ հնարավոր *g'h-ով տարբերակի հետ (հմմտ. մ. ն. գ. mickan «դիտել»)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. ն. գ.
mickan
«դիտել»
Էջ 506, սյունակ 1 Էջ 506
ՄԱՅՐ III «մթություն, խավար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «առկայծել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mrio- կամ *morio-) թերեւս կապված կամ բաղարկված է *mer- «սեւացնել, մթագույն, կեղտոտ բիծ» արմատի հետ
(ի մայր մտանել, ի մայրն դառնալ «մայր մտնել», դարձվածքներում՝ ժողովրդական ստուգաբանությամբ վերաիմաստավորված որպես մայր «մայրիկ»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արեւմայր, արեւմարք, մարիլ, անմար, մարմրիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
мара
«մառախուղ, մշուշ»
հ. սլավ.
mryj
«մշուշոտ, մռայլ»
հ. սլավ.
merknotí
«մթնել»
ռուս.
меркнуть
«աղոտանալ, մարել, մթնել, խավարել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 138
Տե՛ս նաեւ
Էջ 507, սյունակ 1 Էջ 507
ՄԱՆԱՍՐՈՒԱՆՔ (հոգն.) ««կայաններ» (°), «օթեւաններ» (°)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 507, սյունակ 1 Էջ 507
ՄԱՆԴԻԿ (մանդ, մանդի, մանտի) «երկականի պայուսակ, խուրջին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական? mandiki
Սակայն ավելի հավանական է հայ. եւ վրաց. բառերը փոխառյալ համարել մի երրորդ (իրանական՞) աղբյուրից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
—
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 252
Էջ 511, սյունակ 1 Էջ 511
ՄԱՌ(Ն) ««մշուշ, մեգ, մառախուղ» (հանդիպում է ի մառն մտանել, ի մառն դառնալ դարձվածքներում, որոնք զուգահեռ ունեն ի մայր մտանել, ի մայրն դառնալ դարձվածքներում)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «առկայծել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mr-no-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մառնամուտ, մառախուղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
մայր
(*mr-io-)
հուն.
μορτός
«մթին, մթագույն»
հ. սլավ.
mryj
«մշուշոտ, մռայլ»
լիտվ.
merknotí
«մթնել»
Էջ 512, սյունակ 1 Էջ 512
ՄԱՏ I «մոտ, մոտեցում, մերձեցում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *məd-
Բաղադրութիւններ՝ մատչիլ (-նուլ, -չիլ), մատուցական, մատուցիչ, մատարկայ, թղթամատոյց, ինքնամատոյց, դժուարամատոյց, դժուարամատչելի, առաջամատոյց, նպաստամատոյց, նորնաւամատոյց, խնդրամատոյց: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 266) տալիս է *mād- նախաձեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատչիլ, մատուցական, մատուցիչ, մատարկայ, թղթամատոյց, ինքնամատոյց, դժուարամատոյց, դժուարամատչելի, առաջամատոյց, նպաստամատոյց, նորնաւամատոյց, խնդրամատոյց
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 266; Pok. IEW 746
Տե՛ս նաեւ