Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 28, սյունակ 1
ԱԽՐԻԶԱՆ
«գեղեցիկ եւ անուշահոտ մի ծաղիկ»
(բուսաբան.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: Ծագումով թերեւս նույնն է ախրիճանակ բառի հետ, որ սրա ավելի հին ձեւը պետք է լինի:
Էջ 28, սյունակ 1
ԱԽՐԻՃԱՆԱԿ
«կմոնխ»
(բուսաբան.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: Ծագումով թերեւս նույնն է ախրիզան-ի հետ, որ ավելի նոր ձեւը պետք է լինի:
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԾՈՒԽ
(ածուղ, անճող), -ոյ
«ածուխ, կրակ. մոխիր. մուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *angelo-
«ածուխ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ang, *ong)
Թերեւս կապ ունի հ.-ե. *angelo- «ածուխ» նախաձեւի հետ (*ang կամ *ong «ածուխ»)։ հայերենի համար ենթադրելի են *ang'olo- > *անճող>անճող եւ ang'ōlo>*անճող >ածուղ-> ածուխ բաղարկմամբ ծուխ բառի հետ։ Չեն ընդունում H. AG 412 եւ Աճ. ՀԱԲ 1, 103։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ածխանամ,
ածղանամ,
ածխակէզ,
քարածուխ,
ածխագործ,
ածխանոց,
ածխավաճառ,
ածխահանք,
ածխաթթու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
angāra
հ. հնդկ.
angiṣṭ
պրուս.
—
լիտվ.
anglis
սլավ.
agli
«ածուխ»
Մատենագիտություն
H. AG 412;
Աճ. ՀԱԲ 101-102
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՄԱՅ
-ի, -ից
«կամքին հակառակ, ակամա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրթ. *akāmāy
փոխատու լեզու՝ մ. պ. akāmak
Հյուբշմանը եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 104) նշում են բառի իրանական ծագումը՝ առանց պրթ. ձեւին տեղյակ լինելու։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ակամայանամ,
ակամայաբար
Մատենագիտություն
H. AG 164;
Ջահ. ՀԼՊ 513;
Աճ. ՀԱԲ 104
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՆԴՈՒԿ
(ակնդուկն)
«մի բույս՝ կաղնշան կամ ականթ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
փոխատու լեզու՝ հուն. άκανθα
Թերեւս ականջուկ-ի աղավաղված ձեւ կամ փոխառություն հուն. άκανθα-ի որեւէ տարբերակից։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 29, սյունակ 1
ԱԿԱՆՋ-Ք
(ականջներ) (ունկն բառի հոգնակին՝ հին երկակից)
«ականջներ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Հավանաբար բնիկ հնդեւրոպական, բայց ճիշտ ձեւի վերականգնումը դժվարություններ է հարուցում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ականջալուր,
ականջատ,
ականջամուտ,
մեծականջ,
մկնականջ,
ականջեմ,
սականջեմ,
սկանջ(ն)ել,
շականջանամ,
շականջանեմ,
ականջախոտ,
ականջուկ,
ակնտակ,
ակնետուկ
Էջ 30, սյունակ 1
ԱԿԱՏՍ
(-ի, -ից)
«ակոս, վարի ժամանակ խոփի առաջացրած երկարավուն փոս»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Թերեւս փոխառություն որեւէ հնդեւրոպական centum տիպի լեզվից՝ *ag- «քշել, տանել» (հայ. ած-) արմատից, որտեղից՝ խեթ. aggala, հ. հուն. αὖλαξ «ակոս»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ակասաբեկ,
ակասաձեւ,
ակասաձիգ,
ակասել,
ակասախոտ,
ակոսատր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթ.
aggala
հ. հուն.
αὖλαξ
«ակոս»
Էջ 30, սյունակ 1
ԱԿՆ
(հգն. աչ-ք, այլեւ -ունք, -անթ)
«աչք, հույս, փոս, ական, աղբյուրի ակ, թանկագին քար, բողբոջատեղ, խաչափայտի միջնակետ, ձովաժժմակ», նոր՝ «անիվ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *okʷ-
(անմիջական նախաձեւ՝ *okʷ-n-)
ակն
հ.-ե. արմատ՝ *okʷ-
(անմիջական նախաձեւ՝ *okʷi-)
երկակի թիվ -> աչք
-n-ով հիմքի համար հմմտ. հ. հնդկ. սեռ. aksnak երկակի ձեւի - kṷi > չ անցման համար հմմտ. սլավ. oči (ռուս. очи):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ականել,
յականել,
զականել,
ականողիք,
ականատես,
ականաւոր,
ականի,
միականի,
ակնհար,
ակնածու,
ակնահաճոյ,
ակնակայիճ,
ակնարկել,
ակնդի,
ակնիտ,
ակնկոր,
զիջակն,
խայտակն,
կորակնել,
չարակն,
ակնկալութիւն,
անակնկալ,
ակնահաւատ,
ակնանմամ,
ականոց,
ականատ,
ակնատ,
աղբերակն,
ակնաղբիւր,
ականակապ,
ականակերպ,
ականակիտ,
ակնագործ,
ականագոյն,
ոսկեակն,
ակնապիշ,
ակնաբոյժ,
ակնաբուժութիւն,
ակնոց,
ակնոցաւոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
aksnak
սեռ.
համագերմ.
augō(n)
պրուս.
agins
սլավ.
oči
ռուս.
очи
Մատենագիտություն
H. AG 413;
Աճ. ՀԱԲ 107-108
Էջ 31, սյունակ 1
ԱԿՆԵԱԼ
«հպարտ»
Ստուգաբանություն ()
Անշուշտ, ակն արմատից կազմված ձեւ:
Էջ 31, սյունակ 1
ԱԿՈՒԹ
(բրբ. «փոքր թոնիր»)
«վառարան, օջախ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *egnis- / *ognis- «կրակ» նախաձեւի հետ:
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։