Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 88, սյունակ 1
ԱՐԴ
II
«այժմ, հիմա, այժմեան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar-
«հարմարեցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *art- (*rt-/*ar-))
արդ «ձեւ, կարգ» եւ արդ «այժմ» բառերի կապի համար հմմտ. հ. հնդկ. rtu «կարգ, կանոն, որոշակի ժամանակ, ժամկետ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արդի,
արդէն,
արդածին,
արդատունկ,
արդային,
արդեայք,
զարդիս,
ցարդ,
արդիական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άρτι
«հիմա, հենց հիմա, հենց նոր»
Մատենագիտություն
H. AG 423;
Աճ. ՀԱԲ 309
Էջ 88, սյունակ 1
ԱՐԴԱԽԻԼ
(խարթաղի (՞))
«կործանվել, տապալվել, քանդվել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«նոսր, իրարից հեռու, իրարից հեռանալ, բաժանվել, քայքայվել, քանդվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *rdh-)
+ ախ-
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rdhak
«առանձին»
հ. հնդկ.
ordha
«մաս, կողմ»
հ. հնդկ.
ardhá
«կես»
լիտվ.
ardýti
«քննել, բաժանել, ճեղքել, քայքայել, քանդել»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 88, սյունակ 1
ԱՐԴՆ
«նիզակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Ավելի քիչ հավանական է համեմատությունը հուն. άρδις «նետի ծայր, տէգ» բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արդնընկէց,
արդնակիր,
արդնատէգ,
արդնաւոր,
երկարդնեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
ardas
«ձող (խրձեր չորացնելու համար)»
(՞)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 63;
Hübsch. Arm. Stud. 11
Էջ 88, սյունակ 1
ԱՐԵԳ
(-ի)
(արագ-, արեգն)
«արեւ, արեւելյան, հայոց տոմարի 8-րդ ամիս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *reu-
«կարմիր > արեւ»
«արեւ», արեւ, -ու, յ-ոջ «արեւ, արեւի լոյս, կեանք» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արեգաւէտ,
արեգնապաշտ,
արեգունի,
արեգնափայլ,
արեգդէմ,
արեգնածաւալ,
արեգակն,
արեգնակէզ,
արեգնատենչիկ,
յարագէյ,
արեգնակէզ,
արեւելք,
արեգնակնակ,
արեւմուտք,
արեւագալ,
արեւածայրք,
արեւապաշտ,
արեւկայ,
յարեւացուցանել,
արեւորդի,
արեւանկ,
արեւոտ,
արեւահայեաց,
արեւահար,
արեւահարութիւն,
արեւելահարաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
raví
«արեւ»
Մատենագիտություն
H. AG 424;
Աճ. ՀԱԲ 311
Էջ 89, սյունակ 1
ԱՐԵԿ
(արեգ, առեգ)
«զօրաւոր, սաստիկ, գերազանց, առաւել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *treg-
«ուժերը լարել, ուժ»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապարեկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հոլ.
trēn
«քաջ, ուժեղ»
<*tregs-no-
հ. իսլ.
þrekr, þrek
«ուժ, քաջութիւն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 154, 209
Էջ 89, սյունակ 1
ԱՐԹ
I
«արթնացում, արթնութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)p(h)er-
«ցնցուել, ցատկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *prth-, *(s)p(h)erd/t(h)-)
*-d/t աճականով
ձեւից, որ ծագում է *(s)p(h)er- «ցնցուել, ոտքով հրել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արթուն,
արթնութիւն,
արթնական,
արթնամիտ,
արթնանալ,
ծանրարթուն,
զարթնու,
զարթչիլ,
զարթնական,
զարթնանալ,
զարթմնի,
պատերազմազարթոյց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ
հարթնու, հարթչիլ, արթչիլ
հ. հուն.
όρνυμαι
«վեր ցատկել, թարմանալ»
հ. իսլ.
spradka
«թայտալ»
հ. իսլ.
spretta
«վեր ցատկել, դողալ»
սերբ.-խորվ.
prenuti se
«վախենալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 314
Էջ 90, սյունակ 1
ԱՐԻՆՃ
(բրբ. արինճ)
«ճնճղապաշար, polygonum aviculare L.»
(բուսաբանական)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *arenkio-
«հացահատիկի տեսակ (?)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *arenko-)
Եթէ ճ-ն ջ-ի բարբառային խլացման արդիւնքն է, եւ բուն ձեւն է արինջի, ապա թերեւս բնիկ հնդեւրոպական է՝ *arenkio- (*arenko-) «հացահատիկի տեսակ (?)» հիմքից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
αρακος
«տափոլոռ»
լատ.
arinca
«մի հացաբոյս»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 90, սյունակ 1
ԱՐԻՒՆ
(-եան)
(մ. հ. այրիւն, այրոյն, արոյն)
«արյուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *esr-
«արյուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ésr-)
ձեւից՝ + -իւն ածանց
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *esr- «արյուն» արմատի *ésr- (> *esar, *asar > *ahar > *ar) կամ *esr- (> *asar > *ahar > *ar) ձեւից՝ + -իւն ածանց
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արիւնագոյն,
արիւնակալ,
արիւնահան,
արիւնահեղ,
արիւնանալ,
արիւնանշան,
արիւնարբու,
արիւնոտ,
անարիւն,
արեանագին,
արեանապարտ,
արեանառու,
արեանհեղութիւն,
արեանաջուր,
արեանապարտ,
արեանալ,
արիւնել,
անարիւնութիւն,
զտարիւն,
պաղարիւն,
սառնարիւն,
տաքարիւն,
արենակցական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ásrk
հուն.
εαρ
լատ.
aser
խեթ.
ešhar
բոխ. ԱԲ
yšār
«արյուն»
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 44;
Աճ. ՀԱԲ 317
Էջ 90, սյունակ 1
ԱՐԾԱԹ
(-ոյ)
«արծաթ, դրամ, հարստութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *arg’-
«փայլուն, սպիտակափայլ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *argəto-)
միայնակ կանգնած. -աթ-ով համընկնում է երկաթ բառի հետ
հ.-ե. արմատ՝ *arg’-
(անմիջական նախաձեւ՝ *arg’ənto-)
աւելի սպասելի էր, պիտի տար արծանթ
Բնիկ հնդեւրոպական, թէեւ բուն նախաձեւի վերականգնումը դժւարութիւն է յարուցում՝ *argəto- (միայնակ կանգնած. -աթ-ով համընկնում է երկաթ բառի հետ), բայց աւելի սպասելի էր *arg’ənto- (պիտի տար արծանթ ) *arg’- «փայլուն, սպիտակափայլ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծաթագին,
արծաթագոյն,
արծաթագործ,
արծաթազօծ,
արծաթահանք,
արծաթեղէն,
արծաթի,
անարծաթ,
բազմարծաթ,
կլարծաթ,
արծաթաձուկ,
արծաթապաշտ,
արծաթազօրել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rajatám
ավ.
әrәzata
լատ.
argentum
հ. իռլ.
argat
«արծաթ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 91, սյունակ 1
ԱՐԾԱՐԾԵԼ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *arg'-
«փայլուն, սպիտակաւուն»
Կրկնաւոր կազմութիւն
Կրկնաւոր կազմութիւն` բնիկ հնդեւրոպական *arg'- «փայլուն, սպիտակաւուն» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծարծութիւն,
արծարծումն,
արծարծիչ,
իրարծարծ,
մշտարծարծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
árjuna
«սպիտակ, լուսաւոր»
հուն.
άργός
«վառ ճերմակ, շողշողուն»
լատ.
arguo
«լուսաբանել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 318-319
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։