Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 295, սյունակ 1
ԼԵՖ
«շեղ, զառիվայր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leph-
«թույլ կախվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *leb/p-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *leph-` *leb/p- «թույլ կախվել» արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
lābēs
«իջվածք, փլվածք, անկում»
նորվ.
lapa
«թույլ կախվել»
շվեդ. բրբ.
labba
«կախվել»
հ. վ. գ.
lappe
«կախված բան»
մ. վ. գ.
lappe
«կախված բան»
Էջ 310, սյունակ 1
ԽԱԽԻՃ
««մանր» (կտորտանք)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)eid-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khidio-)
կրկնավոր խիծ < *khidio- ձեւից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
chita
«կտրված»
հուն.
σχιδαξ
«տաշեղ»
Էջ 326, սյունակ 1
ԽԵՂ
(-ի, -աց)
(խեղ, խիղ)
««խեղ, խեղված, հաշմ, պակասավոր, մեկ ոտքով կաղ» («գարշ, պիղծ, գազիր»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)el-
«թեքել, ծռել, հենել, ծուռ, շրջված, խեղաթյուրված»
Հնչյունապես լավ չի հիմնավորված կապը կաղ եւ կեղ «ծուռ» բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեղութիւն,
խեղել,
խեղաթիւր,
խեղանդամ,
խեղանք,
խեղ(ա)կատակ,
խեղկատակել,
խեղկատակութիւն,
խեղանցել,
խեղբեկ,
խեկբեկ,
խեղկիլ,
խեղկութիւն,
անխեղկեալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκολιός
«ծուռ. անարդար, խորամանկ»
հուն.
σκελίς (ատտ. σχελίς)
«հետեւի ոտք, ազդր»
ալբ.
tshale
«կաղ»
լատ.
scelus
«չարագործություն, խարդախություն, դժբախտություն»
հ. վ. գ.
scëlah
«ծուռ»
գ.
scheel
«շիլ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 356
Տե՛ս նաեւ
Էջ 327, սյունակ 1
ԽԵՌ
(-ի, -ից)
«հակառակող, ըմբոստ, անսանձ, խոժոռ, խեթ, նախանձ, ոխ, հետ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«խոտորնակի, լայնակի (կտրել)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khers- (*(s)kerts-))
Բնիկ հնդեւրոպական` *khers-` *(s)kerts- «խոտորնակի, լայնակի» ձեւից (*(s)ker- «կտրել»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեռնել,
խեռալ,
խռել,
խեռութիւն,
խեռաբարոյ,
խեռային,
խեռական,
անխեռութիւն,
դժխախեռ,
խեղախեռ,
խեղախեռութիւն,
նենգախեռ,
խեռնակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
καρσιος
«շեղակի, անուղղակի»
(Հեսիք.)
հուն.
επι-καρσιος
«հակառակ, խոտորնակի»
լիտվ.
skēšas
«խոտորնակի, շեղակի»
ռուս.
через
«միջով»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 950
Էջ 330, սյունակ 1
ԽԻՃ
ուշ՝ -ի, -ից
«խիճ, կոպիճ, քարի կտորտանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kei-d-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khidio-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)h(h)ēd-
«ճեղքել, պատռել»
Կապ ունի՞ կիճ «մարմար» բառի հետ՝ կ/խ լծորդությամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խճաքար,
խճամած,
խճել,
խճեայ,
մանրախիճ,
խճուղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ցոփլ
հուն.
σχιδαξ
«տաշեղ»
լիտվ.
skiedà
«տաշեղ, եղան»
լիտվ.
skiedarèi
«տաշեղ, եղան»
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՏՈՐ
(խոտորն)
«խոտոր, ծուռ, շեղ, թեք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed-
«ճեղքել, ցրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khod-)
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)k(h)ed- «ճեղքել, ցրել» արմատի հետ (*khod- > խոտ-)։ Արդյոք այստեղ նույնպե՞ս առկա է խ/կ հարաբերությունը՝ խոտոր/կոտոր։ Քիչ հավանական է *khouod- *keu- «ծռել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոտորել,
խոտորություն,
խոտորումն,
խոտորնակ,
խոտորնակի,
խոտորնակել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκεδανυμ
«ցրել, տարածել, բաց թողնել»
անգլ.
scatter
«ցրել»
հայ.
