Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«մակ» որոնման արդյունք՝ 285 բառահոդված · Էջ 2 / 29
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 65, սյունակ 1 Էջ 65
ԱՇՏԱՆԱԿ (-ի, -աց) «մոմակալ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պրթ. *ātistānak < հ. պրթ. *ātrštānaka (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Փերիխանյանը (МЕСДЯ, 27-28) վերականգնում է պրթ. *ātistānak < հ. պրթ. *ātrštānaka:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշտանակազարդ, աշտանակակիր, աշտանակամազ, աշտանակել
Մատենագիտություն
МЕСДЯ 27-28
Էջ 68, սյունակ 1 Էջ 68
ԱՊԱՐԱՇ «մի գլխազարդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. apar- «վրա-, մակա-»
մ. պ. apar- «վրա-, մակա-» նախածանց + awš (°) կամ afš (°)
Էջ 69, սյունակ 1 Էջ 69
ԱՊԻՄԱԿ (ապիմկամ) «անսանձ, ինքնագլուխ»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ մ. իրան. apē-kām (եթե ճիշտ է ապիմակ-ի ուղղումը ապիկամ-ի) «ան-կամ»
Եթե ճիշտ է ապիմակ-ի ուղղումը ապիկամ-ի, ապա ծագում է մ. իրան. apē-kām «ան-կամ» ձեւից (՞)։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 235
Էջ 73, սյունակ 1 Էջ 73
ԱՌԱՒՏ (-ի, -ից, -ու) «առավոտ, օրվա սկիզբ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *aus- «լուսավորել» առ- նախածանցով եւ -աւտ վերջածանցով
Կազմված է հնդեւրոպական *aus- «լուսավորել» արմատից` առ- նախածանցով եւ -աւտ վերջածանցով: Անհավանական է Աղայանի վարկածը (ԲՍՀ 26-27) առ-ի հնդեւրոպական *sau-el- «արեգակ» ձեւի *sau- տարբերակից ծագելու մասին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առաւօտանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. έως
լատ. aurora «արշալույս» (<*ausōsā)
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 114
Տե՛ս նաեւ
Էջ 80, սյունակ 1 Էջ 80
ԱՍՏԻՃԱՆ (աշտիճան), -ի, -աց «սանդուղքի ոտք, կարգ, աստիճան, հարկ, մակարդակ»
Փոխառություն (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *steigh- «քայլել, բարձրանալ»
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (հավանաբար)
բնիկ հայերեն ձեւը պիտի լիներ ջով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստիճանիլ, աստիճանաւոր
Նոր՝
աստիճանաբար, աստիճանական, բարձրաստիճան, երկաստիճան
Էջ 89, սյունակ 1 Էջ 89
ԱՐԺԱՆ -ի, -ից, -աց (մ. հ., արեւմտ. արժան, արեւել. էժան) «պատշաճ, վայելուչ, պատշաճ բան, դրամակնիք, արժէք, դիւրագին»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. arzān
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արժանանալ
Նոր՝
արժանայիշատակ, արժանապէս, էժանագին, արժանել, էժանանալ, արժանաւոր, էժանութիւն, արժանաւորել, արժանաւորութիւն, արժանահաւատ, արժանապատիւ, արժանապարտ
Մատենագիտություն
H. AG 92; Աճ. ՀԱԲ 315
Տե՛ս նաեւ
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԾԱՐԾԵԼ
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *arg'- «փայլուն, սպիտակաւուն» Կրկնաւոր կազմութիւն
Կրկնաւոր կազմութիւն` բնիկ հնդեւրոպական *arg'- «փայլուն, սպիտակաւուն» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծարծութիւն, արծարծումն, արծարծիչ, իրարծարծ, մշտարծարծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. árjuna «սպիտակ, լուսաւոր»
հուն. άργός «վառ ճերմակ, շողշողուն»
լատ. arguo «լուսաբանել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 318-319
Տե՛ս նաեւ
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԾՆԵԼ «տաք երկաթով փայտին գծագրել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *arg'- «փայլուն, սպիտակ»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. árjuna «սպիտակ, լուսաւոր»
հուն. άργός «վառ ճերմակ, շողշողուն»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 93, սյունակ 1 Էջ 93
ԱՐՄՈՒԿՆ (-ան) (արմունկն, արմունկ, արմակ, -ի, -աց) «արմունկ, որթի մատի ելատեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ar- «հարմարեցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ar-(ə)-ma-) -ուկ(ն) մասնիկով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արմնկաչափ, արմկցի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. īrmá- «ձեռք, առջեւի թաթ»
ավ. arəma- «թեւ, ձեռք»
լատ. armus «նախաբազուկ»
գոթ. arms
հ. վ. գ. arm «թեւ, բազուկ»
Մատենագիտություն
H. AG 425; Աճ. ՀԱԲ 329
Էջ 103, սյունակ 1 Էջ 103
ԱՒՇԱԿ (աւշախ, օշախ, օշ, վաշախ, վաշաղ, վարշամակ) «մի խեժ՝ gummi ammoniacum»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. uššaq
Աղբյուր՝ պ. ūša
Աղբյուր՝ ասոր. avšag
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 362