Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 32, սյունակ 1
ԱՀԱՆԳ
-ից
«նպատակ, մտադրություն, համաձայնություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական āhang
իրանական աղբյուրից` պրս. āhang
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 113
Էջ 33, սյունակ 1
ԱՂԱԳ
(-ի, -աց)
(եղագ, եղանգ)
«ճանապարհ, ուղի, պատճառ, միջոց, հնար»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունենա ակկադ. alāku(m), alaktu «ընթացք, ճանապարհ, ուղի» բառերի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ակկադ.
alāku(m)
«ընթացք, ճանապարհ, ուղի»
ակկադ.
alaktu
«ընթացք, ճանապարհ, ուղի»
Էջ 34, սյունակ 1
ԱՂԱՆՁ
«աղանձ, բոված ցորեն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«ալյուր, փոշի, ալյուրից շիլա»
(անմիջական նախաձեւ՝ *polntio)
Աճառեանը (ՀԱԲ 1, 121) նմանութիւնը համարում է պատահական, բայց իր տուած ստուգաբանութիւնը անհաւաստի է (Pok. 1-ում *lendh- «կերակուր պատրաստել, եփել» արմատ չկայ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղանձնիլ,
աղանձել,
աղընձել,
աղնձել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
աղանդեր (՞)
բրբ.
աղանձ
«փշրված կորկոտ»
հ. հնդկ.
palala
«տորորած բունջութ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 121;
Pok. None
Էջ 37, սյունակ 1
ԱՂԻ
(-ք, -եաց)
«աղիք, լար, գութ, ինքը»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«ծռել, թեքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *oliā)
հ.-ե. արմատ՝ *li-t
Այստեղ է նաեւ աղիճ «նրբաղիք» բառը: Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *el- «ծռել, թեքել» արմատի հետ՝ *oliā>աղի, -եաց. հմմտ. լիտվ. laja «հովիտ, գոգավորություն», այլեւ՝ *li-t > գոթ. lious «մարմնի անդամ, ծնվածք, ծոց»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղեբախք,
աղեկէզ,
աղեխարշ,
աղեկոտոր,
աղեմատն,
աղեյարմար,
աղեպատ,
աղախարշանք,
աղապատանք,
աղիբար,
աղիկամի,
տասնաղի,
եաթնաղի,
քաղցրաղի,
նեղաղի,
փքաղի-ք,
աղեբախություն,
աղեխորով,
աղեկապ,
աղեկիզիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
laja
«հովիտ, գոգավորություն»
գոթ.
lious
«մարմնի անդամ, ծնվածք, ծոց»
Էջ 37, սյունակ 1
ԱՂԻՒՍ
(-ոյ)
«աղյուս»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *lēu-
«քար»
(անմիջական նախաձեւ՝ *lēu-k-)
Անհավանական է Աճառյանի կարծիքը (ՀԱԲ 1, 130) բառի փոքրասիական ծագման մասին՝ ըստ Հեսիքիոսի ավանդած άλιφ «ժայռ» բառի, որի սկզբնաձեւն է αιγιลิφ (Chantraine DELG 1, 62): Քիչ հավանական է նաեւ ենթադրել բնիկ հնդեւրոպական ծագում՝ *lēu- «քար» արմատից (*lēu-k-՞):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղիւսագործ,
աղիւսաթի,
աղիւսեայ,
աղիւսակ,
աղիւսակերտ,
աղիւսապատ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 130;
Chantraine DELG 62
Էջ 37, սյունակ 1
ԱՂԻՓ
(աղի-)
«թույլ, տկար, խախուտ, խարխուլ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *alp-
«փոքր, թույլ (՞)»
հետագա ձայնավորմամբ (-ի-ի վերականգնմամբ)
հետագա ձայնավորմամբ (-ի-ի վերականգնմամբ): Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 131) նմանությունը համարում է պատահական՝ առանց նկատի առնելու ուշ ձայնավորման հնարավորությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զաղիփաղիփ,
աղիփուն,
ղաղիփումն,
աղիփուցանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
álpa, alpaka-
«փոքր, քիչ, սակավ»
լիտվ.
alpùs
«թույլ»
լիտվ.
alpti
«ուշաթափվել»
Մատենագիտություն
Աճառյանը (ՀԱԲ 131
Էջ 39, սյունակ 1
ԱՂՊԱՏ
«մատնունի (բույս)»
(բուսաբանություն)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 41, սյունակ 1
ԱՃԱՌ
II
(ուճառ, օճառ)
«նյարդ, ջիղ, կռճիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Բաղադրություններ՝ աճառապատ, աճառապինդ, աճառամաշկ, աճառային: Փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աճառապատ,
աճառապինդ,
աճառամաշկ,
աճառային
Էջ 41, սյունակ 1
ԱՃԱՌ
III
(աւճառ)
«սարք, հանդերձանք, ձիասարք, օժիտ, նյութ, զարդ, առիթ, պատճառ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. afčār
փոխատու լեզու՝ պ. afzar
Հմմտ. նաեւ հ. պ. ačarna (Դատուրբ):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. պ.
ačarna
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 139
Էջ 46, սյունակ 1
ԱՄՈՒՐ
(-ոյ, -ի, -աց)
«ամուր, պինդ, ամուր տեղ, ամրոց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mei-
«ամրացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *moi-ro-)
«փայտի կառույց»
ձայնավորի՝ առայժմ անբացատրելի փոփոխությամբ եւ ա-ի հավելմամբ (*o-°). հայ. ամուր-ի եւ վեդ. հնդկ. āmur բառերի նմանությունը պատահական է.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամրախիթ,
ամրանալ,
ամրաձածուկ,
ամրական,
ամրակողմն,
ամրաշէն,
ամրասրահ,
ամրապարիսպ,
ամրոց,
ամրութիւն,
անամրութիւն,
մենամուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
mūrus
«պատ, պարիսպ, պատնեշ, պաշտպանություն»
(հին՝ moiros)
լատ.
moe-nia
«պարիսպ, ամրություններ, ամրացված տեղ, քաղաք, քաղաքասահման, շենք, բնակարան, պալատ»
(այլ ածանցով)
գերմ.
*mairja
«(սահմանա)գիծ, (սահմանա)սյուն»
հայ.
մոյթ
անբացատրելի ձայնավորմամբ
Մատենագիտություն
Pok. IEW 709;
Mayrhofer, KEWA 673
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։