շերտ
<*skhedri-
Էջ 345, սյունակ 1
ԽՈՐՇ
I
-ի, -իւ, -ից
«փոս, ծակ, խորութիւն, ծովածոց, անկիւն, զգեստի ծալք, երեսի կնճիռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khor-s-)
*-s աճականով
բնիկ հնդեւրոպական՝ *khor-s-` *(s)ker- «կտրել» արմատից, որտեղից՝ բերել, քորել, այլեւ, թերեւս, խոր. հմմտ. *-s աճականով՝ հուն. κορσοω «խուզել», մ. իռլ., կիմր. corr «հիւծուած, բզուկային», բոխ. Ա kárst, Բ kārst «կտրել, անջատել, քայքայել», խեթ. korš «կտրել, հատել, անջատել, առանձնացնել». իմաստներով մօտ են՝ հ. իռլ. skard «քարթ, կտրուածք, անցք, ծակ», skor «քարթ, ճեղք», հ. սլաւ. červo «որովայն, փոր, արգանդ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորշակնեալ,
խորշաբաղ,
խորշխորշան,
խորշեղէն,
վեցախորշ,
ծովախորշ,
խորշոմ,
խորշոմերես,
խորշոմիլ,
խորշիլ,
անխորշ,
խորշանք,
խորշումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κορσοω
«խուզել»
մ. իռլ., կիմր.
corr
«հիւծուած, բզուկային»
բոխ. Ա
kárst
«կտրել, անջատել, քայքայել»
բոխ. Բ
kārst
«կտրել, անջատել, քայքայել»
խեթ.
korš
«կտրել, հատել, անջատել, առանձնացնել»
հ. իռլ.
skard
«քարթ, կտրուածք, անցք, ծակ»
հ. իռլ.
skor
«քարթ, ճեղք»
հ. սլաւ.
červo
«որովայն, փոր, արգանդ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 347, սյունակ 1
ԽՈՒԼ
(-ի, -ից)
«խուլ, չլսող, լուռ, անխոս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)h(e)l-
«թեքել, ծռել, հենել, ծուռ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khōl-)
«թեքել, ծռել, հենել, ծուռ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլանալ,
խլխլել,
խլութիւն,
խուլակոյր,
անխուլ,
անխլանալ,
անխլաբար,
զանխուլ,
զանխլանալ,
զանխլաբար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
խեղ, շեղ, շիլ
հուն.
σκολιος
«ծուռ, անարդար, խորամանկ»
հուն.
κυλλος
«կաղ»
գ.
scheel
«շիլ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 148
Էջ 351, սյունակ 1
ԽՌԻՒ
-ոյ (բ. խռիկ)
«խռիվ, վառելու չոր ճյուղեր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kerbh-
«ծռել, ծռվել, կուչ գալ, կծկվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)krebh-)
*k > *kh անցմամբ
բնիկ հնդեւրոպական՝ *(s)kerbh-` *(s)krebh- «ծռել, ծռվել, կուչ գալ, կծկվել» արմատից՝ *k > *kh անցմամբ (ըստ Բուգգեի)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խռռանալ,
խռռացեալ,
խռռական,
խռռատեսակ,
խռռեղեն,
խռռել,
խռռեալ,
խառնախռիւ,
գիսախռիւ,
բազմախռիւ,
մանրախռիւ,
եղեգնախռիւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
καρφος
«չոր տաշեղ, չոր փայտ, չոր ճյուղ»
հ. իսլ.
skorpinn
«կուչ եկած, կնճռոտված»
ն. վ.
schrumpfen
«կնճռոտվել, կուչ գալ»
ռուս.
коробить
«ծռել, ծռմռել»
Էջ 353, սյունակ 1
ԽՏԻՐ
-ոյ
«տարբերություն, խտրություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keid-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khid-)
Թերեւս խ/կ հերթագայությամբ՝ խտիր / կտիր (կտրել)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խտրել,
խտրանք,
խտրող,
խտրութիւն,
խտրադիմայ,
խտրողադիմք,
temp_անխտիր,
շաբաթախտիր,
լուսնախտիր,
շեղջախտիր,
դժվարախտորելի,
խտրականութիւն,
անխտրականութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
chidira
«կացին, սուր»
հ. հնդկ.
chinátti, chindati
«կտրում է, անջատում է»
ավ.
sid(a)ra-n
«անցք, բացվածք, ճեղք»
լատ.
scindō
«պատռել, ճեղքել»
Մատենագիտություն
Meillet, MSL 294
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։