Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 95, սյունակ 1
ԱՐՋԱՌ
(-ոյ, ուշ՝ -ի, -աց)
««խոշոր եղջերաւոր անասուն, տաւար» (բրբ. «ջահել եզ»)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *er(i)-
«եղջերաւոր անասուն (այծ, ոչխար, կով, այծյամ)»
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«ծնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pr-tiat-)
Կապ ունի՞ *er(i)- «եղջերաւոր անասուն (այծ, ոչխար, կով, այծյամ)» արմատի հետ, որտեղից թերեւս ծագում են էրինջ, ալոջ բառերը: Կասկածելի է կապը նաեւ *per- «ծնել» արմատի հետ, որտեղից՝ հայ. որթ (հորթ) բառը (*pr-tiat- > առ ՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արջառեանց,
արջառաջիլ,
արջառամահ,
արջառակաչի
Մատենագիտություն
Pok. IEW 326
Էջ 100, սյունակ 1
ԱՒԴՐԵԼ
«իրաւունք շնորհել, արտօնել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հ. ֆրանս. otréier
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 609
Էջ 101, սյունակ 1
ԱՒԺԱՆԴԱԿ
(-ի, -աց)
(աժ(ը)նդակ, ուժ(ը)նդակ)
«օգնող, նպաստող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական aw
փոխատու լեզու՝ իրանական *žand
Կազմված է aw (< abi) նախածանցով՝ *žand արմատից (Բենվենիստ. ըստ Բեյլիի, հ.-ե. *bhend- «բռնել, պահել»)։ Ավելի քիչ հավանական է ենթադրել իրան. *abi+ujant նախաձեւ (Периханян, МЭСДЯ 1 102)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւժանդակել,
աւժանդակութիւն,
ձեռնաւժանդակել,
աւժանդակիչ,
աւժանդ
Մատենագիտություն
Периханян, МЭСДЯ 102
Էջ 113, սյունակ 1
ԲԱՀ
(-ու, ուշ՝ -ի, -ից)
«բահ, երկաթե թի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bher-
«սուր գործիքով գործել՝ ծակել, կտրել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhr-ti- կամ *bher-ti-)
Հայերեն ա-ով ձեւը սովորական չէ, եւ հնարավոր է ենթադրել իրանական աղբյուր, ինչպես մահ բառի դեպքում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բահաւոր,
բահել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φάρος
«գութան»
լատ.
forō-, āre
հ. վ. գ.
boron
«ծակել»
ռուս.
борона
«ցաքան»
ռուս.
брить
«ածիլել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 392-393
Էջ 120, սյունակ 1
ԲԱՐԳՈՂԵԼ
(բարգոզել)
««նշկահել, արհամարհել» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ծագումն անհայտ է
Էջ 122, սյունակ 1
ԲԱՐ-Ք
-ուց
«բարք, բնավորություն, վարք, սովորություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhr-
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhriio-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *bhriio- (°) *bhr- արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բարամութիւն,
բարութիւն,
բարեբար,
գեղեցկաբարութիւն,
բարբախտութիւն,
դժնաբարք,
խոժոռաբարք,
բարեգիտութիւն,
բարոյ-ք,
բարոյախօս,
բարոյախօսել,
բարոյածին,
բարոյական,
բարոյակից,
բարոյապէս,
բարեբարոյ,
գազանաբարոյ,
դառնաբարոյ,
բարեբարոյութիւն,
բազմաբար,
գազանաբար,
հայկաբար,
տիրաբար,
այսբար,
որբար,
բարոյագէտ,
բարոյականութիւն,
բարի,
բարեգործ,
բարեժողով,
բարեխորհել,
բարեխորհուրդ,
բարեխրատ,
բարեկամ,
բարեկեաց,
բարեկենդան,
բարեկեցիկ,
բարերար,
բարեբ,
բարեբի,
բարեբանալ,
բարեբիկ,
բարետես,
բարեխորժ,
բարեասաց,
բարեանուն,
բարեժամանակ,
բարեազգի,
բարեընկալութիւն,
բարիոք,
բարեաւ,
բարով,
բարւոք,
բարեդեմիկ,
բարեխիղճ,
բարեկիրթ,
բարեմիտ,
բարեփոխել,
բարելաւել,
բարոքել
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 116
Էջ 128, սյունակ 1
ԲԵՒԱՖԱՅ
«անհավատարիմ, անվստահելի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. bēvafā
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 447
Էջ 133, սյունակ 1
ԲՈՀ
I
(բոխ-)
«լորձունք, թուք (՞)»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Պատկերաւոր-բնաձայնական կազմութիւն: Հաւանաբար սրա հետ նոյնն է ԲՀ-ի բոհ «նիւթ կամ բոռ» (ուղղելի է «հիւթ կամ թուք») բառը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բոհբոհել,
բոհբոխել
Էջ 143, սյունակ 1
ԳԱԲ
II
«կեռ, ճանկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghabh-
«բռնել, վերցնել»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
gabhásti-
«ձեռք, բազուկ»
լատ.
habeō
«պահել, ունենալ»
լատ.
habēna
«փոկ, սանձ»
սլով.
gabati
«բռնել»
Էջ 146, սյունակ 1
ԳԱՂԵԼ
«ծածկել, թաքցնել, պահել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«պահել, ծածկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ul- կամ *uol-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *ul- կամ *uol- *uel- արմատից, որ կարելի է առանձնացնել *uer «պահել, ծածկել» արմատի կողքին որպես տարբերակ: Յ. Պոկոռնու բառարանում (Pok. IEW 1, 116, 1) հ. հնդկ. բառը բերվում է *uar- «պահել, ծածկել» արմատի տակ, բայց հայերենը եւ թերեւս հին հնդկերենը (որտեղ հ.-ե. *l-ի *r- արտացոլումը սովորական է, իսկ *r-ի l- արտացոլումը հազվադեպ) ցույց են տալիս *uer-ի կողքին *uel- ձեւի հնարավորություն: Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 573) բխեցնում է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաղուստ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
vala
«ներփորվածք, փակ տարածություն, այր»
ավ.
vara-
«շրջափակված տեղ, ցանկապատված տեղ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 116, 1;
Աճ. ՀԱԲ 573
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։