Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«n-» որոնման արդյունք՝ 182 բառահոդված · Էջ 2 / 19
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 50, սյունակ 1 Էջ 50
ԱՆԱԳՈՒՄ «մի տեսակ օդ կամ քամի»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *an- «շնչել, շունչ, հողմ, քամի»
Ծագումն անհայտ է: Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *an- «շնչել, շունչ, հողմ, քամի» արմատի հետ:
Էջ 56, սյունակ 1 Էջ 56
ԱՆԵՐ I -ոյ, ուշ՝ -ի, -աց «աներ, կնոջ հայր, աներորդի, աներանք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *an- «նախնի» (անմիջական նախաձեւ՝ *anero-) հնչյունապես քիչ հավանական է *anetero
հնչիւնապես քիչ հաւանական է *anetero
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աներանալ, Լիբանաներ, աներորդի, աներձագ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. հան (հ-ով՝ ի տարբերութիւն աներ-ի)
հ. վ. գ. ano «նախնի, նախապապ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 37
Էջ 59, սյունակ 1 Էջ 59
ԱՆՁՆ -ին, -ինք, -անց «ինքը, անձ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ang'hen- «շունչ, անձ»
«շունչ, անձ» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անձնազով, անձնական, անձնակից, անձնասպան, անձնատուր, անձնգովութիւն, անձնահաճոյ, անձնսիրութիւն, անձնընտիր, անձնիշխան, առանձնել, ստանձնել, յանձանել, անձնիւր, անցնիւր, դատարկանձն, միանձն, մեծանձն, վեհանձն, յանձնձել, անձնուէր, անձնուիրութիւն
Նոր՝
առանձին(ն), անձնականութիւն, անձնավստահ, անձնատուութիւն, անձնազոհ
Էջ 61, սյունակ 1 Էջ 61
ԱՆՈՒՆ (-ն) (անուան, -անք, -անց) «անուն, համբավ, հռչակ, ինչ-որ մարդ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(a)nōmn- «անուն»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անուանագետ, անուանադիր, անուանակիր, անուանակից, անուանել, անուանի, անուանարկ, մեծանուն, վատանուն, քաջանուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. nāman
հուն. ὄνομα
լատ. nōmen
գոթ. namō «անուն»
Մատենագիտություն
H. AG 420; Աճ. ՀԱԲ 208
Էջ 65, սյունակ 1 Էջ 65
ԱՇՈՒՆ (-նան) «աշուն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *os-en- «աշուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *os-skh-on-, *es-en-, *os-en-)
Բնիկ հնդեւրոպական, բայց բուն նախաձեւի վերականգնումը դժվարություն է հարուցում.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշնանաբեկ, աշնանային, աշնանայք, աշնանատունկ, աշնանի, աշնային, աշնայնի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ. asans «բերքահավաք, հունձք. ամառ»
պրուս. assanis
ռուս. осень «աշուն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 123
Էջ 75, սյունակ 1 Էջ 75
ԱՌՆ (-ին, -ինք) «արու վայրի ոչխար, շիլկերտ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *rsen- «արական»
արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. ršabha- «ցուլ», ավ., հ. պ. aršen, հուն. άρσην, άρρην «այր, տղամարդ, արու կենդանի»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ršabha- «ցուլ»
ավ. aršen
հ. պ. aršen
հուն. άρσην, άρρην «այր, տղամարդ, արու կենդանի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 261
Էջ 76, սյունակ 1 Էջ 76
ԱՍԵՂՆ (ասիղն, ասեղ, ասեխ), -ասդան, -դունք «ասեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ak'- «սուր» (անմիջական նախաձեւ՝ *ak'i-l-ōn-)
Բաղադրութիւններ...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասեղնագործ, ասեղնակար, ասղնագործ, ասեղնակերպ, ասղնեգործ, ասեղնաձեւ, ասղանի, ասեղնաւոր, ասղենի, ասղնագործութիւն, ասղնանի, ասեղնակարկատ, ասղնաբոռոպ, ասղանեբոռոպ, ասղնածեծ, ասղնաչափ, ասղնեայ, ասղաբան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ. egle «քիստեր» (հզն.)
հ. ալ. osla
ռուս. оселок «սրոց, հեսան»
հուն. άχίς «ծայր»
լատ. aciēs «ծայր, սայր»
Մատենագիտություն
H. AG 421; Աճ. ՀԱԲ 268
Էջ 81, սյունակ 1 Էջ 81
ԱՏԱՄՆ (-ան, -ունք) «ատամ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ed- «ուտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ədnt-mn-)
«ուտել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ատամացել, ատամացի, ատամահան, ատամնաբափ, ատամնափխիլ, ատամնառու, ատամնատակ, ատամնացաւ, ատամնաւոր
Նոր՝
ատամնաբոյժ, ատամնաբուժարան, ատամնափորիչ, անատամ, եռատամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. dan
հյց. dantam
հուն. odous, -ontos
լատ. dens, -tis
բրետ. dant «ատամ»
Մատենագիտություն
H. AG 422; Աճ. ՀԱԲ 285-286; Pok. IEW 289
Էջ 82, սյունակ 1 Էջ 82
ԱՏԵԱՆ (-ի, -ից) «ժողով, նիստ, ժողովասրահ, դատարան, դատաստան, հարցաքննություն, տաճարի բեմի առաջամաս, ժամանակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *sed- «նստել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sodin- կամ *sod- (+ եան))
Կա իրան. ծագման վարկած, բայց չկա համապատասխան վստահելի վկայութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ատենակալ, ատենաքարշ, ատենադպիր, հանդիսատեան, ատենընտիր, ատենաբանել, ատենախոսել, ատենախոսութիւն, ատենապետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խոլ. suide (sodiam) «նստելու տեղ, նստում»
լատ. solium «գահ, բազկաթոռ»
Մատենագիտություն
H. IF. Anz. 47; Աճ. ՀԱԲ 287; Ջահ. ՀԼՊ 146
Էջ 93, սյունակ 1 Էջ 93
ԱՐՄ (-ի) (արմն, -ին) «արմատ, ճյուղ, շառավիղ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *er- «շարժել, հուզել, բարձրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *or-mo-, *ormen-, *ormenos)
թերեւս այստեղից է նաեւ հայերի արմեն անվանումը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արմնիլ, արմախարիսխ, արմատ, արմատել, արմատագետ, արմատախիլ, արմատակեր, արմատանալ, արմատիք, արմատաժողով, երկարմատեան, հաստարմատ, խորարմատ
Նոր՝
արմատական, արմատանալ, կինարմատ, կնիկարմատ, զարմ, զարմուհի, անզարմ, քաջազարմ, բարեզարմ, կայսերազարմ, արմանալ, արմանալի, արմացումն, զարմանալ, զարմանագործ, զարմանազան, զարմանալի, զարմացումն, ընզարմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ορμενος «ցողուն, ծիլ, ընձյուղ»
հուն. οραμνος «ճյուղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 327; Ջահ. ՀԼՊ 123