Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որի» որոնման արդյունք՝ 422 բառահոդված
· Էջ 2 / 43
Էջ 48, սյունակ 1
ԱՅԹԻՌ
(աթիռ)
(յայթիռս կալ «ոտքի մատներին կանգնելով ուշադիր լսել» արտահայտութեան մէջ)
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 51, սյունակ 1
Էջ 53, սյունակ 1
ԱՆԳԶ
II
(անգզ)
«ունկ, կանթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ank-
«ծռել, թեքել»
անգզ «մի գիշատիչ թռչուն» բառի իմաստային մի զարգացումն է: Աճառյանը, (ՀԱԲ 1, 184) բխեցնում է պրսկ. angul(a), (angēla) «օղակ, կնճկամայթ» բառից, որի հնչյունական նման փոփոխությունը անհավանական է:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 184
Էջ 53, սյունակ 1
ԱՆԳՈՍ
(-ից)
(անգոսն-, անկոսն-, անկուսն-, անկոշն-, անկուշն, անկուշ-, անկուս-)
«արհամարհանք, մեծամտություն, ամբարտավանություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ang/k-
«ծռել, թեքել»
արմատից, որից կազմված են մարմնի մասերի զանազան անվանումներ: Հնարավոր է նաեւ բառի փոխառություն լինելը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անգոսնել,
անկոսնել,
անկոսնտել,
անկոշնել,
անգոսնասեր,
անգոսնասիրութիւն,
անգոսնութիւն,
անգոսնումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
angustha «ոտքի բթամատ»
ավ.
angušta «ոտքի մատ»
հ. վ. գ.
ancha, anka «ծոծրակ»
հ. իսլ.
ekkja «կրճ. գարշապար»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 56, սյունակ 1
ԱՆԴՐՈՒԱՐ
(անդրուվար, անդրվար, անդրավար, անդրուստ)
«լծված ձի կամ ջորի, մի տեսակ ձի, կառք»
Ծագումն անհայտ է
Կազմուած չէ՞ անդր եւ վար բաղադրիչներից (Հացունի) (հմմտ. Աճ. ՀԱԲ 1, 192)։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 192
Էջ 62, սյունակ 1
ԱՆՍԱԼ
«խոսքը լսել, խոսքին հնազանդվել, համբերել, սպասել»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *enk'-
«հասնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *onk'- կամ *nk'-)
հ.-ե. արմատ՝ *nek'-
«հասնել»
Որեւէ կապ կա՞ հնդեւրոպական *enk'-, *nek'- «հասնել» արմատի հետ (*onk'- կամ *nk'-> անս), որին սովորաբար հանգեցնում են հասանել բայը։ Բնականաբար, հանդես են գալիս երկու ձեւերը իրար հետ կապելու հնչյունական ու իմաստային դժվարություններ։ Սակայն նշենք, որ նախ՝ հասանել բայի բխումն այս արմատից ինքնին հնչյունապես հեշտ չէ, երկրորդ՝ հնդեւրոպական արմատին հանգեցվող ձեւերի իմաստները առանձին դեպքերում զգալիորեն հեռու են վերականգնվող հիմնական իմաստից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
չանսական,
չանսացութիւն,
չանսատրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
(ge)nægum «մոտենալ, դիմել, ձեռնարկել»
խեթ.
henk, hink «հանձնել, հանձնարարել, սահմանել, նշանակել, բաշխել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 63, սյունակ 1
ԱՆՑ
(-ի, -ից)
«անցում, ճանապարհ, ուղի, անցք, դիպված, նեղություն, վիժվածք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ant-
«առաջ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ant-s)
Հմմտ. հուն. ἀντομαι «հանդիպել, դիմել» (Pok. IEW 1, 49) կամ *snt-s-, *sent- «ընթանալ, գնալ»։ Հմմտ. հայ. ընթանալ (Ջահ. ՀԼՊ 147)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անցանել,
անցունակ,
անցարան,
անցիկ,
անցութիւն,
անցնող,
անցուորիկ,
հարեւանցի,
երջանցուկ,
թափանցանց,
լուսանցոյց,
վաղանցուկ,
անանց,
զանցուցանել,
ուխտազանցութիւն,
գերազանց,
առանց,
առանցանել,
առանցք,
զառանցել,
պատուիրազանցութիւն,
յանցանել,
յանցաւոր,
յանցանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀντομαι «հանդիպել, դիմել»
հայ.
ընթանալ
Մատենագիտություն
Pok. IEW 49;
Ջահ. ՀԼՊ 147
Տե՛ս նաեւ
Էջ 65, սյունակ 1
ԱՊԱ
«հետո, վերջում»
Փոխառություն (հավանաբար)
Աղբյուր՝ ավ. apa
(հավանաբար, քիչ հավանական է)
«հեռու, զատ»
Աղբյուր՝ հ. պ. apa
(հավանաբար, քիչ հավանական է)
«հեռու, զատ»
Քիչ հավանական է ենթադրել փոխառություն խեթերենից, որտեղ՝ appa «հետո, հետ, նորից»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապագայ,
ապաժաման,
ապաժամանութիւն,
ապառնի,
յապաղել,
յապաղութիւն,
անյապաղ,
ապաթարգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթերեն
appa «հետո, հետ, նորից»
Էջ 67, սյունակ 1
ԱՊԱՏ
(-ապատ, -պատ)
«շեն, բնակված, շեն տեղ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. āpāt
Աղբյուր՝ պ. ābād
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
Ներսեհապատ,
Պերոզապատ,
Վաղարշապատ
Նոր՝
Խանապատ, Կորիւնապատ, Ղազարապատ
Խանապատ, Կորիւնապատ, Ղազարապատ
Մատենագիտություն
H. AG 97;
Աճ. ՀԱԲ 229
Էջ 74, սյունակ 1
ԱՌԻՒԾ
(-ու, -ունք, ուղ՝ -ոյ)
(առեւծ, առեաւծ, մ. հայ. առոյծ)
«առյուծ, մի համաստեղություն, երաժշտական մի եղանակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *reug-
«մռնչալ»
Թերեւս հայկական կազմություն բնիկ հնդեւրոպական արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առիւծաբար,
առիւծագոյն,
առիւծակորիւն,
առիւծանալ,
առիւծենի,
մրջնառիւծ,
գետնառիւծ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 259
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։