Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 399, սյունակ 1
ԿԵՆԴ-ԱՆ-
«կենդանի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական կեանք-ից` -դ ածականով (*-t) եւ -ան ածանցով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կենդանանալ,
կենդանութիւն,
կենդանագիր,
կենդանածին,
կենդանական,
կենդանապահ,
կենդանատու,
կենդանարար,
կենդանացու,
անկենդան,
չկենդանի,
երկկենդան,
բարեկենդան,
կենդանաբան,
կենդանաբանութիւն
Էջ 520, սյունակ 1
ՄԵԳԱՂԷ
(-դու)
«մեծ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἡμεγάλη
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 253
Էջ 521, սյունակ 1
ՄԵՂԵԴԻ
(-դւոյ, -դեաց)
«եկեղեցական երգ, քաղցրաձայն երգ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. μελῳδία
Մատենագիտություն
H. AG 364;
Աճ. ՀԱԲ 299
Էջ 522, սյունակ 1
ՄԵՂՐ
(-դու)
«մեղր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *melit-
«մեղր»
որն ուներ նաեւ *medhu- զուգահեռ ձեւը
արմատից, որն ուներ նաեւ *medhu- զուգահեռ ձեւը. հմմտ. հուն. μέλι, լատ. mel, հ. իռլ. mil «մեղր»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մեղրախորիսխ,
մեղրոդի,
իշամեղու,
մեղրամիս,
մեղրամոմ,
մեղրուցան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μέλι
լատ.
mel
հ. իռլ.
mil
«մեղր»
Մատենագիտություն
H. AG 473;
Աճ. ՀԱԲ 302;
Ջահ. ՀԼՊ 181
Էջ 620, սյունակ 1
ՊԱՆԵՄՈՍ
«էոլա-դորիական օրացույցի հուլիսը»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. πανέμος
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 21
Էջ 684, սյունակ 1
ՍԿՈՒՏՂ
«ափսե, պնակ, սկավառակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. scutella
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 231
Էջ 714, սյունակ 1
ՎՏԱՐԵԼ
«վտարել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. vitar-
փոխատու լեզու՝ հ. պ. vitar
փոխատու լեզու՝ պ. gudāštan
«անցնել»
բայահիմքով իրանական աղբյուրից՝ vitar-. հմմտ. հ. պ. vitar, պ. gudāštan «անցնել» (իրան. tar- արմատից)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
վտարել,
վտարական,
վտարան-դել,
վտարանդի,
վտարանդիկ,
վտարանդութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 351
Էջ 757, սյունակ 1
ՓԱՅԾԱՂՆ
(-ն, -դան, -դամբ)
(փայծեղն, փայծաղն)
«փայծաղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sphelg’en-
(անմիջական նախաձեւ՝ *spleng’h-, *spleg’h-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *sphelg’en-` *spleng’h-, *spleg’h- արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փայծաղնացավ,
փայծաղոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
plīhán
մ. պ.
spārz
հուն.
σπλήν
լատ.
lien
անգլ.
spleen
«փայծաղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 477
Էջ 774, սյունակ 1
ՔԱՂԱԴԻՐ
(սեռ. -դրի)
«մորթե կամ մաշկե անկողին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ բյուզ. հուն. χαλάδριον
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 542
Էջ 795, սյունակ 1
-ԱՅԻՆ
«ամառային, ամսային, գարնանային, երկնային, մարդկային, իւրային, ծերային, մերային, նոցային»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմուած է -ա(յ) տարրից եւ -ին ածանցից: Հմմտ. նախ՝ իւրային-իւրոյին, ծերային-ծերոյին, մերային-մերոյին տարբերակները՝ իւրոյ, ծերոյ, մերոյ ձեւերի կողքին՝ իւրոյ-իւրոյին-իւրային զարգացմամբ (վերջինս՝ համաբանութեամբ): Երկրորդ՝ նոցա-նոցային կազմութիւնը՝ հիմքային ա-ի պահպանմամբ եւ -ին ածանցով: Երրորդ՝ ա-ով հիմք ունեցող բառերի -ային-ով կազմութիւնները՝ հնդեւրոպական դարբին, -ա-ց-դարբնային, երկիր, -ա-ց-երկրային, լեզու, -ա-ց- լեզուային եւ այլն (հերթագայական են ամարային, ձմերային ձեւերը ամառն, -րան, ձմեռն, -րան ձեւերից՝ ամառնային, ձմեռնային ուշ ձեւերի կողքին), ոչ հնդեւրոպական ագարակ, -ա-ց - ագարակային, աշխարհ, -ա-ց - աշխարհային, խաւար, -ա-ց - խաւարային, հրեշտակ, -ա-ց - հրեշտակային եւ այլն: Հիմքային -ա-ի անկումից յետոյ ընկալուելով որպէս ինքնուրոյն ածանց՝ -ային-ը բառեր է կազմել նաեւ ոչ -ա-ով հիմքերից՝ աշուն, -նան - աշնանային, երկին, -ի-ց - երկնային, հող, -ոյ հողային, ջերմ, -ոյ ջերմային եւ այլն: Անհաւանական պէտք է համարել իրանական ծագման վարկածը՝ -aina- (աւեստ. -aēna-, հ. պրսկ. -aina-) ածանցից, որ նիւթական ածականներ է կազմել՝ աւեստ. zaranaēna- «ոսկեայ», հ. պրսկ. aθangaina «քարէ» եւ այլն: Իրանական ածանցը գործածութեամբ շատ աւելի նեղ է եղել եւ միջին շրջանում ունեցել է -են տեսքը: Կարելի է կարծել, որ իրանական ածանցը նպաստել է հայերեն ածանցի բաղադրիչների միասնացմանը եւ տարածմանը, եթէ ունենայինք նիւթ նշանակող իրանական ծագման հիմքերից -ային-ով կազմութիւններ, բայց այդպիսիք չկան: ուրարտական -aini-ով հատուկ անունները պէտք է հայկական եւ իրանական կազմութիւններ լինեն, կամ կազմուած լինեն ուրարտական -ni-ով՝ -ia-ով հիմքերից:
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։