Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 773 բառահոդված (էջ 20/78)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 208, սյունակ 1 Էջ 208
ԴՕՐԻՔՍ «վտակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ρύαξ «հեղեղ»
(տալիս է ρύαξ «հեղեղ» բառը, բայց չի բացատրւում դօ-ն)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 698
Էջ 209, սյունակ 1 Էջ 209
ԵԱՓԵԱՐ «մի դեղաբույս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Էջ 209, սյունակ 1 Էջ 209
ԵԲԻԶԱՂ «(ճգնավորի) վերարկու, պարեգոտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թրք. yaponjak
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 4) հիշատակում է Թիրաքյանի նշած այս ձեւը՝ հայ. եաբբնճաք գրությամբ, բայց նշում է, որ «բառարաններում չի գտնվում»։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 4
Էջ 209, սյունակ 1 Էջ 209
ԵԶ (-ոյ) «մեկ, միակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sem- «մեկ, միասին» (անմիջական նախաձեւ՝ *sem-gh-) °
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 4) չի ընդունում, բայց առաջարկում է նույնպես կասկածելի մի ստուգաբանություն՝ արեւելակովկասյան փոխառություն: հմմտ. աբխ., աբազ. zə, za, կաբ., ուբիխ. zzə:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ΐγγια
«մեկ» (Հես.)
լատ.
singuli
«առանձիններ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 902
Էջ 210, սյունակ 1 Էջ 210
ԵԹԻԱ (-այց, -ւաց) (եթիա, էթիա, եթւայ) «հողմաձուկ, ձկնկուլ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. αἴθυια
Մատենագիտություն
H. AG 347; Աճ. ՀԱԲ 7
Էջ 211, սյունակ 1 Էջ 211
ԵԼԻԴՈՐՈՍ «առասպելական մի օձ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հունարենից
Էջ 211, սյունակ 1 Էջ 211
ԵԼԻՈՆ (-ի, -աց) «ընտանիք, ցեղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հավանաբար հունարենից
Էջ 214, սյունակ 1 Էջ 214
ԵՂԵՍՄԱ(Թ) (եղեսոմք) ««ելս» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ եբրայերեն ինչ-որ բառ
տառադարձություն ինչ-որ բառի (հատուկ անվան), բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Էջ 215, սյունակ 1 Էջ 215
ԵՂՈՒԿ «խեղճ, թշվառ, ողորմելի, ավա՜ղ, ափսո՜ս, վա՜յ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «բնաձայնական» -ուկ վերջածանցով
Աճառյանը բխեցնում է *leug’- «կոտրել, բեկանել» արմատից, բայց սրանից կա բնականոն լույծ-ը (լուծանել)։ *leug’-ի կողքին *leug- ձեւի առանձնացումը հարցը չի լուծում, որովհետեւ հայերենում *g-ն *u-ից հետո նույնպես պիտի փոխվեր ծ-ի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղկություն, եղկելի, եղկել, եղկանք, եղուկել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ολολυγή
«ճիչ, ողբ»
հուն.
ελεγος
«եղերերգ»
հուն.
ελεος
«կարեկցություն, խղճահարություն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 22; Ջահ. ՀԼՊ 136
Էջ 216, սյունակ 1 Էջ 216
ԵՂՋԻՒՐ (հին՝ եղջեր), -ջեր, -ջերց (-ջերաւ) «եղջիւր, կոտոշ, պոզ, սրվակ, մի անկիւնազարդ, այծեղջիւր (պտուղ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k’er- «վերնամաս, գլուխ, եղջիւր, գագաթ» (անմիջական նախաձեւ՝ *k’reuer- կամ *k’reuro-) արմատից ենթադրված
*k՛reuer- կամ *k՛reuro- նախաձեւի դեպքում ենթադրվում է *k՛r-ի նույնպիսի զարգացում, ինչպես *bhr-ի դեպքում (աղբիւր եւ եղբայր բառերում), որը քիչ հավանական է․ անհավանական է նաեւ խեթ․ *karauar «եղջիւր» եւ հայ․ եղջիւր բառերի համար *ghr-ով նախաձեւի վերականգնումը (փոխանակ *k՛r-ով նախաձեւի)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղջերու, եղջերատր, եղջերիկ, եղջերուաքաղ, եղջերցել, միեղջերու, մահիկեղջիւր, ռնգեղջիւր, այծեղջիւր, միեղջիւր, եղջերենի, եղջերաւոր, եղջիւրաքոյս, եղջիւրահանդիպեալ