Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 282, սյունակ 1
ԺՊԻՐՀ
«լկտի, լիրբ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *aži-pivra
«օձահայր»
Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 631-632) ենթադրում է որպես աղբյուր *aži-pivra «օձահայր» ձեւը (՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժպրհիլ,
ժպրհութիւն,
ժպրհերես
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 631-632
Էջ 341, սյունակ 1
ԽՈՇՈՇ
«մարդասպան»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարդախոշոշ,
նենգախոշոշ,
աստուածախոշոշ,
հայրախոշոշ
Էջ 363, սյունակ 1
ԾԻՐԱՆ
«մի ծառայատուղ՝ ծիրան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'er-
«հասունանալ, ծերանալ»
*-no ածանցով
փոխատու լեզու՝ ասոր. hazzura armənājā
«հայկական խնձոր՝ ծիրան»
փոխատու լեզու՝ լատ. armeniaca
«ծիրանի գիտական անվանումը»
Ծիրանի անունը կապված է հասունանալու գաղափարի հետ, այն համարվել է վաղահաս պտուղ (հմմտ. լատ. praecogum «վաղահաս» > հուն. πραικοκιον > արաբ. (al-)birqūq (barqūq) > իսպ. albaricoque, պորտուգ. albricoque, կատալան. a(l)bercoc, որտեղից՝ ծիրանի եւրոպական անվանումները (ֆրանս. abricot, անգլ. abrecock, ավելի ուշ, ֆրանս. ազդեցությամբ՝ apricot): Հնդեւրոպական *g'er- արմատի ածանցյալն է *-no ածանցով «հատիկ, միջուկ, կորիզ» իմաստով մի նախաձեւ, որից ծագում են լատ. granum «հատիկ», ն. գ. korn «արմատ», kern «մի- ջուկ», ռուս. зерно «հատիկ, հացահատիկ, սերմ» բառերը։ Ծիրանի բուն հայրենիքը Չինաստանն է, բայց հնում այդպիսին է կարծվել Հայաստանը, որի Արմենիա անվան հետ կապված է ծիրանի գիտական armeniaca անվանումը՝ որպես հայկական պտուղ (տե՛ս The Merriam-Webster book of word histories, 1976, 9-10)։ Հմմտ. նաեւ. ակկադ. armannu(m) (armanû) «(ծիրան(ի)»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծիրանի,
ծիրանակիր,
ծիրանեկիր,
ծիրանածին,
ծիրանաներկ,
ծիրանավաճառ,
ծիրանանալ,
ծիրանաւոր,
ծիրանախառն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
praecogum
«վաղահաս»
իսպ.
albaricoque
ֆրանս.
abricot
լատ.
granum
«հատիկ»
ն. գ.
korn
«արմատ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 372, սյունակ 1
ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ
(-ի, -աց, -ունք)
(կաթաղիկոս, կաթուղիկոս)
«կաթողիկոս, հայրապետ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. καθολικός
«ընդհանրական»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաթողիկոսական,
կաթողիկոսարան
Մատենագիտություն
H. AG 353
Էջ 389, սյունակ 1
ԿԱՏԱՐ
(-ի, -աց, -ոյ (°))
«ծայր, կատար, ավարտ, լեռնագագաթ, աքաղաղի կատար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, թեքել, կամար կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘ-od-)
Հազիվ թե ծագի սեմական աղբյուրից (հմմտ. եբր. keter «պսակ, թագ, կատար»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կատարել,
կատարումն,
կատարելիք,
կատարած,
կատարեալ,
կատարելապէս,
կատարելամիտ,
անկատար,
լիակատար,
դժուարակատար,
երագակատար,
բերակատար,
հայրենակատար,
խորհրդակատար,
կամակատար,
գործակատար,
յանձնակատար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ. բրբ.
kyta
«սապատ, վեր ուռած ծալք, ուռուցք»
շվեդ. բրբ.
küt
«սապատ, պալար»
Էջ 412, սյունակ 1
ԿՆԻՔ
(-ոյ)
«կնիք, դրոշմ, մկրտություն խոսքի ավարտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. kanīku(m)
«կնքված փաստաթուղթ»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. kunukkum
«կնիք»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կնքել,
կնքիչ,
կնքոց,
կնքումն,
կնքահայր,
կնքամայր,
կնքատու,
կնքատր,
դատակնիք,
անկնիք,
խաչակնիք,
խաչակնքել,
նորակնիք,
կնքամոմ,
կնքապահ,
կնունք
Մատենագիտություն
H. AG 308;
Աճ. ՀԱԲ 608
Էջ 419, սյունակ 1
ԿՈՆՔԵՌ
«հայրապետական մի զարդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κογχυλεία
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՄ-
(հան-, հոմ-, հունաբան ձեւերում՝ ան-, ամ-)
«միեւնոյն, համայն, ամբողջովին, շատ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական ham-
փոխատու լեզու՝ իրանական han-
թերեւս մասամբ խառնված բնիկ ձեւերի հետ, մասամբ՝ ձեւափոխված հուն. άμός-ի ազդեցությամբ: Իրան. եւ հուն. ձեւերը գալիս են հնդեւրոպ...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համալսել,
համաչափ,
համապայծառ,
համարձակ,
համբարձումն,
համբերել,
համբերութիւն,
համայն,
հանդէպ,
հանդիպիլ,
հանդիսակ,
հանուր,
հանրական,
ընդհանուր,
հոմերամ,
հոմազգի,
հոմասեռ,
հոմատոհմ,
հոմատեսակ,
հոմացել,
հոմահայր,
հոմիլ,
ամփոփ,
համազգեստ,
համակարծիք,
համակիր,
համապատասխան
Էջ 441, սյունակ 1
ՀԱՄԱՐ
II
««ժառանգություն, հայրենի (ժառանգություն)» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
կապված է նախորդ համար բառի հետ՝ ներկայացնելով նրա իմաստային մի զարգացումը
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 23
Էջ 444, սյունակ 1
ՀԱՅՐ
(հաւր, հարք, հարանց)
«հայր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pəter-
«հայր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pətrós-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *pəter-՝ *pətrós- «հայր» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հայրաբար,
հայրապետ,
հայրենի,
անհայր,
միահայր,
քաջահայր,
զուգահայր,
նախահայր,
թագավորահայր,
խոստովանահայր,
հաւրեղբայր,
հայրենակից,
հաւրու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pita(r)
հուն.
πατήρ
սեռ. πατρός
լատ.
pater
հ. իռլ.
athir
Մատենագիտություն
H. AG 463;
Աճ. ՀԱԲ 32
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։