Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 323, սյունակ 1
ԽԱՐՏԵԼ
(տպագրված՝ խրատել)
«հանդիմանել (?)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *kar-
«նախատել, պատժել»
*k>kh անցումով
Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *kar- «նախատել, պատժել» արմատի հետ՝ *k>kh անցումով։
Էջ 323, սյունակ 1
ԽԱՐՏԻՆԱ
««մի բույս» (echinus (?) կամ erinus (?))»
(բուսաբանական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Փոխառութիւն, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստւած։
Էջ 323, սյունակ 1
ԽԱՒ
-ոյ, (ուշ` նաեւ -ու)
«շերտ, խավ, աղվամազ, բարակ մազածածկույթ, բուրդ, երիզ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu-
«ծածկել, փաթաթել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khəu-)
հնդեւրոպական *khəu- ` *(s)keu- «ծածկել, փաթաթել» արմատից։ հմմտ. հ. հնդկ. skunāti «ծածկում է», հուն. κῶας «բուրդ, կաշի, մորթի» (կասկածով է հատկացւում այս արմատին, բայց հայ. խաւ-ը կարծես հաստատում է լիտվ. kēvalas, լատվ. caula «կճեպ»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաւել,
խաւաբարտ,
խաւոտ,
խաւարծի,
խաւածբի,
խաւարտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skunāti
«ծածկում է»
հուն.
κῶας
«բուրդ, կաշի, մորթի»
կասկածով
լիտվ.
kēvalas
«կճեպ»
լատվ.
caula
«կճեպ»
Էջ 324, սյունակ 1
ԽԱՒԻՂ
«պարտեզ, բանջարանոց»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 330, սյունակ 1
ԽԻՂՃ
(-ի, -ից)
(խեղճ, խիղծ)
«խիղճ, խղճմտանք, կարեկցանք. չար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kheldio-
«պարտաւոր լինել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kel-)
Քիչ հաւանական է կապը հնդեւրոպական *(s)kel- «կտրել» արմատի հետ, որտեղից՝ հուն. κολονω «վնասել, փչացնել, ստորացնել», լատ. calamitas «դժբախտութիւն», clādēs աղէտ»։ - Ջհաւկեան, ՕԻԱՊԱՅ 114 (ընդհանրապէս հնարաւոր է հնդեւրոպական երկու արմատների կապը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խղճել,
խղճալ,
խղճական,
խղճամիտ,
խղճմտանք,
խղճալի,
անխիղճ,
խեղճմութիւն,
խղճահարութիւն,
անխղճօրէն,
անխղճմտանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
kaltė
«հանցանք, մեղք, պարտականութիւն»
լիտվ.
kaltas
«մեղաւոր, հանցաւոր, պարտական»
Մատենագիտություն
Ջհաւկեան, ՕԻԱՊԱՅ 114
Էջ 332, սյունակ 1
ԽԻՐ(ՈՒ)
«բեկենի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. xiru (dirū°)
խիրու ծառ արտահայտության մեջ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 370
Էջ 334, սյունակ 1
Խ(Ղ)ԽԱՅԹ
(-ի, -ից)
«վերքի ուռուցք, բարախ, որդ, ճիճու, հպարտություն, կեղծիք, խարդախություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«խփել, կտրել»
*k > *kh անցմամբ
Բաղադրյալ կազմություն (բարդ բառ)՝ խող- եւ խայթ. առաջինը կարելի է բխեցնել հնդեւրոպական *kel- «խփել, կտրել» արմատից՝ *k > *kh անցմամբ: Հմմտ. խիղ- (խող-): խայթ-ն էլ թերեւս առնված է ավելի լայն առումով (հմմտ. խեթ, խիթ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խ(ղ)խայթիլ,
խղխայթումն,
բազմախ(ղ)խայթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
calamitas
«վնաս»
լատ.
clades
«վնաս, աղետ, խեղություն, խեղանդամություն, հաշմ»
ռուս.
колоть
«ծակել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 337, սյունակ 1
ԽՈԶԱՆ
«խոզան, հնձված արտի մնացուկ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոզանել,
խոզանստել,
խոզանակ,
խոզանակաձեւ,
խոզանատեղ
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՅԼ
(խոլ)
«ուռուցք, պալար, խաղավարտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kaulā-/kulā-
«ուռուցք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheul-)
ձեւի կողքին. այլեւ հայ. խայտաւարտ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոյլիկ,
խօլիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κήλη
«ուռուցք»
ատտ. κάλη
հ. իսլ.
haull
«փոշտանոց»
Մատենագիտություն
H. AG 160;
Աճ. ՀԱԲ 391;
Ջահ. ՀԼՊ 131
Էջ 341, սյունակ 1
ԽՈՆՋԱՆ
(խոնճան), -ունք
«վարտիքակապ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *kenk-
«գոտեորել, կապել»
Թերեւս նոյնն է խոնջան (խոնճան) «վարտիքի կապ» բառի խոնջ-ի (խոնճ-ի) հետ: Որեւէ կապ կա՞ այս բառի եւ հ. հնդկ. káñcate «կապում է» բայի միջեւ (<հնդեւրոպական *kenk- «գոտեորել, կապել»)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
káñcate
«կապում է»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։