Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 48 բառահոդված (էջ 2/5)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 284, սյունակ 1 Էջ 284
ԻԿԱՄՆՈԶՈՒՆԶ (ի կամնջունջ) ««շատախոս, վայրախոս» (ԲՀ՝ «յաւետախօս կամ վայրախօս»)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ (թերեւս ի նախդիրով կապակցություն):
Էջ 345, սյունակ 1 Էջ 345
ԽՈՐՇԱԿ -ի, -աց (կա նաեւ խորշ) «հարաւային տաք քամի, տոթ, տապ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. hōšāk «չորացնող»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից. հմմտ. զրադ. պհլ. hōšāk (-ր-ի յաւելում ինչպէս բոշակ > բորշակ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորշակահար, խորշակահարութիւն, խորշակառ, խորշակայեցող, բազմախորշակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
եբր.
harīšī
Մատենագիտություն
Bailey DKS 494; Աճ. ՀԱԲ 410
Էջ 364, սյունակ 1 Էջ 364
ԾԻՒՐ (ցիւր-) (ցիւրանալ) «ծյուրում, հյուծում, նիհարում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'er- «հասունանալ, ծերանալ, զառամել» -i-ի հայերենի համար սովորական ներդրմամբ
Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *g'er- «հասունանալ, ծերանալ, զառամել» արմատի հետ՝ -i-ի՝ հայերենի համար սովորական ներդրմամբ (հմմտ. յատանել - յաւտ, արածել - արաւտ, մատչիլ - մաւտ): ... հնարավոր ընդհանուր աղբյուր համարելով ուրարտերենը, որովհետեւ հայերենը կարող է առաջանալ հիշյալ վրացական ձեւերից եւ ոչ վրացերենը՝ հայերենից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծյուրել, ծյուրական, ծյուրութիւն, ծյուրակար, ծյուրանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jarā
«մաշվածություն, զառամություն, ծերություն»
պ.
zār
«թույլ, նիհար, խեղճ, թշվառ, ծեր»
վրաց.
cvrili, cvlili
«մանր, բարակ, նուրբ»
վրաց.
gamjvruli
«ճմլած, տրորած»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 461
Էջ 418, սյունակ 1 Էջ 418
ԿՈՅՍ II -ի, -ից «կույս, չամուսնացած աղջիկ, մաքուր, փակված, խորհրդավոր, մի կենդանակերպ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
իրանական աղբիւրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կուսան, կուսանանալ, կուսանոց, կուսածին, կուսաստան, կուսաբար, կուսորդի, կուսութիւն, մշտակոյս, յաւէժակոյս, յաւիտնակոյս
Էջ 509, սյունակ 1 Էջ 509
ՄԱՆՈՒԿ (-ան, -ունք) «նորածին, երեխա պատանի, երիտասարդ, սպասաւոր, զինուոր, փոքր ձագ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *men- «փոքր, փոքրացնել, առանձին, մեկուսի» (անմիջական նախաձեւ՝ *mǝnu-) *-u-ով հիմքով
-ուկ-ը համարւում է ուշ յաւելում, բայց հնարաւոր է ենթադրել *mǝnu-kon- սկզբնաձեւ՝ *-k-ի (անտեղաշարժ *k) պահպանմամբ՝ -կն (սեռ. -կան), ուղղականում -ն-ի ուշ անկմամբ (-ուկն-ի համար՝ հմմտ. ձուկն, մուկն, արմուկն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանլիկ, մանլուկ, մանլտի, մանկանալ, մանկամարդ, մանկամայր, մանկաբարձ, մանկաբարոյ, մանկապէս, մանկակորուստ, գեղեցկամանուկ, մանկապարտէզ, մանկավարժ, մանկատուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μάνυ
«փոքր, քիչ» ըստ Հեսիքիոսի
Մատենագիտություն
H. AG 272; Աճ. ՀԱԲ 255
Տե՛ս նաեւ
Էջ 519, սյունակ 1 Էջ 519
ՄԱՒՏ (մօտ) «մոտ, մոտիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Նույնը մատ- արմատի հետ. ւ-ի համար հմմտ. յատ-յաւտ (յօտ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատչիլ, մատտալուտ, մատտակա, մատտակաց, մատտաւոր, մարդամատ, չարամատ, մօտաւորապէս
Տե՛ս նաեւ
Էջ 520, սյունակ 1 Էջ 520
ՄԱՔԻՐ (սխալմամբ՝ մամիր) «հավ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. mākiyān
Եթե -ր-ն հավելագրութիւն է, ապա, թերեւս, ծագում է պ. mākiyān բառից:
Էջ 549, սյունակ 1 Էջ 549
ՅԱՒ «վերջ, ծայր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *paus- «թողնել, բաց թողնել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաւակն, յաւակնիլ, անյաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
հաւ
«սկիզբ»
հուն.
παύω
«պահել, դադարեցնել, վերջացնել»
լատ.
pausa
«դադար» < հուն.
հ. սլ.
pustiti
«թողնել, բաց թողնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 390
Էջ 549, սյունակ 1 Էջ 549
ՅԱՒԱԿՆ I «ավարտ, հանգ»
Ստուգաբանություն ()
Տե՛ս նաեւ
Էջ 549, սյունակ 1 Էջ 549
ՅԱՒԱԿՆ II «հանդուգն, լիրբ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
նույն յաւակն «վերջ, ավարտ» բառն է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաւակնիլ, յաւակնոտ, յաւակնազեղդ, յաւակնութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 390