Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 23, սյունակ 1
ԱԶԴ
(աստ)
«լուր, տեղեկութիւն, զգացողութիւն, ազդեցութիւն, ազդեցիկութիւն, կարողութիւն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *past
«ամուր»
փոխատու լեզու՝ հ. պ. azdā
փոխատու լեզու՝ պրթ. azd
փոխատու լեզու՝ մ. պ. azd
թերեւս աստ գրութեամբ ձեւերը ծագմամբ տարբեր են ազդ-ով ձեւերից եւ ծագումն են հ.-ե. *past «ամուր» արմատից, որից նաեւ հայ. հաստ «ամուր. հաստ» բառը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ազդել,
ազդարար,
ազդելի,
ազդոյ,
աստոյ,
ազդու,
աստու,
աստետր,
աստի(ն)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 85-86
Էջ 23, սյունակ 1
ԱԶԴԵՐ
(ազդիր)
««թեզանի» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *pag’
«ամրացնել»
Հազիւ թե կապ ունենայ ազդն բառի հետ եւ ծագի հնդեւրոպական միեւնոյն *pag’ «ամրացնել» արմատից՝ այլ ածականով:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 23, սյունակ 1
ԱԶԴՐ
(աստր), -եր (ուշ՝ -երի, -երաց, -երանք)
«զիստ, ոտքի վերնամաս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ost-dh-ur-
(անմիջական նախաձեւ՝ *ozdhur)
նախաձեւ
Հիւբշմանի նշած եւ Աճառեանի ՀԱԲ-ում (1, 86) բերուած զուգահեռները (հ. հնդկ. sákthi, աւ. haxti «աճուկ» եւ հուն. ἰσχί, ἰσχίον «ազդր») հայերենից ձեւով շատ հեռու են եւ Pok. IEW-ում (930) բերւում են *(s)keng- արմատի տակ, որ ոչ մի կերպ չէր կարող տալ ազդր: Ջահ. ՀԼՊ-ում (142) կասկածով նշուած հուն. σφύς «ազդր» զուգահեռը եւ վերականգնուած *ost-dh-ur- > *ozdhur նախաձեւը լիովին հաւաստի չեն:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sákthi
«աճուկ»
աւ.
haxti
«աճուկ»
հուն.
ἰσχί, ἰσχίον
«ազդր»
հուն.
σφύς
«ազդր»
կասկածով
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 86;
Pok. IEW 930;
Ջահ. ՀԼՊ 142
Էջ 23, սյունակ 1
ԱԶՆ
-ին, -ինք, -անց
«սերունդ, ցեղ, ազգ, տեսակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *g'en
«ծնել»
փոխատու լեզու՝ աւ. ā-sna
«բնածին, ազնուական, ազնիւ»
փոխատու լեզու՝ պ. (թուրք.) zn
փոխատու լեզու՝ զրադ. āznāvaz
«ազնուական»
իրան. zan «ծնել» (<հ.-ե. *g'en):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիցազն,
դիցազնունք,
հսկայազն,
համազն,
հայկազն,
հայկազուն,
երկազն(ի),
թագազն,
ծառայազն,
ազնիւ,
ազնուական,
չազնուութիւն,
ազնուամեծար,
ազնվաշուք,
ազնվափայլ,
ազնվապետութիւն,
ազնվապետական,
անազնիւ,
գերազնիւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
ā-sna
«բնածին, ազնուական, ազնիւ»
*zan «ծնել» արմատից
զրադ.
āznāvaz
«ազնուական»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 512-513
Էջ 23, սյունակ 1
ԱԶՏԻՀ
«ազնուականութիւն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. āzātīh
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
āzātīh
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 87-88
Էջ 24, սյունակ 1
ԱԲԱԲԵԿ
«ջուկների ժամանակ), դաստիարակ, խնամակալ»»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արեւել. թյուրք. atabeg
փոխատու լեզու՝ չաղաթ. atabeg
հմմտ. արեւել. թյուրք. atabeg, չաղաթ. atabeg
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աբաբեկություն
Մատենագիտություն
H. AG 261;
Աճ. ՀԱԲ 88
Էջ 25, սյունակ 1
ԱԼԱՐԵԼ
«ամաչել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al-
«թափառել, մոլորվել, հոգեպես խառնվել, իրենից դուրս գալ»
*-ար ածանցով կազմված
Կապ չունի ալարել «ծուլանալ» բայի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀλύω
«հուզված լինել, շփոթված լինել, խուճապի մատնվել, իրենից դուրս գալ»
լատվ.
aluôt
«մոլորվել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՊԲՀ 85-86
Տե՛ս նաեւ
Էջ 25, սյունակ 1
ԱԼԻ
I
(-ւոյ, -եաց)
«ալիք, կոհակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«գորշ, սպիտակ, դժգույն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *poliiā-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ալեկոծ,
ալեկոծել,
ալեակ,
ալիհաստատ,
երեքալեան,
ալեծածան,
ալեծե
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πολιός
«սպիտակ, ալեհեր. ալեկոծ, փրփրակալած»
քրդ.
pēl
«ալիք, կոհակ»
Մատենագիտություն
H. AG 412, 520;
Աճ. ՀԱԲ 93
Տե՛ս նաեւ
Էջ 25, սյունակ 1
ԱԼԻ
II
(-ւոյ, -եաց)
«սպիտակ (մազ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«գորշ, սպիտակ, դժգույն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *poliiā-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ալետոր,
ալեխառն,
ալեզարդ,
ալեհեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
palitá
«գորշ. սպիտակ (հգն.), սպիտակ մազեր»
հուն.
πολιός
«սպիտակ, ալեհեր, ալեկոծ, փրփրակալած»
Մատենագիտություն
H. AG 412, 520;
Աճ. ՀԱԲ 93
Տե՛ս նաեւ
Էջ 25, սյունակ 1
ԱԼԻ
III
«տեղում պտտվող իր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«թեքել, շրջել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *əliio-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
իլ(իկ)
հայ.
աղեղն
կիմր.
olwyn
«անիվ»
<*oleinā
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։