Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 70 բառահոդված (էջ 2/7)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 174, սյունակ 1 Էջ 174
ԳՈՒՐԳԱՍԱՐ «գայլագլուխ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պարսկերեն gorgsar
փոխատու լեզու՝ պարսկերեն gurgsar
Վրացական թագավոր Վախթանգի մականունը (Գորգասալ)՝ բուն պարսկերենից (gorgsar, gurgsar) ստացված ձեւ:
Էջ 223, սյունակ 1 Էջ 223
ԵՐԵՐ (երր) «երերում, տատանում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tres- «դողալ, երերալ» կրկնությամբ կազմված
հ.-ե. արմատ՝ *rei-r(ēi)- «դողալ, դողդողալ» վերականգնում
Բնիկ հնդեւրոպական` *tres- «դողալ, երերալ» արմատից` կրկնությամբ կազմված: Մոկռոնին (Pok. IEW 1, 1095) հանում է *tresri- ձեւից, բայց սա պիտի տար *երեռ: Եթե ճիշտ է հնդեւրոպական կրկնավոր *rei-r(ēi)- «դողալ, դողդողալ» ձեւի վերականգնումը (հմմտ. գոթ. reiran «դողալ», հ. հնդկ. lēlāyáti «օրորվում է, երերում է, դողում է»), ապա հնարավոր է երեր-ի պատկանելությունը սրան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երերիր, երերագին, երերում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
trasati
«դողում է»
հուն.
τρεω
«դողալ, վախից փախչել»
լիտվ.
trĭšëti
«դողալ»
գոթ.
reiran
«դողալ»
հ. հնդկ.
lēlāyáti
«օրորվում է, երերում է, դողում է»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 48; Pok. IEW 1095
Էջ 227, սյունակ 1 Էջ 227
ԵՐԿՆ (-ան, -ունք, -անց) «երկունք, երկունքի ցավ, տառապանք, տագնապ, վախ, սարսափ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ed- «ուտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ed-udn(°)) (°)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկնել, երկնիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
οδυνη
հուն.
εδυνα
«ցավ, տառապանք» (էոլ.)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 289; Աճառյանը ՀԱԲ 64
Էջ 227, սյունակ 1 Էջ 227
ԵՐԿ-Ն «վախ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *duei- «վախենալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *dui-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկնչիլ, երկնչոտություն, երկչոտ, երկիւղ, երկեղ, երկիղ, երկիւղած, երկիւղուկ, երկեղուկ, երկեղոտ, աներկիւղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
dvaēθa
«սպառնալիք»
հուն.
δείδω
«վախենալ»
հուն.
δεος
«վախ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 65; Pok. IEW 227
Էջ 232, սյունակ 1 Էջ 232
ԶԱՅՏԵԼ «վախենալ, այսահարվել, ապշել, հիմարանալ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
կազմված է այս «դեւ» արմատից՝ զ- նախածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զայսայտել, զայսոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայերեն
այսոր
«դիվահար»
հայերեն
այսոտ
«դիվահար»
Էջ 257, սյունակ 1 Էջ 257
ԹԱՆԳՈՒԶԵԼ «վախից թաքցնել, վախից լռել»
Ստուգաբանություն ()
Էջ 262, սյունակ 1 Էջ 262
ԹԱՔ-Չ-ԻԼ (թագ-չ-իլ) «թաքնվել, ծածկվել, պահվել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pet- «տապալել, խոյանալ, նետվել, թռչել, ընկնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ptā-k-)
արմատից։ (հայ-հունական զուգաբանություն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաքուն, թաքթաքուն, թաքնուլ, թաքնի, թաքնաբար, թաքուստ, թաքստոց, միաթաքուն, քննաթագոյց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πτήσσω
«վախեցնել, վախից թաքնվել» <*πτακιω
դոր.
πτασσω
«վախեցնել, վախից թաքնվել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 826; Ջահ. ՀԼՊ 144
Էջ 270, սյունակ 1 Էջ 270
ԹՈԹՈՎ «թոթով, թլվատ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Կրկնավոր պատկերավոր կազմություն։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 193) որպես բնիկ հնդեւրոպական միացնում է թոթվել բայի արմատի հետ եւ բխեցնում *(s)teu- «բարձրաձայն գովել, օրհներգել» արմատից, որ անհավանական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոթովախօս, թոթովախօսութիւն, թոթովել, թոթովութիւն, թոթովատ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 193
Էջ 290, սյունակ 1 Էջ 290
ԼԱԿ- («լակում, լակելը» (բրբ. լակ «շան լակ, շան հեղուկ ուտելիք»))
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lak- «չայպացնելով ուտել, լակել» (անմիջական նախաձեւ՝ *lakk-) բնաձայնական
արմատից, որ բնաձայնական է եւ զուգահեռներ ունի այլ լեզվախմբերում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լակել, լակոտալ, շնլակ, կատուլակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
lakti
«լակել»
հ. սլ.
lakati
«լակել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 260; Pok. IEW 653
Էջ 324, սյունակ 1 Էջ 324
ԽԱՒՍ-Ք (խօս), -ից «խոսված բան, խոսք»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաւսիլ, խաւսակից, խաւսարան, խաւսելի, խաւսնակից, խաւսնայր, խաւսող, անխաւս, բարեխաւս, բազմախաւս, խաւսումն, զարդախաւս, երկխաւս, ընդունայնախաւս, ընդվայրախաւս, թոթովախաւս, լաւախաւս, խառնախաւս, խորախաւս, հայախօս, տաճկախօս, վրացախօս, ռուսախօս, համախօսական, խօսակցական