Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 31 բառահոդված (էջ 2/4)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 449, սյունակ 1 Էջ 449
ՀԱՍՏ (-ի, -ից) «հաստատուն, հաստ. հաստատություն, ամրություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր» հիմքից: Այստեղից են նաեւ հաստորբ, հաստատ, այլեւ, թերեւս, Աճառյանի կողմից (ՀԱԲ 1, 85) ազդ-ի տակ դրվող աստի, աստին, աստոյ, «հաստատուն» եւ աստոյ, աստա «զորեղ» բառերը: Հնարավոր է, որ մասամբ խառնված լինի *ost- «ոսկր» արմատի (>հայ. ոսկոր) ածանցական իմաստի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստել, հաստանալ, հաստիչ, հաստոց, հաստումն, հաստաբեստ, հաստակաշի, հաստակապ, հաստահարուստ, հաստահեղույս, հաստահիմն, հաստամագիլ, հաստամետ, հաստանդամ, հաստապինդ, հաստարմատ, հաստույժ, հաստաբուն, հաստագլուխ, հաստամարմին, հաստավիզ, հաստափոր, հաստորբ, հաստատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pastyá-
«տուն, բակ, բնակարան» իբրեւ հաստատուն բնակություն
հ. իսլ.
fastr
«հաստատուն, ամուր»
հ. անգլ.
fast
«հաստատուն, ամուր»
հ. վ. գ.
festi
«հաստատուն, ամուր»
խեթ.
hastai-, hasti-
«ոսկոր, դիմացկունություն, դիմադրողականություն»
Մատենագիտություն
H. AG 464; Աճ. ՀԱԲ 49
Տե՛ս նաեւ
Էջ 468, սյունակ 1 Էջ 468
ՀՈՒՐԱՍՏԱՑ ««սառնամանիք» (°)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կարծես թե կազմված է հուր եւ ստաց բաղադրիչներից, բայց ըստ համատեքստի ենթադրվող իմաստը չի համընկնում սրանցից բխող ընդհանուր իմաստին
Էջ 504, սյունակ 1 Էջ 504
ՄԱՄ «տատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mam(m)a (անմիջական նախաձեւ՝ *mā) բոբովաբառ է (մանկական բառ)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *mam(m)a նախաձեւից, որ ունի նաեւ ոչ կրկնավոր *mā ձեւը եւ բոբովաբառ է (մանկական բառ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մամխոտայ, նախամամ, երկմամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
mām(ā,-i)
«մայր»
հուն.
μάμμη
«մայր, տատ»
լատ.
mamma
«ստինք, մայր»
լիտվ.
māmā
«մայր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 604; ՀԱԲ 242
Էջ 504, սյունակ 1 Էջ 504
ՄԱՄԱՅ «մամաց, կաթնանյութ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mam(m)a «մայր» բոբովաբառից (մանկական բառից)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *mam(m)a բոբովաբառից (մանկական բառից), որ ուներ հիմնականում «մայր» իմաստը. բառը ուղեկցվում է նաեւ այլ իմաստներով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
mamma
«մայրիկ (մանկ.), ստինք, ծիծ»
Էջ 559, սյունակ 1 Էջ 559
Ն- (3-րդ դեմքի ցուցական արմատ) «3-րդ դեմքի ցուցական արմատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(e)no
*(e)no արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նա, ան, նոյն, այն, աւանիկ, անաւանիկ, անդ, անդր, անդրեն, անտի, անդուստ, անդստին, անդանաւր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
*ana
ավ.
ana
հուն.
ένη
«երեկ չէ առաջին օրը, վաղանց»
գոթ.
jains
լիտվ.
anas
ռուս.
он
«նա»
Մատենագիտություն
H. AG 478; Աճ. ՀԱԲ 416
Էջ 605, սյունակ 1 Էջ 605
ՈՍՏԻՆ (ոստան) «անջրդի, չոր, ցամաք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *as- «վառ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ozd- (*azd- ի կողքին))
Կասկածելի է դարձնում հ.-ե. *a-ի դիմաց *o-ի առկայությունը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոստնական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 571
Տե՛ս նաեւ
Էջ 613, սյունակ 1 Էջ 613
ՉԻՉ «ստինք» (բժշկական (ԲՀ))
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
բնաձայն-պատկերաւոր կազմութիւն
Էջ 645, սյունակ 1 Էջ 645
ՊՏՈՒԿ «բողբոջ, ծիլ, ստինքի պտուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հայերեն)
հ.-ե. արմատ՝ *bu- «փչել, ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bu-d-, *bu-)
Կազմված է պտուտ «բշտիկ» արմատից՝ -ուկ վերջածանցով որից նաեւ պուտ «բշտիկ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 100; Աճ. ՀԱԲ 112
Էջ 646, սյունակ 1 Էջ 646
ՊՐԱՍՏԻՆ (պրաստ, պռաստ) «արվարձան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. προάστιον
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պռաստնոց
Մատենագիտություն
H. AG 375; Աճ. ՀԱԲ 114
Էջ 661, սյունակ 1 Էջ 661
-Ս «առաջին դեմքի ցուցական հոդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'o- «սա, այս» դերանունից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այս, աւասիկ, աստ, աստէն, այսր, այսրէն, աստի, աստուստ, աստստին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
šis
«այս»
ռուս.
сей
«այս»
հուն.
ἐκεῖ
«այնտեղ»
լատ.
citra
«այստեղ»
Մատենագիտություն
H. AG 487; Աճ. ՀԱԲ 150