Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 127, սյունակ 1
ԲԷՇ
(բիշ, պէշ, պիշ, այլն՝ բէշկ` բէշկ մշկոյ կապակցության մեջ)
«մի դեղաբույս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. bēš
փոխատու լեզու՝ պ. bēš
փոխատու լեզու՝ պ. bīš
իրանական աղբյուրից
Մատենագիտություն
H. AG 196;
Աճ. ՀԱԲ 446-447
Տե՛ս նաեւ
Էջ 131, սյունակ 1
ԲՆԴԵՌՆ
-ռան, -ռունք
(բնդիռն, փնդեռն)
«մի սեւ բզեզ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *pen-
«տիղմ, ցեխ, ճահիճ, ջուր, խոնաւ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *phen-)
կապ ունենայ հնդեւրոպական *pen- (*phen-) արմատի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փնդեռնաբատակ,
կոյաբնդիռ
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒԱՌ
«տարածամաս՝ նահանգ, նահանգամաս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghēu-
«հորանջել, լայն բանալ, լայն բացվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ghāu-)
որ միացւում է *ghēu- «հորանջել, լայն բանալ, լայն բացւել» արմատի հետ (Pok. IEW 1, 449), բայց պէտք է առանձնացնել որպէս հայ-գերմանական զուգաբանութիւն (հմմտ. հ. վ. գ. gawi «երկիր, երկրամաս»)։ Անհաւանական է բխեցումը կովկասեան աղբիւրից՝ վրաց. gawari «տեսակ, ցեղ, ընտանիք»։ Անհաւանական է կապը նաեւ աւ. Gawe երկրանւան հետ, եթէ սա հնդեւրոպական յիշեալ արմատից չէ։ Որեւէ կապ ունի՞ արդեօք հայ. բառի հետ մ. պ. pargavār «շրջապատ, կողմ» բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւառակ,
գաւառական,
գաւառակողմն,
գաւառակոյտ,
գաւառապետ,
գաւառապետութիւն,
բարձրագաւառ,
բնագաւառ,
չարագաւառեայ,
վերնագաւառ,
ծայրագաւառ,
գաւառաբարբառ,
գաւառաբանութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
gawi
«երկիր, երկրամաս»
վրաց.
gawari
«տեսակ, ցեղ, ընտանիք»
անհավանական է
Մատենագիտություն
Pok. IEW 449;
Աճ. ՀԱԲ 527
Էջ 157, սյունակ 1
ԳԵՐԴԱՍՏԱՆ
(-ի, -աց)
«ծառաների եւ գերիների ամբողջութիւն, ինչք, կալուածք, ընտանիք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gher-
«ցանկապատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gher-dh-)
-(ա)ստան ածանցով
իրանական միջնորդութեամբ՝ արմատից։ (սխալ ստուգաբանութեամբ՝ գերդաստուռն)։ (իրանական միջնորդութեան վարկածը հեղինակինն է) :
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերդաստակական,
գերդաստանիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
փռյուգ.
gordum
«քաղաք»
հուն.
κορθίς
«կոյտ. բազմութիւն»
գոթ.
gards
«տուն»
հ. անգլ.
geard
«բակ»
հ. սաքս.
gard
«բնակարան»
հզն.
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 541
Էջ 172, սյունակ 1
ԳՈՒՄԱՆ
«կասկած, երկբայություն, տարակույս, կարծիք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gumān
փոխատու լեզու՝ պ. gumān
Փոխառություն իրանական աղբյուրից: հմմտ. մ. պ., պ. gumān:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անգուման
Մատենագիտություն
H. AG 590;
Աճ. ՀԱԲ 590
Էջ 212, սյունակ 1
ԵԿՈԾԱՆ
(եկուծան, եկոյծան)
««զանկ/զուածաբար» (= գ-անկուած «գործվածք, հյուսվածք», + -արար «անող», այսինքն՝ «ջուլհակ»)»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
ավանդված է հյց. զեկոծան (զեկուծան, զեկոյծան) ձեւով: Թերեւս ինչ-որ *անկուածան բառի կամ անկուծարար-ի աղավաղումը:
Էջ 223, սյունակ 1
ԵՐԵԿ
(երեակ)
«երեկո, երեկ, արեւմուտք, գիշերավար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *reguos-
«մութ, խավար»
Բնիկ հնդեւրոպական` *reguos- «մութ, խավար» նախաձեւից: Հմմտ. հ. հնդկ. rajas «մութ, մշուշ, ծուխ, շոգի», rajanē «գիշեր», հուն. ερεβος «ստորերկրյա աշխարհի խավար», գոթ. riqis «խավար, մութ», թոխ. Ա orkām «խավար»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեկոյ,
երիկուն,
երեկոյանալ,
երեկոր,
երեկորեայ,
երեկորի(ն),
երեկորնեայ,
երեկաւքք,
երեկաւքոց,
ցերեկ,
ցերեակ,
ցերեկութիւն,
ցերեկոյթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rajas
«մութ, մշուշ, ծուխ, շոգի»
հ. հնդկ.
rajanē
«գիշեր»
հուն.
ερεβος
«ստորերկրյա աշխարհի խավար»
գոթ.
riqis
«խավար, մութ»
թոխ. Ա
orkām
«խավար»
Մատենագիտություն
H. AG 443;
ՀԱԲ 45
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՆԴԵԹ
««որ ի քեզ կոյս» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ընդէդ (այլեւ դէդ) < ընդ այդ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 124
Էջ 249, սյունակ 1
ԸՆԹՐԻՔ
«ընթրիք, երեկոյան ուտելիք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունենա (փոխառությո՞ւն) խեթ. etriia «անել», etri «ուտելիք, կերակուր» բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընթրել,
ընթրատու,
ընթրակից,
ընթրեկերք,
անընթրիս,
հացընթրիք,
նախընթրակ,
հիւրընթրեաց
Էջ 250, սյունակ 1
ԸՆԿՈՅԶ
(-ոյ)
(ընգոյզ, անկոյզ)
«ընկոյզ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, կորացնել, կամար կազմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *geugho-)
ըն(դ) նախածանցով եւ *-g'(h) ածականով
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 130) հնարավոր է համարում որպես աղբյուր դիտել ուրարտերենը, որից տարածվել է Առաջավոր Ասիայում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընկուզազարդ,
ընկուզի,
ընկուզաստան,
ընկուզուտ,
ընկուզենի,
հնդկընկույզ,
մշկընկույզ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
gūzak
«ոտքի կոճ»
?
լիտվ.
gùžas
«կոճ, կոնգոմ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 130
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։