Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 207, սյունակ 1
ԴՐԴԵԼ
«դրդել, շարժել, գրգռել, հորդորել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *dhreibh-
«քշել, մղել, հրել, դրդել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhribh-t-)
*-t- ածանցական բաղադրիչով
Պատկերավոր կազմություն: Հազիվ թե որեւէ կապ ունենա *dhreibh/*dhribh- «քշել, մղել, հրել, դրդել» արմատի հետ՝ *-t- ածանցական բաղադրիչով՝ *dhribh-t:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դ(ր)դուել,
դրդումն,
դրդիչ
Էջ 268, սյունակ 1
ԹԻՒՐ
(-ի, -աց)
(հին՝ թեւր, ուշ՝ թոյր)
«թյուր, ծուռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tek-
(անմիջական նախաձեւ՝ *tēk-ro)
որտեղից թեբել: (կասկածելի է հնչյունական առումով)։ Քիչ հավաստի է համեմատությունը *steu-p/b/bh- «հրել» արմատից ծագող այնպիսի բառերի հետ, ինչպիսիք են լատ. stuprum, կիմր. ystum (*steub(h)-ma)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թիւրել,
թիւրութիւն,
թիւրաշուրթն,
թիւրահաւատ,
թիւրածնունդ,
խեղաթիւր,
բազմաթիւր,
եղեռնաթիւր,
թիւրատեսութիւն,
թիւրիմացութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
stuprum
«ամոթ, խայտառակություն, այլասերում»
կիմր.
ystum
«ծռում, շրջադարձ, թեքում»
(*steub(h)-ma)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1058
Տե՛ս նաեւ
Էջ 271, սյունակ 1
ԹՈՊԵԼ
«ծեծել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *steb(h)p-
«սյուն, նեցուկ, նեցուկ դնել, ամրացնել, ոտք դնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tob-)
արմատից: սակայն օրինակներ է բերում նաեւ *steu- «հրել, խփել» արմատի ձեւերից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոպիւն,
թոպամահ,
թոպող,
ընդունայնաթոպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
στοβέω, στοβάζω
«նախատել»
հուն.
στειμβω
«տրորել»
հ. իռլ.
stappa
«հրել, տրորել, փշրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 197
Էջ 274, սյունակ 1
ԹՈՒԽ
III
«խփում, խփելը. թխում, թխելը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)teu-k-
«հրել, խփել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tukh-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թխել,
հացթուխ,
եփթուխ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
τυκος
«քարակոփ գործիք, կացին»
հուն.
τυκιζω
«կոփել, տաշել»
հ. վ. գ.
dūhen
«սեղմել, տաշել»
լատվ.
tukstēt
«թխկացնել»
ռուս.
ткнуть
«հրել, խփել»
Էջ 275, սյունակ 1
ԹՈՒՆԴ
I
(թնդո, -ի, -ից), ուշ` -ոյ
««թնդյուն» (թունդ- «ցնցում, բախում»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ * (s)teu-
«հրել, խփել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)tund-)
*(s)teu-d- ա-ծականով եւ *-n ռնգային ձեւից
*(s)teu-d- ա-ծականով եւ *-n ռնգային ձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թնդիւն,
դնդիւն,
թնդումն,
թնդել,
թնդական,
թնդոց,
թնթոց,
անթունդ,
սրտաթունդ,
թնդանոթ,
թնդանոթաձիգ,
թնդանոթամարտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
tundatē
«հրում է, խթանում է»
հ. հնդկ.
tudati
«հրում է, խթանում է»
լատ.
tundō
«խփել, հրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 207;
Pok. IEW 1033
Էջ 310, սյունակ 1
ԽԱԽՈՒՏ
«խարխուլ, անհաստատ, խափուտ, քակված, քանդված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keud-
«նետել, շտապել, նետվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khə-khud-)
կրկնավոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kodati
«քշում է»
հ. անգլ.
sceoton
«նետել, հրել»
հ. վ. գ.
sciozan
«նետել, արագացնելով շարժել»
Էջ 311, սյունակ 1
ԽԱՀՐԵԼ
«այրել, խարկել, այրելով փչացնել (կերակուրը), փչացնել քանդել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Էջ 314, սյունակ 1
ԽԱՅԹ
«խայթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khait-
«խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)k(h)ai-d/t-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խայթահար,
խայթողութիւն,
կարճախայթոց,
չարախայթոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
caedō
«խփել, կտրել»
լատ.
cadō
«խփել, կտրել»
մ. վ. գ.
heie
«թակ, փայտե մուրճ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 325;
Pok. IEW 917
Տե՛ս նաեւ
Էջ 317, սյունակ 1
ԽԱՉ
(խայչ, խէչ), -ի, -ից
«խաչ, խաչափայտ. (փխբ.) վիշտ, չարչարանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khet-
«փայտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khotiō-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ai-d/t-
«խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել»
փոխատու լեզու՝ թրք. խաչագող
փոխատու լեզու՝ թրք. խաչդուռ
փոխատու լեզու՝ թրք. խաչեղբայր
փոխատու լեզու՝ թրք. խաչերկաթ
փոխատու լեզու՝ թրք. խաչմերուկ
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khotiō- *khet- «փայտ» արմատից։ Ջահուկեանը (ՀԼՊ 147) միացնում է հնդեւրոպական *(s)k(h)ai-d/t- «խփել, բռնցքահարել, հրել, խփել» արմատի հետ՝ նրա համար նշելով ձայնաւորման եւ ձայնդարձի տարբեր տիպեր։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաչական,
խաչակիր,
խաչակից,
խաչել,
խաչելութիւն,
խաչամահ,
խաչափայտ,
խաչապան,
խաչկրան,
խաչվերաց,
խաչարձան,
խաչքար,
խաչագող,
խաչդուռ,
խաչեղբայր,
խաչերկաթ,
խաչմերուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
xada
«ուղիղ եւ երկար ճիւղ, ձող, կախաղան»
(հայ-իրանական զուգաբանութիւն)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 334;
Լիդեն None;
ՀԼՊ 147
Տե՛ս նաեւ
Էջ 324, սյունակ 1
ԽԱՒԹ
(խօթ, հաւդ, հօդ)
«հիվանդ. ծույլ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)khai-t-
«խփել, հրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khait-)
որից՝ խայթ, խէթ, խեթ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաւթանալ,
խաւթամիտ,
խաւթութիւն,
խաւթասիրտ,
խաւթապատճառ,
խաւթակից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 432
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։