Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«կիր» որոնման արդյունք՝ 126 բառահոդված
· Էջ 2 / 13
Էջ 61, սյունակ 1
ԱՆՈՒՆ
(-ն)
(անուան, -անք, -անց)
«անուն, համբավ, հռչակ, ինչ-որ մարդ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(a)nōmn-
«անուն»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անուանագետ,
անուանադիր,
անուանակիր,
անուանակից,
անուանել,
անուանի,
անուանարկ,
մեծանուն,
վատանուն,
քաջանուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
nāman
հուն.
ὄνομα
լատ.
nōmen
գոթ.
namō «անուն»
Մատենագիտություն
H. AG 420;
Աճ. ՀԱԲ 208
Էջ 64, սյունակ 1
ԱՇԽԱՐՀ
(-ի, -աց)
«աշխարհ, երկիր, մարդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ավ. xšaθra
Աղբյուր՝ մ. պ. šahr
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշխարհագիր,
աշխարհաբնակ,
աշխարհագունդ,
աշխարհակոծ,
աշխարհահեղձ,
աշխարհադիտել,
աշխարհաժողով,
աշխարհիկ,
տաշխարհիկ,
տարաշխարհ,
տարաշխարհական,
միջնաշխարհ,
համաշխարհի,
գերաշխարհիկ,
չնաշխարհիկ,
աշխարհալած,
աշխարհամար
Նոր՝
անդրաշխարհ, անդրաշխարհային, աշխարհագրական, աշխարհագրագետ, աշխարհագրություն, աշխարհադես, աշխարհահռչակ, համաշխարհային
անդրաշխարհ, անդրաշխարհային, աշխարհագրական, աշխարհագրագետ, աշխարհագրություն, աշխարհադես, աշխարհահռչակ, համաշխարհային
Մատենագիտություն
H. AG 101;
Աճ. ՀԱԲ 218
Էջ 65, սյունակ 1
ԱՇՏԱՆԱԿ
(-ի, -աց)
«մոմակալ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պրթ. *ātistānak < հ. պրթ. *ātrštānaka
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Փերիխանյանը (МЕСДЯ, 27-28) վերականգնում է պրթ. *ātistānak < հ. պրթ. *ātrštānaka:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշտանակազարդ,
աշտանակակիր,
աշտանակամազ,
աշտանակել
Մատենագիտություն
МЕСДЯ 27-28
Էջ 73, սյունակ 1
ԱՌԱՒՏ
(-ի, -ից, -ու)
«առավոտ, օրվա սկիզբ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *aus-
«լուսավորել»
առ- նախածանցով եւ -աւտ վերջածանցով
Կազմված է հնդեւրոպական *aus- «լուսավորել» արմատից` առ- նախածանցով եւ -աւտ վերջածանցով: Անհավանական է Աղայանի վարկածը (ԲՍՀ 26-27) առ-ի հնդեւրոպական *sau-el- «արեգակ» ձեւի *sau- տարբերակից ծագելու մասին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առաւօտանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
έως
լատ.
aurora «արշալույս» (<*ausōsā)
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 114
Տե՛ս նաեւ
Էջ 78, սյունակ 1
ԱՍՊԱՐ
-ի, -աց, ուշ` -ոյ
(սպար)
«վահան»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մանիք. մ. պ. aspar
Աղբյուր՝ աւ. spar
Աղբյուր՝ մ. պ. spar
Աղբյուր՝ պ. sipar
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասպարաբեկ,
ասպարակիր,
ասպարաւոր,
ասպարափակ,
ասպարել,
գերասպարել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մանիք. մ. պ.
aspar
աւ.
spar
մ. պ.
spar
պ.
