Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 55 բառահոդված (էջ 2/6)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 335, սյունակ 1 Էջ 335
ԽՃԵԼ «խիտ լինել, ճխտել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kʰei- «կիտել, իրար վրա դարսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *k(u)hi-di-)
Սակայն հնարավոր է կապը խիտ բառի հետ՝ *khidio- > խիճ, խճել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խճող, խճողել, խճճողել, խճղել, խճողություն, խճող, խճողակ, խճճել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
cāyati
«խիտ լցնում է, կիտում է, կուտակում է»
հ. հնդկ.
caya
«կույտ, դեզ»
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, ՕԻՄՊԱՅ 114
Էջ 346, սյունակ 1 Էջ 346
ԽՈՐՈՏ «գեղեցիկ, սիրուն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թյուրքական յակուտ. kärätϊk
աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորոտիկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 411
Էջ 349, սյունակ 1 Էջ 349
ԽՈՒՆԴ (կնճիռ) (?)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *keu- «գունդ, գնդուածք» (անմիջական նախաձեւ՝ *khondo- *kondo-) *keu- «սեղմել, սեղմուած, գնդուած բան»
*khondo/խունտ> խունտ: Ջահ.:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնդրունդ, խնճլիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kanda
«պալար, արմատ, սոխ»
լիտվ.
kánduolas
«կուտ, միջուկ»
Էջ 352, սյունակ 1 Էջ 352
ԽՈՌՈՎ «խռովք, շփոթություն, կռիվ, պատերազմ, խռով, խռովված, շփոթված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)krāu- «դիզել, կուտակել»
փոխատու լեզու՝ վրաց. xrv, xrova, xroba «ռհմակ, հոտ, բազմություն»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *(s)krāu- «դիզել, կուտակել» արմատի հետ. հմմտ. լիտվ. kraũti «իրար վրա դնել, դիզել, կուտակել», krūvà «կույտ»։ - Ջահ.: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 426) բխեցնում է «կովկասյան» (իմա՝ քարթվելական, հատկապես վրացական) աղբյուրից՝ մատնանշելով վրաց. xrv, xrova, xroba «ռհմակ, հոտ, բազմություն» բառը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խռովել, խռովութիւն, խռովական, խռովիչ, խռովուտ, խռովարար, անխռովութիւն, խռովայոյզ, խռովկան, խռովկոտ, խռովուկ, խռովխոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
kraũti
«իրար վրա դնել, դիզել, կուտակել»
լիտվ.
krūvà
«կույտ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 426
Էջ 358, սյունակ 1 Էջ 358
ԾԱՂԻԿ (-ան, -ոյ, -ի, -աց) «ծաղիկ, ծաղիկ, ծաղկախտ, գինու մաք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'el- «պայծառ, զվարթ շողալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'ol- (+ -իկ))
արմատից. հմմտ. հուն. γελάω «ծիծաղել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծաղկել, ծաղկաբեր, ծաղկաբուխ, ծաղկալից, ծաղկաձեւ, ծաղկաքաղ, ծաղկեայ, ծաղկոց, ծաղկուտ, անծաղիկ, խնկածաղիկ, ծաղկաբոյր, ծաղկադարման, ծաղկազարդ, ծաղկահասակ, ծաղկահար, ծաղկակաղամբ, ծաղկաման, ծաղկանման, ծաղկենկար, ծաղկեփունջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γελάω
«ծիծաղել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 366; Ջահ. ՀԼՊ 125
Տե՛ս նաեւ
Էջ 358, սյունակ 1 Էջ 358
ԾԱՄԱԿՈՒՏ «?»
Ստուգաբանություն ()
ծակամուտ-ի ձեւափոխությունը
Էջ 361, սյունակ 1 Էջ 361
ԾԵՐ I ««ծերացում» (ծեր, -ոյ «ծեր, ծերունի»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'er- «հասունանալ, ծերանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'ero-)
«հասունանալ, ծերանալ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծերանալ, ծերունի, ծերակոյտ, ծերոյթ, ծերութիւն, դառնաձեր, չարաձեր, միջաձեր, յետնաձեր, ծերունազարդ, ծերունական, ծերակուտական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jārant
«ծեր, թույլ, ծերունի»
հուն.
γέρων
«ծեր. ծերունի»
ռուս.
зреть
«հասունանալ»
Մատենագիտություն
H. AG 456; Աճ. ՀԱԲ 452
Էջ 374, սյունակ 1 Էջ 374
ԿԱԾՆԻԶԱՐ «կարմիր կեռաս (՞)» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
գրված է կուտան ԲՀ
Էջ 394, սյունակ 1 Էջ 394
ԿԱՐԿՈՒՏ (-ի, -ից) «կարկուտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *grōd-/*grəd- «կարկուտ» (անմիջական նախաձեւ՝ *gəgrōdo-)
«կարկուտ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարկտաբեր, կարկտախառն, կարկտածեծ, կարկտածու, կարկտահար, կարկտահոս, կարկտումն, կարկտչել, կարեկարկուտ, կարկտաբակ, կարկտել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
grando
«կարկուտ»
հ. սլ.
grado
«կարկուտ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 556; Pok. IEW 406
Էջ 413, սյունակ 1 Էջ 413
ԿՇԿՈՌ «հանգույց, կապ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-(s)- «պտտել, ոլորել, հյուսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gōrs-gōrs-) կրկնավոր
կրկնավոր՝ *gōrs-gōrs- *ger-(s)- «պտտել, ոլորել, հյուսել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կշկուտ, կշկոռտուն, կոչկոռտուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ.
karra
«կծկվել, ոլորվել, միահյուսվել»