Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 53 բառահոդված (էջ 2/6)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 226, սյունակ 1 Էջ 226
ԵՐԻՍ ««ժողովանոցս» (ԲՀ` նաեւ սխալմամբ, «ժողանոցս»)»
Ստուգաբանություն ()
երեք բառի հայցականն է՝ միացած ժողովանոց ձեւի հետ, որ ընկալվել է որպես բացատրություն: հմմտ. ԲՀ՝ եռակըմբայք «երիս ժողովանոցս»:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 56
Էջ 230, սյունակ 1 Էջ 230
ԵՔԹԵՐԱՆ (եբթերան, սխալմամբ՝ (ն)եբտիւրբան) ««ձկնային» (որպես հատուկ անուն գործածված Երուսաղեմի տոների մեկի համար)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ιχθυηραν
տառադարձություն
Մատենագիտություն
H. AG 349; Աճ. ՀԱԲ 73
Էջ 238, սյունակ 1 Էջ 238
ԶԻ «ինչո՞ւ, ի՞նչ, ինչպէ՞ս, թէ, որ, որպէսզի, որովհետեւ, որքան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kʷi- «դերանուանական արմատ» զ- նախդիրով
Կազմուած է զ- նախդիրով` *kʷi դերանուանական արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զիարդ, զերդ, զերթ, զիարդապէս, մինչ զի, քանզի, փոխանակ զի, որպէսզի, վասն զի
Մատենագիտություն
H. AG 450; Աճ. ՀԱԲ 94
Էջ 265, սյունակ 1 Էջ 265
ԹԵ (հին` թէ) «եթե, թե, որ, մի՞թե, արդյոք, քանզի, որ, որովհետեւ, որպէսզի»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեեւ, թեթո(ք), թէպէտ, միթե, թեական, թեկուզ, թեութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 273, սյունակ 1 Էջ 273
ԹՈՒԹԻ (թութիայ) «ծարիր, ծարրաթար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թութիա
«մի ծաղիկ (որպէս աչքի դեղ գործածուող)»
Էջ 301, սյունակ 1 Էջ 301
ԼՈՐՏՈՒ (լուրտ «իժ») «լորտու (կենդանի՝ սողուն)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ըստ Աճառեանի (ՀԱԲ 2, 298) ստուգաբանօրէն կապուած է լորձն բառի հետ (որպէս «լորձնոտ»)։ Բայց հնարաւոր է կապը նաեւ լորտ «ծոյլ, թոյլ, հոգնած» բառի հետ՝ -ու ածանցով. հմմտ. բրբ. լորտուկ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բրբ.
լորտմձուկ
«մի խխունջ»
բրբ.
լորտուկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 298
Տե՛ս նաեւ
Էջ 302, սյունակ 1 Էջ 302
ԼՈՒԿԱՍ
Ստուգաբանություն ()
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 302) հնարավոր է համարում բացատրել «հանկարծ, պատահմամբ» եւ դիտել որպես բաղադրություն՝ լուկ + ամ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 302
Տե՛ս նաեւ
Էջ 317, սյունակ 1 Էջ 317
ԽԱՇԱՐ «ձող, ցից, նեցուկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. xašari «նեցուկ, ցից»
փոխատու լեզու՝ արաբ. hšr «ի մի հաւաքել»
Փոխառութիւն ինչ-որ աղբիւրից, որտեղից նաեւ վրաց. xašari «նեցուկ, ցից»։ Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 333) Մառի հետ միասին հասկանում է որպէս «մարդկային բազմութիւն»։ Այս դէպքում կարելի է ենթադրել արաբ. վաղ փոխառութիւն՝ hšr «ի մի հաւաքել» արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
xašari
«նեցուկ, ցից»
Մատենագիտություն
Աճառեան 333
Էջ 331, սյունակ 1 Էջ 331
ԽԻՏՈՒԼԱԿԱՆ «մի տեսակ կավ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Բաղկացած է խիմուլա կղզանունից եւ հայ. կան բառից որպէս թարգմանութիւն հուն. Կիմոլիա գի բառակապակցության:
Էջ 339, սյունակ 1 Էջ 339
ԽՈ(Ղ)ԽՈՂԵԼ (խոխոխել) «խողխողել, սպանել, մորթել, չարաչար սպանել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel- «կտրել» *k>*kh անցմամբ՝ որպես կրկնավոր կազմություն
հ.-ե. արմատ՝ *kel- «խփել, կտրել»
փոխատու լեզու՝ խեթ. hulhuliia «կռվում սպանել»
Թերեւս փոխառութիւն՝ խեթ. hulhuliia «կռվում սպանել»։ - Ջահ. ՀԼՊ 314։ Ավելի քիչ հաւանական է անմիջապէս բխեցնել հնդեւրոպական *(s)kel- «կտրել» արմատից (հմմտ. նաեւ *kel- «խփել. կտրել») *k>*kh անցմամբ՝ որպէս կրկնաւոր կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խողխողումն, խողխողիչ, սրախողխող, սրախողխողել, բազմախողխող, կիսախողխող, նորախողխող
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 314