sipar
Մատենագիտություն
H. AG 108;
Աճ. ՀԱԲ 273
Էջ 88, սյունակ 1
ԱՐԴՆ
«նիզակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
Ավելի քիչ հավանական է համեմատությունը հուն. άρδις «նետի ծայր, տէգ» բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արդնընկէց,
արդնակիր,
արդնատէգ,
արդնաւոր,
երկարդնեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
ardas «ձող (խրձեր չորացնելու համար)» ((՞))
Մատենագիտություն
Pok. IEW 63;
Hübsch. Arm. Stud. 11
Էջ 91, սյունակ 1
ԱՐԾՈՒԻ
(-ոյ, -եաց)
(ուշ` արծիւ, -ի, -ից, -ոյ)
«արծիվ (թռչուն), մի համաստեղութիւն»
(կենդանաբ., աստղաբ.)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *rg'ipio-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծուենշան,
արծուեկիր,
արծուանշան,
արծուաթռիչ,
արծուակերպ,
արծուաբեր,
արծուաճանկ,
արծուունգն,
արծուունկն,
արծըռունկն,
արծռուկն,
արծունգութիւն,
գետարծուի,
արծուացաւ,
արծուիք,
արծուադրոշ,
արծուաթիթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rjipyá «սլացող, նետվող (արծվի մասին)»
ավ.
ǝrǝzifya «արծիվ»
Մատենագիտություն
H. AG 424;
Աճ. ՀԱԲ 320
Էջ 91, սյունակ 1
ԱՐԿ
II
«ձգում, նետում»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *(h)ark
Աղբյուր՝ ավ. harǝk-
Դժուարութիւնն այն է, որ (h)ark արմատը քիչ է տարածուած իրանական լեզուներում, մանաւանդ առանց h-ի:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արկանել,
արկած,
արկանելի,
վերարկու,
գլխարկ,
հիմնարկել,
աղիւսարկ,
երգարկ,
արկնոց,
արկեատ,
քարարկել,
անուանարկ,
ակնարկել,
առարկ,
առարկել,
բանսարկել,
բանսարկու,
բանտարկել,
ենթարկիլ,
խնկարկու,
խնկարկել,
կանխարկ,
խուզարկ,
խուզարկու,
ձեռնարկել,
յուղարկել,
յուղարկաւորութիւն,
սիրարկու,
փոխարկել,
փորձարկութիւն,
շարարկութիւն,
առարկայ,
առարկայական,
խաղարկութիւն,
խաղարկել,
փորձարկել,
ձեռնարկ,
խնդրարկու,
սակարկութիւն,
թուարկութիւն,
ներարկել,
կիրարկել,
գլխարկաւոր,
գլխարկակար,
գլխարկավաճառ,
յարկ,
յարկանել,
յարկել,
յարկակից,
վերնայարկ,
միջնայարկ,
ներքնայարկ,
ետնայարկ,
միայարկ,
կրկնայարկ,
եռայարկ,
գետնայարկ,
ստորնայարկ,
բազմայարկ,
երկյարկանի,
վեցյարկանի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
harǝk-
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 321-322;
Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 98, սյունակ 1
ԱՒ
I
«խենթություն, գժություն, մոլեգնում, կիրք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *au-
«սիրել, հաճել, կարիք ունենալ, պահանջել, ցանկանալ, տենչալ, նպաստել, օգնել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւիլ,
աւիւն,
ատոդական,
ատոլ,
աւանդիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
avati- «նպաստում է, ցանկանում է, սիրում է»
լատ.
aveo «ցանկանալ, տանջվել, տենչալ, փափագել, կրքոտ կերպով ուզել»
լատ.
avidus «ագահ, կրքոտ»
կիմր.
ewyllys «կամք, ցանկություն, տենչ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 77
Էջ 99, սյունակ 1
ԱՒԱՆԴ
I
(-ոյ, ուշ՝ -ից, -աւք)
«ավանդ, պահ դրված բան, ավանդություն, սովորություն, գաղտնիք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *o-bhendh-)
o-ձայնդարձ
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *o-bhendh- < *bhendh- «կապել» արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. bandhá «կապ. ավանդ», սակայն հնարավոր է բառի իրանական ծագումը միեւնույն արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւանդել,
աւանդութիւն,
աւանդակիր,
աւանդապահ,
աւանդառու,
աւանդատուր,
աւանդատուն,
առաքելաւանդ,
աստուածաւանդ,
տիրաւանդ
Նոր՝
աւանդաբար, աւանդավէպ, հնաւանդ, նորաւանդ
աւանդաբար, աւանդավէպ, հնաւանդ, նորաւանդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bandhá «կապ. ավանդ»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։